Võ Khắc Dũng

Truyện ngắn: HUYỀN THOẠI CỦA ĐÊM

Sun, 15 Nov 2009 18:29:40 +0700

HUYỀN THOẠI CỦA ĐÊM

Truyện ngắn: Võ Khắc Dũng

Vài dòng của tác giả: Đêm đang buông. Đêm lạnh. Lại một chuyến đi về. Buốt trong giá băng nhưng không hề lạnh một cõi lòng riêng dành cho nhau. Đêm riêng này, thần Cupid vẫn ngự trị. Những giai điệu cất lên, nhưng không là một ca khúc mà là âm thanh vọng lại từ sâu thẳm của cõi lòng riêng dành. Tôi viết truyện ngắn này nhân 20.11, và không chỉ riêng 20.11...

"... Đêm rừng. Đêm không trăng. Nhưng ánh sáng bạc từ đâu đó tận trên trời cao hắt xuống làm thành những vầng sáng mờ ảo khiến đám lá rừng hiện ra trong mắt của Hồng là những trái tim tuyết. Đêm càng khuya, ánh sáng bạc càng làm những trái tim tuyết run rẩy. Cô hát một bài gì đó mà chính cô cũng không rõ là bài gì. Hình như nó chỉ là những giai điệu lắp ghép, nối ráp, đan xen chứ không là giai điệu của riêng một ca khúc nào cả....".

Ảnh: Internet

Đêm đen kịt. Đôi mắt ông nhắm nghiền. Bóng đêm bởi thế càng thêm dày. Không biết phát nguồn từ trong đầu ông hay trong đôi mắt nhắm nghiền ấy, nhưng rõ ràng là hình ảnh thần ái tình Cupid hiện ra cứ như là hiện ra giữa ban ngày, giữa ban ngày với một chú bé có đôi cánh cùng với cây cung và mũi tên lượn lờ trên bầu trời đêm đen kịt. Chai rượu chỉ mới vơi hơn nửa đang được đặt cạnh chiếc ghế gá vội bằng vài khúc gỗ rừng cháy đen lam nham. Ông say tít mù với thứ rượu rẻ tiền, cơn say nối tiếp những cơn say. Ông say và gọi tên những đêm nối tiếp đêm như cũng chuếnh choáng men cay đó là những đêm huyền thoại.

Cái xóm nhỏ bên bìa rừng ấy thưa thớt nhà. Dân trong xóm bị mang danh là "ngụ cư". Xóm chẳng có tên. Người nơi khác gọi đó là xóm "Ngụ Cư" cùng với cách chỉ người trong xóm Ngụ Cư là "người ngụ cư". Ấy là người ngoài nói thế. Còn với ông, ông có lý lẽ riêng, mặc dầu rất hiếm khi ông nói ra điều này. Đúng hơn, bởi ông chẳng bận tâm. Chỉ duy nhất một lần ông bảo: "Dân xóm này "cư" nhưng không "ngụ", không trú, không nhờ vả ai cả!". Cái lý của ông là, trước lúc những người dân này đến đây khai thiên lập địa thì chưa có mống... ma nào cả gan lai vãng dấu chân. Vậy thì hà cớ chi ai đó dám bảo người như ông đây là ngụ với chả cư?

Người trong xóm không biết rõ ông từ đâu đến, nhưng nhìn bộ quân phục bạc thếch thời gian trên người ông, họ nể lắm. Nhưng, vừa đặt chân đến ngày trước ngày sau là ông đã chìm trong hũ rượu, một thứ rượu rẻ tiền. Trong mắt người dân xóm Ngụ Cư, ông như có cái gì đó rất lạ kỳ. Vì, nhìn bề ngoài, ông không có cái dáng người của đệ tử lưu linh, nhưng trong đời thực thì ông luôn chìm trong những cơn say. Ông say đến mức không chống nổi cặp mắt già nua hom hem. Cặp mắt già đến mức luôn sụp xuống để khép kín bầu trời. Và cứ mỗi lần say, mỗi lần thấy cặp mắt ấy nhắm nghiền, người ta lại nghe ông lải nhải về thần ái tình Cupid, về đôi cánh với cây cung và mũi tên, về bầu trời đêm đen huyền thoại.

Muốn vào cái xóm nhỏ bên bìa rừng thưa thớt nhà mang danh là "Ngụ Cư" ấy, từ trung tâm khu dân cư gần nhất, người ta phải mất cả ngày đường đi bộ. Xóm chỉ mươi căn nhà nằm khuất trong một khu rừng, ven một con suối nhỏ nước trong leo lẻo. Trước ngày ông đến, người dân ở đây cứ sẵn nước suối mà múc vào nhà để uống ăn, giặt giũ, tắm gội, tưới tắm cây trồng... Con suối nước trong leo trong lẻo là vậy, nhưng xem ra có điều gì đó bất ổn. Mà, không dùng nó thì lấy gì để ăn uống, giặt giũ. Nên thôi, kệ! Lũ trẻ con, bụng vàng ỏng và to kềnh lên. Người lớn, mắt vàng ệch và tóc tai thì dựng ngược. Nhưng cuộc sống của dân xóm Ngụ Cư vốn dĩ rất khốn khó nên nào mấy ai quan tâm đến chuyện nguồn nước như thế nào. Thế rồi, ngày ông đến, điều cảnh báo đầu tiên và duy nhất được ông đưa ra cho dân ngụ cư của xóm Ngụ Cư là cần phải đào giếng, lọc nước qua sỏi rồi mới được uống sau khi đã đun sôi. Ông nghiêm giọng: "Các người không thấy cánh rừng phía trên kia à? Đấy, bom napan cày nát cả ra đấy! Đấy, cái thứ chất độc có tên gọi là dioxin đã làm trụi cả cành cây non cuối cùng còn sót lại trên cánh rừng ấy đấy!". Người trong làng bán tín bán nghi cái điều ông cảnh báo, nhưng ai cũng biết rằng con suối chảy ngang qua xóm Ngụ Cư là bắt nguồn từ nơi cánh rừng trọc lóc phía trên kia.

Mấy chục năm trước, cánh rừng phía trên làng Ngụ Cư là một phần của lá phổi xanh thuộc dãy Nam Trường Sơn. Ngày ấy, rừng còn tốt tươi. Ngày ấy, Chiến - tên trong giấy khai sinh của ông - gặp Hồng trong khu rừng ngút ngàn xanh đó, khu rừng nơi đầu nguồn của con suối chảy qua làng Ngụ Cư bây giờ. Ngày ấy, chàng trai mặc bộ quân phục màu xanh lá rừng tên Chiến đó có lắm tài. Chiến thuộc biên chế của đội văn công quân khu khu vực miền Trung. Đoàn văn công của Chiến thường xuyên đi phục vụ chiến trường. Tiếng đàn ngọt lịm của Chiến trong đêm rừng vẳng lại từ xa từng làm mấy cô dân quân quên cả những quy định, hé chăn để đưa tai ra ngoài màn. Những ca khúc của Chiến viết ngay trên trận địa cũng từng lan theo dấu chân chiến sỹ đi dọc chiều dài suốt dãy Trường Sơn. Nhưng có điều, thực tình mà xét thì Chiến lại thích viết những ca khúc mà nói theo vị chỉ huy của anh là "ủy mị". "Sao lại cứ anh anh em em gì trong lúc khói lửa chiến tranh đang ngùn ngụt như thế này hả Chiến?". Đó là Quốc, vị chỉ huy, cảnh cáo nhẹ nhàng. Còn gay gắt hơn thì cái giọng của Quốc thật khó nghe: "Đồng chí Chiến vẫn còn giữ cái tư tưởng tiểu tư sản uỷ mị, lãng mạn trong những sáng tác ở chiến trường!". Nhưng cho dù là bị cảnh cáo nhẹ nhàng hay gay gắt thì Chiến cũng chỉ cười buồn: "Ngân nga nhẹ nhàng cho đỡ nhọc nhằn khói bom thôi mà, thủ trưởng!". Dĩ nhiên, những bài hát "ủy mị" của Chiến chẳng thể nào được công khai biểu diễn.

Đêm ấy, Chiến nhận lệnh là đoàn văn công của anh lại tiếp tục hành quân vào sâu trong chiến trường phía nam để phục vụ chiến sỹ. Trước lúc xốc lại ba lô và vác cây ghi ta lên vai, Chiến nghe rất rõ giọng của Quốc quán triệt:

- Điểm phục vụ sắp đến nằm trong "tọa độ chết", nên tôi muốn lưu ý các đồng chí đặc biệt giữ nghiêm kỷ luật chiến trường!

Sau ba ngày vượt rừng, đoàn đến điểm tập kết. Quốc cho dừng quân và tiếp tục quán triệt:

- Ngay phía trước mặt chúng ta là trạm giao liên. Khu vực này thuộc ngã ba đường Nam Trường Sơn nối với hành lang Đông Nam Bộ. Bởi vậy, kẻ địch đặc biệt chú ý đến nơi này.

Dừng một chút, Quốc tiếp tục:

- Ngay trong đêm nay, đoàn chúng ta biểu diễn phục vụ cho cả một tiểu đoàn. Đặc biệt, khán giả lần này còn có một nhóm cán bộ là những người của ngành giáo dục trên đường đi ra Bắc để học tập nâng cao trình độ và sau đó quay lại tăng cường cho miền Nam. Họ có thể dừng chân ở trạm vài hôm để bàn giao quân số trước khi lên đường ra Bắc.

Giọng Quốc hạ thấp xuống để quay sang kiểu pha trò, nhưng nghe có màu sắc của sự trơ tráo:

- Trong đoàn, nghe bảo có mấy cô giáo trẻ xinh ra phết đấy! Anh nào mà "vô kỷ luật" là coi chừng... tôi đấy nhé!

Cánh lính văn công được dịp, cười toét. Một anh trong đoàn không bỏ lỡ cơ hội châm chọc:

- "Coi chừng" thủ trưởng... đào ngũ theo mấy cô giáo đi về Nam phải không ạ?

Quốc hơi ngượng. Anh ta lách mình qua mấy cô văn công trong đoàn một cách khó khăn rồi khuất ra phía sau lán trại dựng vội. Còn Chiến thì lơ đễnh nhìn con suối đầu nguồn nước xanh trong vắt len qua những kẽ đá và róc rách trôi xuôi. Anh đưa mắt nhìn quanh: Quả thực, rừng ở đây xanh đến ngút ngát. Nhưng, dấu vết của những trận bom làm tróc cả những mảng đồi khiến cho sự bình yên của nơi này đã bị tổn thương lắm thay. Trên đường từ miền Trung vào, anh em trong đoàn văn công đã không ít lần lọt vào tầm kiểm soát của những trận mưa bom của địch dội từ trên cao xuống. "Không chỉ có dội bom mà dọc con đường mòn, địch còn mang cả chất độc hóa học để trút xuống những cánh rừng nhằm hủy diệt cả dãy Trường Sơn này đấy!" - nhiều lần Quốc lưu ý mọi người.

Ảnh: Internet

Sau bữa cơm chiều, anh chị em trong đoàn văn công bắt tay ngay vào việc chuẩn bị cho đêm diễn. Chiến mang cây đàn ghi ta ra so lại dây. Một chùm hợp âm tung tăng trên mấy ngón tay tỏa ra nghe vừa ngọt ngào nhưng cũng không kém phần tức tưởi. Chiếc lơ đễnh nhìn cánh rừng chiều muộn đang dần chìm vào đêm. Những chú chim rừng bay vội về tổ. Tiếng con mang lạc bầy tác từ một nơi nào đó thật xa vẳng lại. Chiến gác cây đàn lên bờ đá rồi thư thả rảo bước xuống suối. Con suối nước trong leo lẻo lúc chiều đang dần chuyển sang màu thẫm.

- Anh bộ đội ơi...!

Chiến giật mình bởi đó là giọng một cô gái chưa quen vọng lên từ phía suối. Giọng cô gái tiếp tục vọng lên:

- Làm ơn đứng yên đó dùm tụi em nghen anh!

Giọng cô gái Nam Bộ nghe vừa lạ nhưng lại quá đỗi thân thương, một kiểu thân thương chợt nhận ra. Quê của Chiến là miền Trung. Giọng người miền Trung nghe như đá tảng của anh như chạm phải miền đất lạ và hấp dẫn:

- Mấy cô sao không sợ con mắt của tôi mà lại đi sợ cái bước chân?

Vừa nói, Chiến vừa bước, tuy rất chậm, nhưng như để... thách thức giọng nói của cô gái Nam Bộ.

- Anh bộ đội ơi, làm ơn dừng lại! Dừng lại ngay đi mà anh!

Chiến không dừng lại nhưng đôi chân của anh rẽ sang hướng khác. Đôi chân cứ nhẹ tênh trong tiếng huýt sáo một giai điệu trữ tình quen thuộc. Nhận ra sự "an toàn" đã được tái lập và với giai điệu xao xuyến từ tiếng huýt sáo trong rừng chiều yên ả, mấy cô gái dưới suối đến quên cả chuyện khỏa nước lên người.

- Có phải anh bộ đội là người của đoàn văn công biểu diễn tối nay không?

Đang ngồi trên tảng đá nhìn trời chiều buông đêm xuống giữa rừng, nghe giọng nói miền Nam của cô gái ở phía sau lưng, Chiến quay lại:

- Cô nhìn tôi coi bộ giống văn công lắm hả?

- Là em chỉ đoán vậy thôi! Vì, nhìn cái mái tóc lất phất, cái bộ dạng phớt đời thế kia...

Chiến cười vô tư, không kịp để cô gái nói hết câu. Nhưng thấy cách cười của mình hơi đáng trách, Chiến quay sang chủ động làm quen:

- Tối nay, cô đến xem chúng tôi diễn chứ? Mà, cô tên là gì? Chắc là cô giáo trên đường ra Bắc phải không?

Đêm bắt đầu buông dày xuống rừng già. Chiến nghe giọng cô giáo trẻ miền Nam xa dần:

- Dạ, em tên là Hồng! Em sẽ đến! Phải đến để nghe anh hát chứ, anh bộ đội ơi!

Cô gái khuất nhanh vào rừng chiều muộn mà không cần phải biết tên anh bộ đội là gì. Chiến rời tảng đá, rồi quay gót ngược lên dốc. Lại một giai điệu trữ tình, ngọt ngào từ tiếng huýt sáo của anh thong thả loang loáng tan vào rừng đêm.

Đêm diễn kết thúc. Trong lúc Quốc đang còn tỏ ra rất bận rộn với những cái bắt tay của các thủ trưởng chúc mừng thì Chiến mệt mỏi thu dọn cây đàn cho vào bao đàn được may bằng vải dù. Chiến không ngẩng lên nhưng biết chắc người vừa rón rén bước chân đến cạnh mình là Hồng. Giọng cô giáo trẻ Nam bộ có sức hút kỳ lạ:

- Lúc chiều, em không kịp hỏi tên anh. Nhưng bây giờ thì còn hơn cả biết một cái tên...

Cô gái chủ động đưa Chiến cây ghita để cho vào bọc đàn dù, và tiếp tục lên tiếng:

- Những ca khúc của anh, biết phải nói như thế nào đây, nói chung là thật khó diễn tả những cảm xúc của người nghe là em trong lúc này, anh Chiến à!

Chiến nghiêng đầu cùng với nụ cười phớt đời ra chiều hiểu rõ hơn những gì mà cô gái muốn nói sau khi thưởng thức những ca khúc của anh trong đêm diễn, trong đó có một số ca khúc của anh được trình bày bằng những giọng hát khá tốt của đoàn. Và, anh thực sự cảm thấy thích thú khi có người "đọc" được anh qua những ca khúc đi theo dấu chân người lính thường được công khai biểu diễn trên sân khấu dã chiến.

- Em nhận ra trong anh còn nhiều giai điệu chưa được phát lộ, thay vào đó là những khúc ca hùng tráng. Do vậy, dường như những sản phẩm đó chỉ mới là "vẻ ngoài" của anh. Xem ra, gia tài âm nhạc của anh còn nhiều, nhiều lắm! - cô giáo trẻ nói khi hai người vừa khuất vào tán lá cây rừng.

Chiến lên tiếng, nhưng thoạt nghe, điều mà anh nói dường như chẳng ăn nhập gì với vấn đề mà Hồng đang quan tâm:

- Tôi đoán, Hồng là người có giọng hát rất truyền cảm. Và dĩ nhiên, giọng của Hồng không dành cho những bài bản kiểu "sân khấu thời chiến", như những ca khúc của tôi mà Hồng vừa nghe.

Cả Chiến và Hồng đều không chủ ý dìu bước chân của nhau đến nơi tảng đá ven bờ suối lúc chiều. Bởi vậy, khi chợt nhận ra nơi "kỷ niệm", cả hai đều cảm thấy vui và thanh thản trong lòng như hai đứa trẻ. Bất chợt, ánh mắt họ gặp nhau trong thoáng chút ngỡ ngàng.

Đêm rừng. Đêm không trăng. Nhưng ánh sáng bạc từ đâu đó tận trên trời cao hắt xuống làm thành những vầng sáng mờ ảo khiến đám lá rừng hiện ra trong mắt của Hồng là những trái tim tuyết. Đêm càng khuya, ánh sáng bạc càng làm những trái tim tuyết run rẩy. Cô hát một bài gì đó mà chính cô cũng không rõ là bài gì. Hình như nó chỉ là những giai điệu lắp ghép, nối ráp, đan xen chứ không là giai điệu của riêng một ca khúc nào cả.

Đêm chìm sâu vào sự tĩnh mịch của rừng thẳm. Cả hai người, không ai biết rõ đêm đã trôi qua như thế nào. Chỉ có những chiếc lá hình trái tim tuyết là khẽ lay trong ánh sáng bạc từ trên cao rọi xuống.

Sự vắng mặt của Chiến suốt cả đêm đã làm cho Quốc tức giận. Đêm diễn hôm sau, tất cả những ca khúc của Chiến được thay bằng các tiết mục khác. Đó là lệnh của Quốc - vị chỉ huy cao nhất trong đoàn văn công, người có quyền quyết định toàn bộ chương trình đêm diễn. Chiến không ngờ vị chỉ huy "văn nghệ" của mình lại có thể nghĩ ra một hình phạt quái ác như vậy. Nhưng, anh cười khẩy rồi bỏ dở đêm diễn, bước về phía suối.

Bờ đá lạnh căm. Những chiếc lá hình trái tim tuyết đông cứng trong buốt giá của đêm rừng. Chiến không buồn vì quyết định có vẻ khá tầm thường của vị chỉ huy mà buồn vì một lẽ khác. "Nực cười thật!" - Chiến nói chỉ đủ cho chính mình nghe, rồi ngay sau đó lắc đầu như tự nhủ là hãy quên béng đi cái chuyện vừa mới xảy ra. Một cơn gió nhẹ luồn qua tán rừng tạt ngang bờ đá. Chiến như nghe được tiếng nghiêng mình của những trái tim tuyết trong đêm rừng đen thăm thẳm.

Anh móc trong túi áo ra cuốn sổ nhỏ và cây bút lông kim với những ý nghĩ khá lạ hiện ra trong đầu. Và, anh bắt đầu vẽ. Đêm vẫn tối đen, tối đen hơn cả đêm ba mươi.Chiến vẽ trong đêm tối. Chiếc bút cứ thế lướt trên mặt giấy mà không cần đến sự kiểm soát của đôi mắt của Chiến. Những gì hiện ra trên mặt giấy cũng nằm ngoài tầm kiểm soát của người vẽ. Chiến vẽ mà không hề có chủ đề nào định trước cả. Anh vẽ như một sự giải tỏa, vẽ như một cách giải thoát. Những nét vẽ lần lượt nên hình nên diện nhưng tất cả đều giấu kín trong đêm đen. Đêm vẫn đen kịt. Đêm đen và ảo ảnh. Lần lượt những tờ giấy vẽ nháp bị xé rời ra khỏi cuốn sổ và bị vo tròn quẳng trôi theo dòng nước. Tiếng róc rách của con suối nghe thật khẽ. Sự khẽ khàng của nó như là một sự chia sẻ.

Đêm chìm hút vào sự im lặng ma quái. Hơi sương đọng trên tán lá làm thành những giọt nước lăn trên những trái tim tuyết rồi rơi thật khẽ xuống tảng đá cũng đang lạnh buốt. Chiến vẫn ngồi yên đó trên tảng đá to ven dòng suối lờ lững trôi xuôi. Trong đầu Chiến đang chứa nhiều thứ đáng để ngẫm ngợi nhưng hầu như anh không thể nghĩ rốt ráo một điều nào cả. Bao nhiêu thứ đáng nghĩ ấy cứ đan xen, chen lấn, xô đẩy lẫn nhau làm Chiến thấy cứ rối tung lên mọi thứ.

- Anh đây rồi! Lạy chúa! Em biết là anh đang ở đây mà! - Hồng nói thật khẽ phía sau lưng Chiến và cố che giấu sự hớt hải - Vậy mà mọi người bảo rằng anh...

Cô gái đưa tay lên giữ chặt lồng ngực và cố nén những cảm xúc. Chiến vẫn ngồi im lặng. Anh cũng không buồn ngoái đầu về phía sau.

- Sương nặng lắm rồi, áo anh ướt hết rồi kìa! - Hồng tiến đến đứng ngay sát bên Chiến và đưa tay ôm lấy đầu người đàn ông áp sát vào ngực mình. Cô nghe rõ tiếng thổn thức từ bên trong lồng ngực của người con trai.

Cô gái cúi xuống nói qua hơi thở ngay sát bên tai Chiến:

- Em biết là anh rất cần một người hiểu anh và thực sự cảm được những sáng tác của anh!

Sau một nụ hôn thật sâu, cô gái nói về lý do vì sao cô cả gan ra đây giữa đêm hôm khuya khoắt như thế này:

- Vậy mà mọi người bảo rằng anh Chiến đã đào ngũ vì... tự ái! - cô gái nói rõ hơn. Lúc sau diễn, không nhìn thấy anh đâu, em đã về trại nằm nghỉ. Nằm mãi mà giấc ngủ không đến. Linh tính báo cho em biết có điều chẳng lành, em vội chạy sang phía lán trại của anh. Và trên đường, em đã gặp anh Quốc...

- Và anh ta nói với cô rằng tôi là một thằng hèn?

- Vâng! Nhưng em biết anh không như vậy! Em nghĩ là anh đang ở đây. Và đúng là như vậy!

- Tôi không ngốc đến mức rơi vào cái bẫy của anh ta!

- Em biết! - Hồng đặt một nụ hôn rất nhẹ lên mái tóc người đàn ông.

Chiến quay ngang đầu và áp mặt sâu vào ngực người con gái dưới làn áo mỏng.

- Em bị sương núi ướp lạnh mất thôi! Ta về thôi, em! - Chiến nói.

Hồng lắc đầu:

- Không! Đêm nay, hai đứa mình lại thức trắng! Anh Chiến ơi, chỉ còn vài tiếng bên nhau nữa thôi. Vì tối mai, đoàn của em lên đường ra Bắc rồi! Làm sao gặp lại nhau đây, Chiến ơi...

Chiến đứng dậy vung tay quăng mạnh mảnh giấy vẽ kề cuối một cách dứt khoát xuống dòng suối.

- Anh vừa... thả trôi sông thứ gì vậy? - Hồng ngạc nhiên.

Chỉ là những bức vẽ không rõ là những gì! - Chiến xòe bàn tay ra trong đêm tối.

Đến lúc này, Hồng mới để ý và nhìn thấy cuốn sổ tay đã gần hết giấy nằm chỏng chơ trên tảng đá. Cô cúi nhặt cuốn sổ và đưa lên sát mặt:

- Chỉ còn lại bức vẽ cuối cùng này thôi. Anh định quăng nốt nó đi sao?

Cô đưa tay vuốt tờ gấy cho thẳng, rồi nhìn vào mắt Chiến:

- Anh để em giữ lại bức vẽ này được không? Thần ái tình này sẽ đi cùng em đến cuối đời, anh nhé?

Chiến đưa tay ôm ngang lưng người yêu và kéo cô sát vào lòng:

- Nhưng chiến tranh khắc nghiệt lắm, em à! Liệu mai này có còn cơ hội để chúng mình gặp lại nhau không? Liệu mai này chúng ta có còn quay lại nơi này, trong khu rừng có tảng đá và dòng suối này không?

- Anh, hãy tin! Hãy tin là như thế!

Trong đầu Chiến vừa nảy ra một ý nghĩ thật lạ nên đề nghị:

- Em hãy giữ lấy bức vẽ! Và vẫn còn tờ giấy trắng cuối cùng trong cuốn sổ tay, anh sao chép lại nó, rồi hai đứa cùng thả trôi theo dòng nước để mãi mãi thần Cupis của chúng ta hòa vào đất đai Nam Tây Nguyên này, em nhé?

Một bức vẽ cũng về thần ái tình hiện ra trong nét bút tài hoa của Chiến. Bức vẽ được hoàn thành, Chiến xé đôi tờ giấy và đưa cho Hồng một nửa. Họ ngồi sát bên nhau, ngay bên mép nước. Cả hai cùng xé nhỏ bức vẽ và thả những mẩu giấy nhỏ trôi theo dòng nước. Những mẩu giấy được xé nhỏ đến mức không thể vụn hơn được nữa.

Gần về sáng, phía đằng đông, chút ánh sáng đầu tiên trong ngày ngoi lên mặt đất và rọi xuống dòng suối làm thành một thứ ánh sáng rất kỳ ảo. Những mẩu giấy li ti lấp lánh trôi xuôi.

- Bức vẽ thần ái tình này của chúng mình sẽ mãi mãi tồn tại, em ạ! - Chiến nói khẽ.

- Em cũng nghĩ thế, mãi mãi! - vừa đưa mắt nhìn theo những đốm sáng li ti, Hồng vừa nói, cũng thật khẽ.

Mẩu giấy cuối cùng trên dòng nước thoát ra khỏi tầm mắt của hai người cũng là lúc mặt trời vừa nhô lên khỏi đỉnh núi. Hai người nán lại bên tảng đá ven suối thật lâu. Tảng đá như muốn nóng ran lên bởi thịt da của đôi trai gái giữa rừng già. Mặt trời nhô lên thật cao. Trong hơi sương tỏa lên từ tảng đá còn có cả mùi thịt da của đôi trai gái.

Giữa buổi sáng, trên đường quay trở lại nơi đóng quân, Chiến nghe rít trên đầu tiếng động cơ phản lực. Bom từ trên trời dội xuống đúng ngay vào "tọa độ chết". Không chỉ nhìn thấy những quả bom ngạo mạn trút xuống cánh rừng mà trong mắt Chiến lúc này còn có cả những làn bụi trắng đục bung tỏa trên bầu trời rồi tan loãng xuống đại ngàn như bão tuyết. Những tiếng nổ xé toạc cánh rừng. Lửa bùng lên trong khói đục rần rật nuốt chửng những cây rừng cổ thụ. Tiếng la hét chìm nghỉm trong tiếng nổ của bom vãi trấu rồi mất hút trong làn khói bụi. Như một quán tính tự nhiên, Chiến và Hồng chạy ào về phía cánh rừng đang bị ngùn ngụt bốc cháy. Ở đó, trong những đám lửa kia, là đồng đội của họ. Một quả bom nổ gần hất tung hai người về hai phía. Và, họ bất tỉnh.

Sau trận bom, không có nhiều người sống sót!

X X

Và, có một đêm huyền thoại khác...

Đêm ấy, trong ngôi nhà của người lính già, lần đầu tiên có khách ngủ lại. Khách là một người đàn bà có mái đầu với vài chùm tóc không còn xanh gắng gượng vươn ra khỏi làn da khô nẻ như muốn minh chứng rằng nơi đó vốn dành cho tóc. Hai mảnh giấy vẽ hình Cupid được ráp lại.

Buổi sáng, lần đầu tiên dân làng Ngụ Cư thấy người đàn ông có bộ quân phục bạc phếch không cầm chai rượu rẻ tiền. Người lính già ra khỏi nhà cùng với khách. Họ đi thẳng đến cơ quan lâm nghiệp ngoài phố.

Cánh rừng nơi ngã ba "tọa độ chết" giờ đã xanh trở lại. Trong nhà, hai mảnh giấy có hình vẽ thần ái tình Cupid được ráp lại và lồng trong khung kính treo trên vách nứa. Trên chiếc ghế gá vội bằng mấy khúc gỗ rừng cháy đen lam nham, không còn thấy chai rượu rẻ tiền. Chỉ có điều, trên đầu người phụ nữ lớn tuổi bây giờ đã không còn là khách kia, một chiếc khăn trùm kín rất khéo nên không ai có thể nhìn thấy bên trong có tóc hay không.

Chỉ có cánh rừng ở phía trên kia là xanh là điều mà không ai dám chối cãi!

Đà Lạt, 16. 11.2009

V.K.D

Ảnh: Internet

Truyện dài: ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG (kỳ XIII)

Sat, 10 Oct 2009 19:00:51 +0700

ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG
Truyện dài: Võ Khắc Dũng
(kỳ XIII)

"... Dòng nước đục ngầu cuốn phăng đi mọi thứ mà nó bắt gặp trên đường. Giữa những cheo leo vách đá dựng đứng, con nước hung hãn va đập tung bọt như trời trút cơn giận dữ xuống rừng già. Nhưng dẫu sao thì nó vẫn về xuôi. Còn đằng này, K'Zưk và đoàn người lại "đi ngược". Không chỉ đi ngược hướng rừng mà còn đi ngược cả cái bụng nghĩ suy của dân làng Ben nữa. K'Zưk biết thế, nhưng... thôi, đành nhắm mắt làm liều một phen vậy!...".

Ảnh: Internet

(tiếp theo)

...

Chuyến đi bí mật của nhóm thanh niên thuộc thành phần "đặc biệt" của làng Ben do K'Zưk dẫn đầu gồm chín người, kể cả Lâm Thẩm. K'Zưk được bầu làm trưởng nhóm, dưới sự hướng dẫn, "bày mưu" của người Kinh tên là Lâm Thẩm. Họ khởi hành từ lúc ông mặt trời còn chưa thức giấc. K'Zưk không quên gùi theo một chóe rượu nhỏ và một con gà trống vừa mới bước sang tuổi thanh niên nhưng chưa biết mùi giống mái. Họ đi theo "kế hoạch riêng". Dân làng Ben không biết họ đi đâu, không biết họ làm gì.

Trời vẫn còn tối đen như mực. Đoàn người âm thầm, kín đến mức từng hơi thở cũng phải nén chặt trong lồng ngực. Bước chân của họ nhẹ đến mức không làm vướng víu cọng cỏ trên đường. Rừng lặng lắm. Rừng cũng tối đen. Rời làng chẳng mấy chốc là đoàn người bí hiểm ấy chìm ngay vào bóng đen của rừng, bóng đen của đêm. Bóng đen nuốt chửng lấy họ. Trong đầu K'Zưk nghĩ nhiều thứ lắm! Và, bỗng anh lo sợ! Nhưng, cái nghèo khó đã làm cho cái đầu của K'Zưk mụ mị, chẳng còn biết phân biệt đâu là đúng, đâu là sai. K'Zưk nghèo thì rõ rồi. Nhưng ngay từ hồi còn nhỏ xíu, K'Zưk đã được bạp me dạy rằng bước chân lên rừng không được làm kinh động rừng thiêng. Bởi, dân làng Ben này, cả cộng đồng dân tộc Mạ này luôn ân nghĩa với rừng. Rừng nuôi thằng K'Zưk đỏ hỏn lớn dần trong tình yêu thương của dân làng Ben, của cộng đồng dân tộc Mạ ở Nam Tây Nguyên. Cái nghĩa với rừng ấy phải luôn khắc ghi trong cái đầu. Cái nghĩa cái ân đó phải được hiện ra trong đường bay của mũi tên tìm con thú để lấy cái thịt, hiện ra trong nhát xà gạt tìm cái cây rừng để dựng nhà. Nó cũng được thể hiện qua bước chân của người làng Ben khi đặt lên những tảng đá to một cách cẩn trọng. Nhưng lúc này đây, khi bị người Kinh tên là Lâm Thẩm ấy nói ngon nói ngọt, tuy trong lòng K'Zưk cũng đắn đo lắm lắm, nhưng cứ phải nhắm mắt đưa chân bởi anh biết cái nghèo sẽ còn đeo đẳng đến là bền lâu nếu như không có một phép tiên nào đó làm thay đổi đời anh.

Mà, biết đâu chuyến đi này là một phép tiên thì sao? Cuộc đời anh sẽ được thay đổi. Không chỉ riêng anh, biết đâu mọi người trong đoàn người hôm nay cũng sẽ được thay đổi. Hơn thế, biết đâu chừng, nhờ chuyến đi này mà cả làng Ben cũng sẽ được thay đổi? K'Zưk nghĩ thế như để tự an ủi mình. K'Zưk đi nhẹ bước chân đến không làm vướng cọng cỏ trên đường. Nhưng anh biết, những cọng cỏ ấy có cái đau riêng bởi chính bước chân của anh. Bước chân ấy cứ như lén lút làm chuyện vong ân bội nghĩa với rừng. K'Zưk nghe nhói nơi lồng ngực. Nhưng, anh thở hắt ra rồi tiếp tục đi, tiếp tục bước. K'Zưk như kẻ nhắm mắt đưa chân cho ma đưa lối quỷ dẫn đường. Cả đoàn người, không ai nói với ai lời nào. Trong đầu, ai cũng nghĩ đến cái điều bất nhân bất nghĩa với rừng nhưng lòng tham của họ đã chiến thắng. "Mặc! Chỉ một lần này thôi! Chỉ một lần này thôi!" - trong đầu mọi người hiện hữu nghĩ suy này.

Sau vài tiếng đồng hồ, mồ hôi ướt đầm lưng. Mặt trời thức dậy ghé mắt qua đỉnh núi thiêng nhìn đoàn người lầm lũi những bước chân đen. Mặt trời sáng nay sao mà khác thường. Mới tinh mơ nhưng khuôn mặt mặt trời cứ như bị ướt đẫm bởi mồ hôi. Mới chỉ là những tia nắng đầu ngày nhưng đã chói gắt và rát bỏng. Ông mặt trời cũng như đang tự hỏi rằng những đứa con trai của làng Ben ấy đang nghĩ gì, có phân biệt đâu là chuyện đúng và đâu là chuyện sai hay không mà lại có những bước chân vội vàng lặng lẽ như con cáo con chồn lủi lẩn trong rừng sâu thế này? Những hạt sương buổi sớm trên tán lá bỗng biến thành những dấu hỏi tròn vo bủa vây tứ phía. Gió rừng sáng nay thổi cũng không giống như mọi khi: Nó vờn quanh rồi chúi cắm xuống lòng đất sâu như con chim rừng bị thương ở đôi cánh.

Buổi trưa ập xuống thật nhanh. Đoàn người đi tìm vàng ngồi nghỉ bên một tảng đá to ẩm mốc và rong rêu. Nắng đổ lửa trên đầu. Bầu trời sáng rực nhưng cứ sà xuống thấp như có ai đặt cả tảng đá trời lên trên. Nó như báo hiệu một cơn mưa rừng kèm theo lũ quét. Ai cũng vội vàng ăn cơm để còn băng về phía đỉnh núi cao tránh mưa và tránh lũ.

K'Zưk tỏ ra có kinh nghiệm:

- Gió rát mặt thế này, nắng cháy gắt thế này, trời sáng nhưng nặng trĩu thế này, chắn chắn là có mưa to và kèm lũ nguồn. Vì vậy, anh em chúng ta tranh thủ đi nhanh về hướng núi cao để đề phòng lũ quét!

Người Kinh tên Lâm Thẩm lo lắng:

- Trên ngọn núi cao ấy, liệu có chỗ nào ẩn nấp an toàn không, K'Zưk ơi?

- Con dế rừng còn biết nấp nơi kẽ đá, con chim rừng còn biết nương nơi hốc cây mà! Người làng Ben mình có nhiều cái kinh nghiệm khi gặp mưa rừng, lũ nguồn rồi! Không sao đâu! Cứ lên đó rồi tính!

- Vậy thì chúng ta nhanh chóng lên đường thôi! - Lâm Thẩm nói thật khẽ nhưng như là một mệnh lệnh của người phụ trách đoàn.

Những bọc cơm ăn dở cho vội vào gùi. Những chiếc xà gạt được đặt lên vai. Đoàn người nhanh chóng rời khỏi tảng đá, hướng về phía ngọn núi cao nhất trong vùng. Mây đen đã kéo đến. Mưa xối xả. Mưa như cả cái bầu trời rộng lớn này bị dồn nén lâu ngày nên nước từ trời cao trút xuống đến tối tăm mặt mày. Chẳng mấy chốc, gió nổi lên. Gió giật tứ phía. Đám cây rừng nghiêng rạp theo chiều gió. Gió quật tả tơi những vòm lá. Mưa chéo ngang tạt dọc đến không còn biết đâu là hướng rơi. Mưa và gió làm thành cơn bão trời giữa rừng già. Tầm nhìn đã bị cơn bão trời chắn lại. Nhưng theo kinh nghiệm đi rừng, K'Zưk vẫn đưa được đoàn người đến nơi ngọn núi cao nhất trong vùng. Chưa phải là ngọn núi chạm trời nhưng từ đây có thể nghe rõ, nhìn rõ đất đá, cây cối, bùn đất... cuộn chảy theo con nước giữa hai triền núi phía dưới. Dòng nước đục ngầu cuốn phăng đi mọi thứ mà nó bắt gặp trên đường. Giữa những cheo leo vách đá dựng đứng, con nước hung hãn va đập tung bọt như trời trút cơn giận dữ xuống rừng già. Nhưng dẫu sao thì nó vẫn về xuôi. Còn đằng này, K'Zưk và đoàn người lại "đi ngược". Không chỉ đi ngược hướng rừng mà còn đi ngược cả cái bụng nghĩ suy của dân làng Ben nữa. K'Zưk biết thế, nhưng... thôi, đành nhắm mắt làm liều một phen vậy!

Cơn mưa rừng kèm với lũ nguồn đi qua nhanh chóng. Mặt trời lại rực trên đầu. Mặt trời soi rõ những gương mặt hốc hác và có chút gì đó thể hiện sự thiếu lương thiện của mọi người trong đoàn. K'Zưk nhìn thấu điều ấy trên khuôn mặt người Kinh tên là Lâm Thẩm kia. Nắng lên, nhưng cái lạnh vì nước mưa ngấm vào da thịt khiến mọi người run cầm cập. Họ còn run không chỉ vì lạnh do nước mưa ngấm mà còn do những cái bụng nghĩ trái cái điều mà ông cha làng Ben đã dạy, trái cái điều mà già làng K'Dứt đã dạy. Nhưng thôi, lỡ rồi! "Chỉ một lần này thôi mà! Chỉ một lần duy nhất những con sóc rừng già sa sẩy bước chân thôi mà! Ơn Yàng, hãy tha thứ cho sự lựa chọn sai lầm này của đám con trai mới lớn của dân làng Ben!" - K'Zưk lúng búng trong cổ họng.

(còn nữa)

Ảnh: Internet

Truyện dài: ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG (kỳ XII)

Fri, 02 Oct 2009 21:55:48 +0700

ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG

Truyện dài: VÕ KHẮC DŨNG

(kỳ XII)

"... Tiếng ching me làm nền âm âm như vọng lại từ lòng đất độ lượng. Tiếng ching rđơm - chiêng bố - tiếp nối như tiếng vọng của đại ngàn thẳm vợi và bao dung. Những chiêng anh, chiêng em đan xen nhau như bầy sóc núi cùng một nhà, cùng một bố mẹ, tung tăng trên thảm cỏ xanh giữa rừng già bạt ngàn. Đống lửa giữa trời làm rực cả một góc đêm rừng. Rượu cần đã được khui ra tỏa hương thơm lừng cả một góc rừng. Những sơn nữ đã "vào vòng" cùng với những chàng trai - những người chiến thắng trong kỳ sát hạch của làng Ben - làm ngất ngây cả một góc rừng...".

Ảnh: Internet

(tiếp theo)
...
Bên ngoài ngôi nhà sàn của K'Zưk, dân làng Ben đang tụ hội để ăn mừng chiến thắng của các chàng trai trẻ vừa qua kỳ sát hạch rất nghiêm của làng. Tiếng trống sgơr và chiêng droòng lan đến bảy ngọn núi và bảy con suối để vượt lên tận núi cao mời các thần linh về chung vui cùng buôn làng.

Giọng già làng K'Dứt trầm hùng:

- Vật tế sinh đã xẻ thịt!

Hỡi thần linh, hãy về đây tất cả!

Hỡi ma ông ma bà, cùng đến để chia phần, đừng làm hại dân làng Ben ta! Phần của các chà đã được chia sẵn ở ngôi nhà ma nơi đầu làng, hãy đến đây tất cả và nhận lấy lời cầu xin của người làng Ben!

Và các thần núi, thần suối, thần sông, cả những thần ông, thần bà, hãy đến đây tất cả!

Làng Ben ta hôm nay mở hội ăn mừng chiến thắng của những chàng trai!

Hãy đến đây tất cả để cùng no say với dân làng Ben!

Hãy đến đây tất cả để phù trợ cho người làng Ben ta cái sức khỏe, phù trợ cho mùa màng tốt tươi! Phù trợ cho mọi người được no đủ!

Lời khấn của già làng vừa dứt, bộ chiêng droòng ngay lập tức tấu bài "Đón khách" nghe rất hào hứng. Tiếng ching me làm nền âm âm như vọng lại từ lòng đất độ lượng. Tiếng ching rđơm - chiêng bố - tiếp nối như tiếng vọng của đại ngàn thẳm vợi và bao dung. Những chiêng anh, chiêng em đan xen nhau như bầy sóc núi cùng một nhà, cùng một bố mẹ, tung tăng trên thảm cỏ xanh giữa rừng già bạt ngàn. Đống lửa giữa trời làm rực cả một góc đêm rừng. Rượu cần đã được khui ra tỏa hương thơm lừng cả một góc rừng. Những sơn nữ đã "vào vòng" cùng với những chàng trai - những người chiến thắng trong kỳ sát hạch của làng Ben- làm ngất ngây cả một góc rừng. Một người phụ nữ lớn tuổi nhất làng Ben tự tay nếm tất cả các chóe rượu cần. Bà nói nhỏ nhưng cũng đủ để những vị khách mời và những người đàn ông, đàn bà làng Ben nghe thấy:

- Rượu này được làm từ đại ngàn hiền lành! Rượu này được chắt từ suối nguồn trong vắt! Rượu này được lọc từ suơng núi rừng đêm mát trong! Rượu này được ủ với những thứ lá cây rừng làm thức ăn cho mọi người! Rượu này ta uống được! Ruợu này mọi người cũng uống được! Nó là cái cốt của làng Ben ta! Nó là cái tinh của người làng Ben ta! Xin mời mọi người! Hãy ngồi lại bên những chóe lớn chóe nhỏ, chóe anh chóe em, chóe ông chóe bà và cùng uống cho thật no say! Uống với đại ngàn! Uống với suối nguồn! Dòng suối Chà không bao giờ cạn nước! Nơi rừng thiêng luôn có cái hạt lúa rẫy, có cái hạt ngô để làm ra cái ruợu ngất ngây này! Nơi rừng thiêng luôn có cái lá rừng để ủ men cho chóe rượu nồng đượm này! Hãy đến đây tất cả để cùng ngồi bên nhau như anh em một nhà và cùng uống đến nghiêng ngả đêm rừng, đến say ngây ngất đêm rừng, đến chệnh choạng bước chân người làng Ben! Đến đây tất cả, hãy đến đây tất cả!

Sau lời mời mang tính lễ nghi - nếm rượu trước để chứng minh rằng nó không có độc - của người phụ nữ lớn tuổi nhất làng Ben, những người già là những người được nâng cần đầu tiên. Một sừng nước cốt được san đều mỗi người một ngụm. Tiếp đến là những chàng trai vừa qua kỳ sát hạch. Chiếc cần rượu trong tay các chàng trai trông thật điệu nghệ. Sừng nước cốt tiếp theo cũng được chia sớt cho mọi người từng ngụm, từng ngụm. Tiếp đến là xoay vòng, uống mỗi người một sừng. Cả những cô gái đang trong vòng xoang cũng ngồi xuống và nâng cần. Lửa làm khuôn mặt các sơn nữ đỏ bừng. Men rượu làm các khuôn mặt sơn nữ rực nồng và căng tràn sức lực. Những đôi môi mọng của sơn nữ như thể làm cho chiếc cần rượu đến ngây ngất men say. Lửa rừng đêm cháy bừng trong huyết quản cùng với thứ men lá nồng đậm ngấm sâu vào da thịt khiến vồng ngực của các chàng trai càng cuộn sóng.

Già làng K'Dứt nhớ ra:

- Ta thấy trong đám nai rừng còn thiếu một đứa! Ta thấy trong bầy hổ thanh niên còn thiếu một đứa! Ta thấy trong những chàng trai còn thiếu một đứa! Đứa đó là K'Zưk! Đứa đó là chàng trai mồ côi nhưng khỏe mạnh và dũng cảm. Đứa đó tuy đậu không cao ở kỳ thi này nhưng vẫn được dân làng Ben công nhận là chàng trai khỏe mạnh và dũng cảm! Sao con nai, con hổ ấy lạc bầy rồi?

Một thanh niên trả lời:

- Tôi thấy trong nhà K'Zưk đỏ lửa. Tôi thấy trong nhà K'Zưk có người. Tôi nghe mùi thịt nướng từ trong nhà K'Zưk tỏa ra. Như vậy, chắc là nhà nó có khách! Chắc là K'Zưk bận đỏ lửa nướng thịt và khui rượu cần đãi khách!

(Còn nữa)

Ảnh: Internet

Tác phẩm mới: "MƯA PHỐ" - BỜI BỜI LÁ RỤNG NHƯ MÂY

Tue, 22 Sep 2009 20:08:10 +0700

Tác phẩm mới

"MƯA PHỐ" - BỜI BỜI LÁ RỤNG NHƯ MÂY
KHẮC DŨNG

"... "Mưa phố" là ca khúc đa tâm trạng, mang một nỗi buồn, nó sâu thẳm nhưng không bi thương. Bài hát được viết ở giọng thứ (La thứ) với hành âm vừa phải, cùng chất Gothic rock khá day dứt...".

Ảnh: Internet

"Tôi đã nghe đâu đó rằng, âm nhạc chắp cánh cho thơ. Ở đây, điều đó là có thật", và "với giai điệu của Quỳnh Hợp, âm nhạc đã thể hiện được những điều mà ngay chính trong ngôn ngữ, hình ảnh và cả thi tứ của "Mùa qua" chưa thể diễn đạt hết". Ấy là Uông Thái Biểu với tư cách là tác giả thơ đã nói về ca khúc "Mưa phố" của nữ nhạc sỹ Quỳnh Hợp phổ từ bài thơ "Mùa qua" của anh.

"MƯA PHỐ" VỚI GIỌNG CA CỦA NHẠC SỸ QUỲNH HỢP

"Mùa qua" của Uông Thái Biểu đã được nhạc sỹ Quỳnh Hợp cất lên thành giai điệu "Mưa phố". Bài hát có mặt trong album "Hà Nội, ngẫu hứng phố" của nhạc sỹ Quỳnh Hợp chào mừng 1000 năm Thăng Long - Hà Nội sẽ được Viết Tân phát hành vào đầu tháng 10 tới. Nghe "Mưa phố" bắt nguồn từ "Mùa qua" do chính tác giả nhạc trình bày, tác giả thơ đã phải thốt lên: "Tôi đã lặng người vào nao lòng trong sự cảm nhận và đồng hiện cảm xúc. Giai điệu đã khiến cho hồn cốt của thơ cất lên thành tiếng nói, sự lan tỏa của âm sắc biến thành những trạng thái cảm xúc man mác buồn, man mác nhớ, man mác những hoang hoải hoài niệm... về thời đã qua, về người đã xa... Da diết trong nỗi niềm của người cảm nhận là câu chuyện về dòng sông - cuộc đời được biểu cảm từ một trưa mưa phố...".

        "Mưa phố" là ca khúc đa tâm trạng, mang một nỗi buồn, nó sâu thẳm nhưng không bi thương. Bài hát được viết ở giọng thứ (La thứ) với hành âm vừa phải, cùng chất Gothic rock khá day dứt. "Mùa qua" của Uông Thái Biểu được bắt đầu bằng những câu: "Bản tình ca nghe lần đầu tiên/Người nào đã viết/Giai điệu trầm và lời đắng cay/Ai hát vu vơ trên phố chiều nay/Như khóc...". Trên nền của những câu thơ này, mở đầu bài hát, nhạc sỹ Quỳnh Hợp đã cất lên giai điệu trầm và lắng đọng: "Bản tình ca lần đầu tiên nghe/Giai điệu trầm và lời cay đắng/Ai hát vu vơ trên phố/chiều/như khóc..." - những câu hát tưởng như nhẹ, tưởng như không, nhưng lại mang nhiều nỗi niềm. Quỳnh Hợp đã đưa giai điệu từ chiều sâu của những nốt trầm lên lưng lửng với lối đảo phách ở phách nhẹ của nhịp hai - bốn nghe rất chơi vơi.

        Đoạn một của bài hát kết tạm ở giọng trưởng song song với những câu nhạc không cân phương diễn tả những cảm xúc ngổn ngang và rối bời... Cao trào của bài hát ngay đầu đoạn hai, nét nhạc của "Mưa phố" bỗng vút lên da diết với giai điệu khá mượt mà trong tiết tấu trở nên dàn trải hơn, mênh mang hơn với hình ảnh: "Tiễn đưa người đi/dáng người vừa khuất/ bời bời lá rụng như mây". Giai điệu giàu hình ảnh đó được nhắc lại ngay và được mở rộng hơn: Tóc mai hoang vu/Gió cuốn cuối trời/Ngày ấy mùa qua/mưa rơi, nắng tắt/Giã biệt mùa đông/heo may hiu hắt/Niềm tin cuối cùng/vừa chia tay...". Âm nhạc ở đây đã làm ý tứ của thi ca sống động hơn, ta như nhìn thấy cảnh biệt ly nghẹn ngào và tiếc nuối trong bộn bề cảm xúc của ngày chia tay.

        Đoạn coda của bài hát tái hiện lại nét giai điệu chủ đạo của đoạn một và được kết trong sự lắng đọng bời bời, trong ngổn ngang xa xăm: "Hát vu vơ/một bản tình ca/Giai điệu trầm/và lời cay đắng/Đêm thật sâu/trái tim chết lặng/Phố mưa rơi/nắng tắt, mùa qua".

        Mùa qua, phố sau cơn mưa lại mát lành và trong xanh...

        Nữ nhạc sỹ Quỳnh Hợp... thú nhận: "Viết xong "Mưa phố", tôi đã... buồn đến mấy ngày. Tự dưng buồn...không thể lý giải ". Nói như Uông Thái Biểu - tác giả thơ, thì đó là "Một xúc cảm lãng mạn, một nỗi cô đơn hướng thượng, một nỗi buồn sang trọng và thanh cao". Xin được tiết lộ thêm: "Mưa phố" trong album "Hà nội - ngẫu hứng phố" được thể hiện bởi giọng ca khá nổi hiện nay là Cao Thái Sơn. Nếu Quỳnh Hợp hát "Mưa phố" dịu như tâm tình và dường như chị đã lột tả được những chuyển động rất nhỏ của giai điệu nên đã làm cho nó da diết, day dứt trong ký ức một chiều mưa trên phố mùa đông Hà Nội thì Cao Thái Sơn với giọng hát đẹp, kỹ thuật hát tốt đã làm "đậm" hơn những nỗi niềm trong "Mưa phố" với lối hát thoáng đạt và giàu biểu cảm. Cái chất gothic rock của "Mưa phố" cần được "phiêu" như thế theo giọng hát của Cao Thái Sơn thì mới thật "thấm", mới thật "ngấm"!

        Chúng tôi xin trân trọng giới thiệu ca khúc "Mưa phố" của nữ nhạc sỹ Quỳnh Hợp (sống tại TP HCM) phổ từ bài thơ "Mùa qua" của nhà thơ Uông Thái Biểu (sống tại Lâm Đồng) đến các anh chị và các bạn, đặc biệt là những người yêu âm nhạc.

"MƯA PHỐ" VỚI GIỌNG CA CỦA CA SỸ CAO THÁI SƠN

Nguyên tác bài thơ:

Uông Thái Biểu

MÙA QUA

Bản tình ca nghe lần đầu tiên
Người nào đã viết
Giai điệu trầm và lời đắng cay
Ai hát vu vơ trên phố chiều nay
Như khóc.

Có một ngày...
Tôi không thể nào nghe hết,
Một ngày...
Ngày không ai cùng tôi.
Tóc mai hoang vu gió cuốn cuối trời
Ngày ấy mùa qua, mưa rơi, nắng tắt
Giã biệt mùa Đông
Heo may hiu hắt
Niềm tin cuối cùng vừa chia tay tôi...

* * *

Tiễn đưa người đi
Dáng người vừa khuất
Bời bời lá rụng như mây
Bài ca giọng trầm ai hát chiều nay
Nghiêng nghiêng hoàng hôn lướt tràn mặt phố
Rồi có một ngày
Ngày ấy tôi như chưa hề có
Nắng tắt, mưa rơi, mùa qua...

Tôi hát vu vơ một bản tình ca
Giai điệu trầm và lời cay đắng
Đêm thì thật sâu
Trái tim chết lặng
Như mưa rơi, nắng tắt, mùa qua...

Truyện dài: ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG (kỳ XI)

Sat, 19 Sep 2009 15:25:34 +0700

ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG

Truyện dài: Võ Khắc Dũng

(Kỳ XI)

"... Khu rừng Yàng - rừng thiêng - ấy nằm ở một nơi thật cao, cao lắm và thật xa, xa lắm. Nó cao xa đến hút tầm mắt, vượt quá ánh nhìn đến bảy con suối và bảy ngọn núi. Dân làng Ben chẳng có mấy ai đến được nơi này. Thế mà hồi chỉ mới là chàng trai vừa cao bằng cái chạm cửa nhà sàn, vừa mới biết nhìn cái đứa con gái đẹp xuống suối với hai trái vú tròn căng như quả bầu lấy nước mang trong gùi, K'Zưk đã từng tung hoành ngang dọc trong những khu rừng yàng - những khu rừng yàng xa ba ngọn núi, bảy ngọn núi, những khu rừng được xem là bất khả xâm phạm của dân làng Ben..."

Ảnh: Internet

(tiếp theo)

...

Khu rừng Yàng - rừng thiêng - ấy nằm ở một nơi thật cao, cao lắm và thật xa, xa lắm. Nó cao xa đến hút tầm mắt, vượt quá ánh nhìn đến bảy con suối và bảy ngọn núi. Dân làng Ben chẳng có mấy ai đến được nơi này. Thế mà hồi chỉ mới là chàng trai vừa cao bằng cái chạm cửa nhà sàn, vừa mới biết nhìn cái đứa con gái đẹp xuống suối với hai trái vú tròn căng như quả bầu lấy nước mang trong gùi, K'Zưk đã từng tung hoành ngang dọc trong những khu rừng yàng - những khu rừng yàng xa ba ngọn núi, bảy ngọn núi, những khu rừng được xem là bất khả xâm phạm của dân làng Ben. Đặc biệt, trong những lần dọc ngang ấy, ở lần "phá luật" đầu tiên, K'Zưk đã phạm phải một sai lầm khó có thể tha thứ được. Và, cũng bắt đầu từ lần sai phạm đầu tiên ấy, K'Zưk đã trở thành kẻ... lỳ lợm với rừng thiêng, với chốn bất khả xâm phạm.

"Hay chính chuyện thằng K'Keo lạc rừng là bởi thần rừng quở phạt?" - bất chợt trong đầu K'Zưk lóe lên ý nghĩ đau xót này. K'Zưk còn nhớ rất rõ những ngày anh dọc ngang nơi rừng thiêng cùng với nguời Kinh cách nay chưa lâu. Lần ấy, cái chân của K'Zưk lầm lạc làm theo cái đầu hám lợi nên lỡ bước dẫm lên rừng thiêng, làm vẩn đục dòng nước trong hồ thiêng giữa hang Thoát Y Vũ; và sau đó, anh đã phải rửa lỗi bằng cả một con suối nguồn chảy ra từ những vách đá dựng đứng. Ngày ấy, để chuộc lỗi, K'Zưk đã phải mời già làng tẩy gội cái đầu cho anh bằng máu của một con dê trắng và hai con gà rừng đực non tơ chưa biết con gà rừng cái dâng lên thần núi, thần suối, thần sông, thần cây, thần đá. Cũng ngày ấy, nếu không có vợ Ka Diơn và bố vợ K'Dứt cho muợn con trâu trắng để tế lễ thần linh trên núi yàng Nđu cao xa ngút trời mây thì chắc chắn đến tận bây giờ, anh vẫn còn nợ dân làng, nợ thần linh món nợ cả đời không trả nổi. Tưởng là chuyện như thế đã xong, đã qua rồi? Đành rằng vẫn còn đó món nợ tế lễ thần linh nhưng nợ ấy là nợ của K'Zưk đối với vợ Ka Diơn, với bố vợ K'Dứt, chứ K'Zưk đâu còn nợ dân làng, nợ rừng thiêng Nđu đi bảy ngày bảy đêm mới tới ấy. Vậy thì cớ làm sao rừng thiêng bắt đi thằng con trai K'Keo tội nghiệp của anh? Phải chăng thần linh muốn chính K'Zưk trả nợ bằng con trâu trắng chứ còn con vật hiến tế năm ấy là của vợ Ka Diơn, của bố vợ K'Dứt mà thôi? Ôi, những thần linh của dân làng Ben, của người Mạ đất Nam Tây Nguyên không chỉ hiển linh mà còn nghiêm khắc đến vô cùng tận. Chuyện như thế tưởng đã qua lâu rồi nhưng mãi đến tận giờ này vẫn còn lưu dấu trong cái suy nghĩ của các thần. Bởi thế, thần rừng mới làm cho cái bước chân của thằng K'Keo con trai không biết đường về nhà đây mà! Và hơn thế...

Ngày cái đầu K'Zưk vừa chạm cửa nhà sàn, cũng như mọi chàng trai khác, anh phải trải qua một kỳ sát hạch của làng Ben để chính thức được cho phép cầm cái nỏ đường tên vào rừng một mình. Ở kỳ thi ấy, không đậu điểm cao nhất nhưng K'Zưk vẫn được đánh giá là chàng trai cực khỏe. Đêm đầu tiên được chính thức trở thành chàng trai trong những chàng trai, thay vì đến nhà già làng ăn mừng, K'Zưk đã lẳng lặng cắt tiết một con gà cùng với hai ché rượu ủ lâu ngày ăn mừng với một vị khách. Vị khách là người Kinh không biết ở phương trời nào đã bị con gió không định hướng thổi tạt về đây, thổi thốc vào ngôi nhà sàn trống huơ trống hoác của K'Zưk. Bố của K'Zưk mất sớm lắm, nghe bảo khi ông chỉ mới hơn ba mươi cái mùa rẫy. Bố của K'Zưk là con út trong một gia đình có nhiều con nhưng chỉ mình ông là con trai. Bởi vậy, khi bố mất đi, mẹ của K'Zưk không có người "buộc dây" nên phải một mình nuôi K'Zưk. Chẳng bao lâu sau khi bố mất, mẹ của K'Zưk cũng qua đời vì một cơn bạo bệnh. Mẹ mất, ngôi nhà sàn của K'Zưk đã trống càng thêm trống. Ngôi nhà trống đến nỗi gió lùa phía trước có thể nói chuyện với cơn gào thét từ mưa đại ngàn đến ở phía sau.

Trống đến thế nên cái người Kinh tên là Lâm Thẩm ấy đã rất dễ dàng lọt qua khung cửa chính hướng mặt về phía suối cạn. Đêm ấy, đêm ăn mừng công trạng đầu tiên dành cho một người đàn ông - thi đậu trong kỳ sát hạch làm trai làng Ben - của K'Zưk diễn ra ngay trong ngôi nhà tuềnh toàng của anh và diễn ra một cách rất âm thầm, chỉ có hai người với nhau, và sau đó là một nhóm người với nhau. Không ai biết câu chuyện ăn mừng của họ diễn ra như thế nào nhưng ngay sáng hôm sau, ngay sáng đầu tiên chính thức trở thành chàng trai của làng Ben, K'Zưk như biến thành một con người khác hẳn.

Không ai biết chuyện gì đã xảy ra trong ngôi nhà sàn của K'Zưk. Không một người dân làng Ben biết câu chuyện giữa chàng trai mới lớn vừa qua kỳ sát hạch của cộng đồng với vị khách lạc đến buôn bởi một cơn gió vô tình. Nhưng, tất nhiên, K'Zưk phải biết rõ; và người đàn ông Kinh đến từ nơi xa ấy cũng phải biết rõ. Và, cả nhóm nhỏ thanh niên "đặc biệt" của làng Ben cũng biết rõ. Song, có một điều mà cái người Kinh tên Lâm Thẩm kia không thể biết và cả K'Zưk cũng không thể lường trước được là câu chuyện của họ chẳng thể lọt được qua mắt của thần rừng, thần núi, thần suối, thần sông...; đặc biệt là đối với các yàng của khu rừng thiêng, khu rừng thiêng có hang Thoát Y Vũ, dẫu khu rừng ấy ở tít tận nơi xa lơ xa lắc, xa đến ba ngày ba đêm.

Đêm ấy, trong ngôi nhà sàn trống hoác của K'Zưk, câu chuyện giữa chàng trai làng Ben đang hứng khởi bởi qua được kỳ sách hạch làm trai ngay lần thi đầu tiên với vị khách diễn ra không nằm trong dự kiến của K'Zưk, nhưng đó chính là sự khởi nguồn cho một tội lỗi, tội lỗi với đại ngàn mà K'Zưk không thể lường hết được.

Sau một ngày đi rừng để thi thố với đám trai làng mới lớn, về đến nhà, K'Zưk mệt nhoài. Vừa bước lên cầu thang để khom người lách vào cánh cửa hẹp, K'Zưk đã lăn ngay ra giữa sàn nhà ọp ẹp. Ngửa mặt lên nhìn trời, trời trống hoác trên nóc. Quay ngang nhìn ra rừng, rừng loang lổ bên kia vách nứa. Úp mặt xuống nhìn đất, đám cỏ dại lún phún vàng ệch bên những bãi phân dê dưới sàn. K'Zưk thở hắt ra như vừa trút được gánh nặng làm trai nhưng tiếng thở cũng đầy nỗi niềm như đang đón đợi một con rựa trĩu nặng đặt lên vai mà anh đoán rằng dẫu có đi hết bảy ngọn núi và bảy con suối của một đời người cũng không cất được nổi một cái cán. Bố mẹ của K'Zưk mất, chẳng để lại được gì cho anh những đồ vật có giá trị để làm vật tín lễ khi lấy vợ. Nhìn cái trống đến huơ đến hoác của căn nhà với đám của cải hầu như không có giá trị gì, K'Zưk biết rằng phải đến cả đời ở rể, anh mới lấy được vợ. Mà, chắc gì đã lấy được vợ, bởi không những bản thân K'Zưk không có của cải gì mà cả dòng họ nhà anh cũng nghèo nên khó có ai cho anh vay mượn chiêng chóe, vòng đồng... để đi hỏi vợ. K'Zưk không có gì ngoài cái sức vóc to khỏe như con gấu rừng. Nhưng thôi, mặc kệ, rồi cũng qua thôi mà! Không nên nghĩ suy nhiều mà tổn hại đến cái sức khỏe trời cho. K'Zưk lim dim mơ màng. Trên trời, những tia nắng chiều rọi bóng qua vách, loang lổ lên cán chiếc nỏ đi cùng với K'Zưk vừa qua kỳ sát hạch. Chẳng biết trách ai! Chẳng biết trách trời hay trách đất về cái chuyện nghèo của bản thân mình! Thôi, mặc! K'Zưk chìm vào giấc ngủ vô tư lự.

Giấc đang say thì K'Zưk bị đánh thức bởi giọng của một người đàn ông người Kinh:

- Ôi! Chào chàng trai có đôi chân khỏe, có đôi tay khỏe! Chúc mừng người anh em vừa qua kỳ thi làng đầy gian nan!

K'Zưk dụi mắt mệt mỏi ngồi dậy:

- Ôi, cái người khách như con gió phương nào lạc đến nhà mình đấy?

- Mình ở dưới cái phố xa kia mà! Nay nghe tin K'Zưk chiến thắng nên mang một ít thịt con nai rừng đến chúc mừng người anh em đây!

- Con gió dù có đi lạc đi nữa thì cái nhà mình có cái cửa vẫn không bao giờ khép đâu! Mời người anh em Kon Duôn (người Kinh) bước qua cánh cửa vào đây nói chuyện chơi!

- Mình tên là Thẩm, họ Lâm - Lâm Thẩm! Bà con cũng gọi mình là K'Thẩm cho nó thân mật đấy, K'Zưk à! Mình đến làng Ben này mấy lần rồi đấy. Nhưng nay mới đến được nhà của K'Zưk đây.

Giọng người đàn ông tên Lâm Thẩm trở nên đáo để hơn:

- Chúng mình nổi lửa nướng thịt và cùng nhau uống rượu làm quen nhé, K'Zưk ơi?

- Ôi, cái bụng mình vui lắm! Vui lắm! Con gió có đi lạc nhưng đã vào nhà mình thì nó là khách quý của mình mà, kon Duôn K'Thẩm ơi! Mình có chóe rượu cần gần một cái mùa rẫy đây này, để mình khui ra nhé!

- Thế thì vui quá đi thôi! Cảm ơn K'Zưk nhiều lắm, nhiều lắm! Nhưng mà K'Zưk này, chỉ có hai anh em mình thì ít vui! K'Zưk gọi thêm vài anh em cùng uống cho vui hơn, nhé! Gọi anh em đến để chúc mừng K'Zưk nữa chứ!

- Thế thì càng vui, càng vui, vui nhiều lắm! Cái bụng mình đồng ý ngay đây! Để mình chạy sang mấy nhà bên cạnh gọi mọi người nhé, người Kinh K'Thẩm ơi!

Bếp lửa giữa sàn nhà đỏ hồng. Mùi thịt nướng thơm lựng. Chẳng mấy chốc, ngôi nhà sàn nhỏ bé của K'Zưk đã đông người. Trong số khách đến chúc mừng K'Zưk có một vài người thuộc dạng "đặc biệt" của làng Ben. Họ, những con người ấy, cùng với K'Zưk, sau này trở thành "chân tay" của người đàn ông tên là Lâm Thẩm.

Sau nhiều sừng rượu, mọi người đã bắt đầu chếnh choáng men, và khi chỉ còn lại vài thanh niên thuộc thành phần "đặc biệt", Lâm Thẩm lên tiếng:

- Anh em mình có muốn nhanh chóng làm giàu không? Có muốn có nhiều tiền để uống rượu không? Mình bày cách cho!

K'Zưk hỏi ngay:

- Cả một đời mình nghèo, và chắc là còn nghèo nữa! Tiền đâu có sẵn để mua rượu đâu! Nhưng cách nào làm giàu như người Kinh biết thì bày cho mình với, bày cho mấy anh em ở đây với!

Người Kinh thấp giọng ra chiều quan trọng và bí hiểm:

- Anh em mình có biết cái hang Thoát Y Vũ không? Cái hang ấy ở xa tít tắp phía núi cao, nơi rừng thiêng của làng Ben này đấy!

K'Zưk:

- Ồ, mình có biết! Có biết! Mình chưa đến nhưng có nghe già làng K'Dứt kể về cái hang ấy. Nó ở xa cách đây ba ngày ba đêm của cái bước chân trai tráng làng Ben này đấy. Nhưng đó là nơi không được vào đâu! Dân làng Ben mình cấm cái bước chân của mọi người đến đó!

Lâm Thẩm càng thấp giọng:

- Nhưng bên trong đó là vàng, vàng rất nhiều! Chỉ cần bước vào đó và mang vàng về, rồi xuống phố đổi cho người Kinh thì được rất nhiều tiền. Có tiền, tha hồ mà làm giàu, làm giàu nhanh lắm mà!

Giọng K'Zưk vẫn tỏ ra ngần ngại:

- Nhưng già làng cấm cái bước chân tụi mình đến đó rồi mà! Làm sao mà đến được đó?

- Thì phải thật bí mật! Phải đi lén thôi! Đừng để già làng biết. Đừng để dân làng biết. Chỉ mấy anh em mình biết với nhau thôi.

Rượu đã ngấm. Giọng một thanh niên tỏ ra bất chấp:

- Người Kinh nói là "Có gan thì mới làm giàu" mà! Mình cứ giữ kín chuyện như con voi khi chết cắm ngà vào rừng thiêng của thần Nđu là được thôi mà!

Và, một kế hoạch đã được người Kinh tên Lâm Thẩm ấy sắp đặt từ trước được đưa ra trong bữa rượu để mọi người cùng bàn bạc. Ngay sáng hôm sau, một nhóm thanh niên thuộc thành phần "đặc biệt" của làng Ben bí mật rời khỏi làng từ rất sớm, khi ông mặt trời còn chưa rạng ở phía đằng đông. Dân làng Ben không ai biết họ đi đâu. Già làng K'Dứt không biết những thanh niên ấy đi đâu, đi từ lúc nào. Ngay cả câu chuyện của họ trong đêm ấy cũng không ai hay biết ngoại trừ những người trong cuộc.

(còn nữa)

Ảnh: Internet

ĐẾN HUẾ, THƯỞNG THỨC NHÃ NHẠC CUNG ĐÌNH

Wed, 09 Sep 2009 13:22:22 +0700

ĐẾN HUẾ, THƯỞNG THỨC NHÃ NHẠC CUNG ĐÌNH

Phóng sự ảnh: Khắc Dũng

"Những ngày nửa đầu tháng 9, Huế chìm trong mưa. Nhà hát Duyệt Thị Đường trong những ngày qua cũng chìm trong bời bời của đất trời. Tuy nhiên, mọi hoạt động của nhà hát được xem là cổ kính nhất của Huế - nhà hát Duyệt Thị Đường - vẫn diễn ra một cách bình thường. Đến Huế, trong những đêm mưa gió, việc thưởng thức nhã nhạc cung đình tại nhà hát Duyệt Thị Đường cũng là một trong những điều thú vị vậy!".

Ảnh 1: "Âm nhạc tịnh trần hòa kỳ tâm dĩ dưỡng kỳ chí/Nghiên xuy tề hiến thủ kỳ thị nhi giới kỳ phi" có nghĩa là: "Âm nhạc cùng phô bày, hòa lòng người để nuôi dưỡng chí khí/Thiện ác đồng trình diện, khiến giữ được cái tốt (cái đúng) mà giới hạn cái xấu (cái sai)"

        Những ngày nửa đầu tháng 9, Huế chìm trong mưa. Nhà hát Duyệt Thị Đường trong những ngày qua cũng chìm trong bời bời của đất trời. Tuy nhiên, mọi hoạt động của nhà hát được xem là cổ kính nhất của Huế - nhà hát Duyệt Thị Đường - vẫn diễn ra một cách bình thường. Đến Huế, trong những đêm mưa gió, việc thưởng thức nhã nhạc cung đình tại nhà hát Duyệt Thị Đường cũng là một trong những điều thú vị vậy!

        Theo nhiều nhà nghiên cứu âm nhạc thì nhã nhạc cung đình Huế là một bộ môn âm nhạc truyền thống của Việt Nam rất đặc biệt; và bộ môn âm nhạc đó có giá trị lịch sử, giá trị nghệ thuật rất cao. Bộ môn âm nhạc truyền thống ấy có đủ tiếng mộc tiếng da, tiếng đá tiếng đồng, tiếng trúc tiếng tơ, tiếng kim tiếng thổ... Để có được những giá trị nghệ thuật lớn như vậy, âm nhạc cung đình Huế không những trải qua nhiều thế kỷ sáng tạo nghệ thuật mà còn trải qua không ít thế kỷ giao lưu nghệ thuật và tiếp biến văn hóa Việt - Chăm, Việt - Hoa... Theo UNESCO, "Nhã nhạc đã được phát triển từ thế kỷ thứ 13 ở Việt Nam, đến thời kỳ nhà Nguyễn thì nhã nhạc cung đình Huế đạt độ chín muồi và hoàn chỉnh nhất". Và, UNESCO đưa ra nhận xét: "Trong các thể loại nhạc cổ truyền ở Việt Nam, chỉ có nhã nhạc đạt tới tầm vóc quốc gia". Trên cơ sở đó, tháng 11 năm 2003, UNESCO chính thức công nhận nhã nhạc cung đình Huế là kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại.

        Buổi biểu diễn nhã nhạc cung đình Huế tại nhà hát Duyệt Thị Đường trong đêm mưa gió bời bời ấy rồi cũng trôi qua. Sau buổi diễn, trên gương mặt của người thưởng thức biểu lộ không ít sắc thái. Vấn đề đáng quan tâm là phía sau những sắc thái kia là điều gì đọng lại? Chắc chắn có nhiều điều đọng lại, nhưng có lẽ suy nghĩ này là "sở hữu" của nhiều người - suy nghĩ của một nhà khoa học: "Xin ngàn lần cảm ơn tổ tiên đã để lại cho chúng ta di sản quý giá này để hôm nay không những nhân dân Việt Nam mà cả loài người ngưỡng mộ"!

Ảnh 2: Múa cung đình luôn đi đôi với nhạc cung đình và có nguồn gốc lâu đời

Ảnh 3: Cấu trúc cơ bản của dàn tiểu nhạc gồm bộ gõ với trống bản, não bạt, tam âm la, phách tiền... kết hợp với bộ hơi như kèn lỡ, sáo... và bộ dây (nhị, tỳ, tam, nguyệt...)

Ảnh 4: Múa cung đình triều Nguyễn cũng dựa trên cơ sở tiếp thu múa cung đình thời trước đó và múa dân gian nhưng đã được nâng cao và có nhiều sáng tạo mới

Ảnh 5: Chủ đề của múa cung đình Huế thường được biểu hiện ở đội hình di chuyển và kết thúc bằng đội hình ngưng đọng

Huế, 9.9.2009

Truyện dài: ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG (kỳ X)

Sun, 05 Jul 2009 08:38:21 +0700

ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG

Truyện dài: VÕ KHẮC DŨNG

(kỳ X)

"... Lũ mây trên trời vây đen bóng nắng chiều. Mưa vẫn chưa kéo đến nhưng rừng chiều đã rát gió làm cuộn xoáy đám lá khô dưới chân K'Zưk. Mưa vẫn còn nằm trên trời cao nhưng mây đen vây kịt lối mòn làm cho gió giật liên hồi khiến bỏng rát thịt da K'Zưk. Chiếc xà gạt trên tay K'Zưt nhẹ hẫng nhưng như có sức nặng vô hình làm trĩu lệch một bờ vai.
Đang trên đường đi, bỗng K'Zưk hướng cái nhìn của mình lên đám mây đen trĩu nặng trên đầu và cuộn xoáy như đám bão trời đang diễn ra trước khi đổ ầm xuống đất làm thành bão rừng. Đám bão trời xoay tròn trong đám mây đen ngày càng lan rộng đến tận khu rừng Yàng phía xa kia. Trong đầu K'Zưk bỗng hiện ra khu rừng thiêng vốn thưa dấu chân người nhưng anh đã từng đến đó, đến đó bởi một sự lầm lạc...".

Ảnh: Internet

Đà Lạt, 3.7.2009

Các anh chị và các bạn quý mến!
Thành thật xin lỗi các anh chị và các bạn vì đã để các anh chị và các bạn vào thăm ngôi nhà này mà chủ nhà lại đi vắng quá lâu như thế này! Tuy nhiên, chuyện chẳng đặng đừng vì sau khi từ Chợ Rẫy về, Khắc Dũng lại phải vào Bệnh viện Lâm Đồng để điều trị sau giải phẫu. Sau gần 3 tuần lễ nằm viện tại Bệnh viện Lâm Đồng, chiều nay (3.7), Khắc Dũng đã được xuất viện (mặc dầu chưa cắt chỉ vết mổ). Như vậy, tính từ hôm nhâp viện tại Bệnh viện Chợ Rẫy đến nay, KD đã phải "bó tay chấm... trên giuờng bệnh" đến những một tháng cộng với gần nửa tháng. Suốt thời gian ấy, KD chỉ tranh thủ một ngày từ Bệnh viện Chợ Rãy về Đà Lạt (để chuẩn bị nhập viện ở Lâm Đồng) để ghé vào ngôi nhà này và trả lời comment của mọi người. Hơn 40 ngày bị "giam" trên giường bệnh, KD nhớ cộng đồng này vô cùng! Và khi trở lại ngôi nhà của mình, KD đã rất vui: Các anh chị và các bạn trong cộng đồng vẫn không quên KD! Hơn thế, nhiều comment với tình cảm chân thành của các anh chị và các bạn lưu lại là những sẻ chia kịp thời đã động viên KD rất nhiều để vượt qua nỗi đau thể xác trong những ngày qua, KD khó mà đền đáp nổi. Mặc dầu chưa thực sự "chia tay" với bệnh viện (trong những ngày tới) nhưng để đáp lại những tình cảm quý mến mà anh chị và các bạn đã dành cho, hy vọng bằng cố gắng cao nhất, KD không phụ lòng tin của mọi người thông qua các tác phẩm nghệ thuật và thông qua sân chơi đầy tình cảm này!
Lần nữa Khắc Dũng xin chân thành cảm ơn các anh chị và các bạn!
Viết bởi Khắc Dũng @ 17:28, 2009-07-03

(Tiếp theo)

... Chỉ mới một đêm cộng với nửa ngày đi rừng mà trông ai cũng mệt mỏi. Họ mệt mỏi không bởi vì cái chân phải vượt núi cao vực thẳm mà cái chính là do cái mắt không thấy thằng cháu ngoại già làng, do cái tai không nghe được tiếng thằng con trai của K'Zưk. K'Zưk được phân công đi theo nhóm của K'Bret. Suốt từ hôm qua đến giờ, anh lặng lẽ như một cái bóng trong đoàn người tìm kiếm. Suốt cả đêm, K'Zưk hầu như không nói lời nào. Rồi nguyên cả buổi sáng nay cũng vậy, anh cứ im lặng, im lặng. Lúc mọi người cắt rừng về phía nhóm K'Ràng, K'Zưk luôn đi mở đường. Khi nghe trưởng nhóm K'Ràng thông báo với trưởng đoàn K'Bret về việc "nó" phát hiện thấy chuyện "lạ hơn" thì trái tim ở trong ngực của K'Zưk như có ai đó thọc tay vào bóp nghẹt. Nghe xong, anh lặng lẽ đi về phía một tảng đá to và ngồi bệt xuống thẫn thờ nhìn trời đất. Đất trời trưa nắng ráo mà sao cứ tối âm âm đến dễ sợ. Cái mắt của K'Zưk cứ nhảy qua nhảy lại trong cái vòng tối om om phía trước. Ồ, đúng hơn là cái vòng tối om om đó cứ múa xoay tròn trong cái mắt của K'Zưk. Anh muốn thở thật mạnh để những nghĩ suy không muốn nghĩ ấy ở trong đầu theo đó mà tuôn ra ngoài nhưng không làm được. Trưởng đoàn K'Bret đến chỗ K'Zưk và động viên: "Chuyện chưa biết thế nào. Lo thì lo nhưng đừng để lửa làm cháy đen cái bụng. Con voi cũng phải có mía để sống. Con hươu cổ cao là thế nhưng vẫn phải có cái lá rừng để ngẩng cao đầu chớ. K'Zưk hãy đến ăn cơm với mọi người để cái sức truyền vào đôi chân khỏe, rồi cố gắng tiếp tục tìm kiếm. Biết đâu con chim chrao báo tin lành!". Nghe lời trưởng đoàn K'Bret, K'Zưk vào ăn cơm với mọi người nhưng anh chỉ nhón tay lấy lệ rồi vội vàng mang gùi lên vai và cầm ngay chiếc xà gạt thật chắc trong tay với tư thế sẵn sàng.

Đoàn người tiếp tục cuộc hành trình. Nắng đổ lửa trên đầu. Nắng nóng dẫy dưới chân. Ngó lên trời, không thấy cái bóng của mặt trời đâu cả, chỉ có quầng sáng lóa lòa chói chang tít tận trên cao quẳng lửa xuống cánh rừng. Cái nắng khô không khốc ấy báo hiệu một cơn mưa rừng dữ dội sắp ập đến. Mặc, lúc này thì K'Zưk không còn tâm trí đâu mà nghĩ đến chuyện nắng với chả mưa. Anh hừng hực sải những bước chân thật dài. Cái bụng như có lửa. Không phải lửa trời hay lửa rừng mà là thứ lửa không rõ từ đâu cứ rần rật ở trong ruột, cứ thông thốc đốt bỏng cuống họng. Theo hướng tay chỉ của K'Ràng lúc nãy, K'Zưk nhanh chân sải về phía suối. Kia rồi, trên mấy viên cuội, những giọt máu đã đặc quánh, nhưng còn "mới" lắm. Chỉ nhìn thoáng qua là K'Zưk biết ngay đó là máu. Nhưng đó là máu của con rắn con rết nào đây? Là máu của con chồn con voọc nào đây? Hay là của con hươu con nai nào? Hay, có thật đó chỉ là máu của một trận hỗn chiến của bầy thú tranh mồi không? K'Zưk không dám tin cái màu đỏ sẫm trên những viên cuội kia là máu người, càng không dám tin đó là những gì mà thằng K'Keo, con trai tội nghiệp của anh, để lại. Nhưng, vừa nhìn thấy những giọt máu khô trên những viên cuội là ruột gan K'Zưk như có ai đó đấm liên hồi, đấm thùm thụp. Anh cúi xuống chỗ vết máu và mặt mũi tối sầm. Mọi người dường như cũng linh cảm được điều chẳng lành nên tất cả đều im lặng. Họ im lặng đứng vòng quanh và nhìn K'Zưk đưa tay quệt quệt, sờ sờ, xoa xoa vết máu trên đá sỏi. Đoạn, anh ngẩng lên nhìn mọi người khắp lượt. Không nghe K'Zưk nói câu gì nhưng mọi người đều thấu tỏ nỗi lòng người cha K'Zưk trong lúc này. Nước mắt của K'Zưk cứ như muốn trào ra nhưng ngay lập tức chảy ngược vào trong. Bỗng anh đưa mắt nhìn quanh khu rừng ven suối. Nơi này, lũ nai thường xuống uống nước sau khi cái bụng đã căng tròn lắm đây. Nơi này, dấu chân của mấy con khỉ vẫn thường xuyên qua lại lắm đây. Ánh mắt K'Zưk thu lại gần để chạm vào những ánh mắt của mọi người với hy vọng tìm thấy sự sẻ chia và sự đồng cảm với chung một ý nghĩ rằng đó không phải là cái máu của thằng K'Keo con trai anh sót lại.

K'Bret lại động viên:

- Chưa biết chuyện thằng K'Keo như thế nào mà K'Zưk ơi! Biết đâu có sự nhầm lẫn, là con báo chết già mà mắt nhìn ra con khỉ con xấu số thì sao. Mặt trời chuẩn bị chạy trốn trong mây đen rồi đấy. Mình đi tiếp theo hướng chỉ đường của con chim bling thôi, K'Zưk à!

Trưởng nhóm K'Ràng lên tiếng:

- Mấy vết máu như vết của con heo ủi đất trong đêm ấy mà. Đừng tin cái lời của con sói già là cái máu của thằng K'Keo nó để lại đây. Yàng rừng luôn chở che thằng K'Keo tội nghiệp. Đi thôi, K'Zưk ơi!

K'Zưk uể oải đứng dậy. Chưa bao giờ anh cảm thấy đôi chân mình yếu ớt như lúc này. Trời chỉ mới xế nhưng K'Zưk thấy mặt mày tối thui tối mò. Anh nhắm mắt rồi mở ra, lại nhắm và mở ra mấy lần liên tục. Nước mắt vẫn chực trào ra, anh lại nuốt vội vào trong. Ngực anh đau quá, cứ như có ai vác tảng đá bảy người khiêng đè lên. Cái khó thở ở trong lồng ngực như vừa bị đè từ ngoài vào và vừa bị ép từ trong ra vậy.

Trên cao, mặt trời chìm hẳn bên trong những đám mây đen. Mây đen kéo tới vây kịt như lông con gấu rừng. Nhì nhằng ánh chớp, rồi đì đùng tiếng sấm xé toang bầu trời đen kịt. Gió rừng man dại hú dài qua thung thấp, lũng cao. Nghiêng ngả cả một vạt cây rừng trước mặt, cả những cây cổ thụ xung quanh cũng oằn người trước trận gió điên cuồng của rừng già. Không nghe một tiếng thú rừng. Những con sóc, con chồn vội ẩn vào hốc cây từ lúc nào chẳng rõ. Con dế già cũng đã lập cập những bước chân yếu ớt nhưng quáng quàng về phía kẽ đá để tránh cái gió đang gầm gào và cái mưa rừng dữ dội sắp ập đến.

Lần theo vết máu, đoàn người lầm lũi đi và đi, chẳng ai nói với ai câu nào. K'Zưk đi liền kế trưởng đoàn K'Bret. K'Bret đi đầu. "Khóa đuôi" là K'Ràng. Trời đã về chiều nhưng K'Bret không sải chân dài vì anh nghĩ rằng nếu đến nơi, chuyện đau lòng có xảy ra thì còn rất cần những đôi chân khỏe. Những sải chân của đoàn người dài hơn. Những sải chân ấy có nặng nề hơn nhưng vẫn là sải chân của người biết hy vọng. "Không đâu, K'Zưk! Không phải máu của thằng K'Keo đâu K'Zưk ơi! Không phải mà!" - K'Bét muốn nói thành lời cái điều mà anh nghĩ rằng đó là sự mách bảo của thần rừng như thế. Nhưng trong cổ họng anh như đang có cái gì đó chặn lại nên không cất nổi thành lời. Những bước chân không muốn hấp tấp vội vàng nhưng cũng không biểu hiện sự chậm trễ. Những bước chân sải dài nhưng không tỏ ra hào hứng. Bởi chẳng ai dám nghĩ đến một điều tồi tệ đang đón đợi những bước chân của họ. Biết đâu mắt con chim bling trên trời cao bị che khuất bởi đám mây đen nên nhìn thấy con khỉ già mà bảo rằng đó là bầy mang, nhìn thấy con chim đất mà bảo rằng đó là đám sóc nâu thì sao! Mắt tinh như mắt hổ nhưng có lúc già làng cũng nhầm hươu cao cổ với bầy nai rừng mà! Bởi vậy, đừng tin vào cái vết máu trên những hòn cuội, K'Zưk ơi! Đừng tin!

Bước chân của K'Zưk rắn như đám rễ cây mun cây dẻ bấu vào đất chắc nụi chắc nịch nhưng cứ như đang có bão rừng làm cho nó bật tung lên. Cái sải chân của K'Zưk chuẩn xác và khẩn trương như đường lao của con sóc rừng già đầy kinh nghiệm nhưng cứ như bị khựng lại bởi vướng phải đám dây leo chằng chịt giăng ngang trên đường chạy. Lũ mây trên trời vây đen bóng nắng chiều. Mưa vẫn chưa kéo đến nhưng rừng chiều đã rát gió làm cuộn xoáy đám lá khô dưới chân K'Zưk. Mưa vẫn còn nằm trên trời cao nhưng mây đen vây kịt lối mòn làm cho gió giật liên hồi khiến bỏng rát thịt da K'Zưk. Chiếc xà gạt trên tay K'Zưt nhẹ hẫng nhưng như có sức nặng vô hình làm trĩu lệch một bờ vai.

Đang trên đường đi, bỗng K'Zưk hướng cái nhìn của mình lên đám mây đen trĩu nặng trên đầu và cuộn xoáy như đám bão trời đang diễn ra trước khi đổ ầm xuống đất làm thành bão rừng. Đám bão trời xoay tròn trong đám mây đen ngày càng lan rộng đến tận khu rừng Yàng phía xa kia. Trong đầu K'Zưk bỗng hiện ra khu rừng thiêng vốn thưa dấu chân người nhưng anh đã từng đến đó, đến đó bởi một sự lầm lạc...

(Còn nữa)

Ảnh: Internet

NGÀY THẬT LẠ

Sun, 21 Jun 2009 09:00:31 +0700

NGÀY THẬT LẠ
Võ Khắc Dũng

Hình như có một chiếc lá rơi nghiêng thật khẽ chạm vào khung kính cửa sổ. Bên ngoài kia, vầng dương đang ghé đầu vào đỉnh non xanh rực rỡ ánh hồng. Nhưng dường như chỉ mỗi một vầng dương là hiện hữu. Song, ý nghĩ về vầng dương ấy cũng chỉ bất chợt thoáng qua trong đầu anh rồi mất hút. Anh có lý. Bởi, ai đã từng sống ở nơi phố núi quanh năm buốt giá hẳn sẽ có cùng cảm giác ấy của anh.
Nhưng có một hôm...

            Ngày hôm ấy với anh thật lạ...
            Ánh ngày rọi chiếu làm rực một góc phố. Dáng người tất tả. Những dòng sông xe trôi cuồn cuộn. Con người ta trôi trôi qua mặt nhau với ánh nhìn hướng thẳng về phía trước một cách vội vã. Anh gọi đó là nhịp sống công nghiệp, là tác phong công nghiệp. Trong cái guồng quay hối hả, tất bật đó, những bóng người giẫm đạp lên nhau. Nhưng, chả mấy người rỗi hơi như anh để mà bận tâm về điều này. Đơn giản chỉ một điều: Trong cái guồng quay đó, những bóng người trên đường kia nếu dừng lại, hẳn sẽ là vật cản của những cái bóng khác đang hối hả. Còn anh, và cả chiếc bóng của anh, trên đường phố đông người sáng nay dường như chẳng phải trôi, chẳng phải đi và cũng không hẳn là đứng yên. Nó như đang vật vờ, lững thững để mà chiêm nghiệm, mà ngẫm ngợi. Thế rồi, anh nhận ra điều này: nếu cứ phải trôi trong guồng quay nghiệt ngã của cuộc đời này, anh sẽ không bao giờ có được một tích tắc ngửa cổ nhìn lên trời để nhận ra vầng sáng của ngày.

            Ánh ngày mệt nhoài sau hơn mười hai tiếng đồng hồ rọi chiếu góc phố, nó dạt về hướng tây gác đầu lên non xanh và hắt những sợi vàng yếu ớt xuống lòng phố hẹp. Dáng người vẫn tất tả. Những dòng sông xe vẫn trôi cuồn cuộn, cuồn cuộn. Con người ta và cái bóng của nó cứ thế trôi qua mặt nhau, giẫm đạp lên nhau với cái nhìn vật vã rã rời và cố rướn lên phía trước. Những chiếc bóng trên phố nhỏ đổ dài và nhòe nhoẹt chồng lên nhau. Tà dương chẳng còn đủ sức để tạo ra khả năng giúp anh nhận biết đâu là bóng của riêng anh trong chồng chồng lớp lớp những chiếc bóng đang đè lên nhau kia, đang giẫm đạp lên nhau kia. Bỗng anh cảm thấy mình thật lạc lõng giữa chốn đông người ở nơi phố hẹp. Có khi còn hơn thế, như một thằng khùng, như một kẻ điên. Tuy nhiên, dẫu gì thì gì, anh vẫn còn cái để mà tự hào: Thiên hạ với cái nhìn rướn về phía trước đã không nhận ra anh vì anh đang đứng ở một vị trí mà người khác phải nhìn... ngang mới thấy được.

            Ánh ngày tắt hẳn. Phố hẹp tối om. Không còn những sợi vàng hiu hắt. Không còn bóng núi ở phía xa làm nơi gác đầu của mặt trời. Nhưng dòng người vẫn thế, vẫn hối hả, tất bật giẫm đạp lên nhau trôi về phía trước. Và những ánh nhìn vẫn thế: cố rướn thẳng trong nhịp công nghiệp với guồng quay nghiệt ngã. Và, có điều này là khác biệt: Con người ta khi đêm về không còn phải hiện hữu với cái bóng do ánh ngày chiếu rọi. Còn anh, giữa góc phố tuy hẹp, như anh mới là chính anh trong đời thật này khi cái nhìn của anh dẫu có lia vòng quanh cũng tịnh không thể tìm đâu ra cái bóng mình. "Âu đó cũng là chuyện của đất trời mà! Khéo vẽ chuyện để mà bận tâm!" - tự dưng anh thốt lên thành lời như thế.

            Một ngày thật lạ của anh kết thúc bằng giấc ngủ vùi. Trong mơ, anh lại nhìn thấy những chiếc bóng. Những chiếc bóng lướt qua nhau. Những chiếc bóng giẫm đạp lên nhau. Và anh thấy mình đang loay hoay quay quanh quay quẩn tìm kiếm bóng mình. Có điều là trong mơ, anh không biết là đang ngày hay đêm nên cứ thế anh tìm mãi, tìm mãi..., tìm đến hoảng loạn.

            Và thật may mắn, lại một chiếc lá rơi nghiêng chạm vào khung kính cửa sổ. Anh tỉnh giấc đi về phía mặt trời mọc và mắt nhìn về hướng núi đằng đông, nơi có ánh ngày đang chiếu rọi. Vì thế, anh không nhận ra chiếc bóng của chính mình đang đổ dài về phía sau. Và anh cũng tệ thật, ngay cả sự rơi nghiêng của chiếc lá chạm vào khung cửa vừa mới đó mà anh cũng quên nốt! Hóa ra, anh không hề có một ngày nào là "ngày thật lạ" cả!

Đà Lạt, một ngày không lạ...
Võ Khắc Dũng

Đà Lạt, 3.7.2009

Các anh chị và các bạn quý mến!
Thành thật xin lỗi các anh chị và các bạn vì đã để các anh chị và các bạn vào thăm ngôi nhà này mà chủ nhà lại đi vắng quá lâu như thế này! Tuy nhiên, chuyện chẳng đặng đừng vì sau khi từ Chợ Rẫy về, Khắc Dũng lại phải vào Bệnh viện Lâm Đồng để điều trị sau giải phẫu. Sau gần 3 tuần lễ nằm viện tại Bệnh viện Lâm Đồng, chiều nay (3.7), Khắc Dũng đã được xuất viện (mặc dầu chưa cắt chỉ vết mổ). Như vậy, tính từ hôm nhâp viện tại Bệnh viện Chợ Rẫy đến nay, KD đã phải "bó tay chấm... trên giuờng bệnh" đến những một tháng cộng với gần nửa tháng. Suốt thời gian ấy, KD chỉ tranh thủ một ngày từ Bệnh viện Chợ Rãy về Đà Lạt (để chuẩn bị nhập viện ở Lâm Đồng) để ghé vào ngôi nhà này và trả lời comment của mọi người. Hơn 40 ngày bị "giam" trên giường bệnh, KD nhớ cộng đồng này vô cùng! Và khi trở lại ngôi nhà của mình, KD đã rất vui: Các anh chị và các bạn trong cộng đồng vẫn không quên KD! Hơn thế, nhiều comment với tình cảm chân thành của các anh chị và các bạn lưu lại là những sẻ chia kịp thời đã động viên KD rất nhiều để vượt qua nỗi đau thể xác trong những ngày qua, KD khó mà đền đáp nổi. Mặc dầu chưa thực sự "chia tay" với bệnh viện (trong những ngày tới) nhưng để đáp lại những tình cảm quý mến mà anh chị và các bạn đã dành cho, hy vọng bằng cố gắng cao nhất, KD không phụ lòng tin của mọi người thông qua các tác phẩm nghệ thuật và thông qua sân chơi đầy tình cảm này!
Lần nữa Khắc Dũng xin chân thành cảm ơn các anh chị và các bạn!

Viết bởi Khắc Dũng @ 17:28, 2009-07-03

NGƯỜI VỀ ĐÂU - Ca khúc của "cái mặt khó... đăm đăm"

Fri, 12 Jun 2009 05:15:38 +0700

Ca khúc

NGƯỜI VỀ ĐÂU

Kính thưa quý anh chị và bạn bè! Sau hơn nửa tháng nằm viện với một ca phẫu thuật lớn, nay Khắc huynh sức khỏe đã ổn định và đang chuẩn bị để chiều nay, lúc 2 giờ, sẽ được xuất viện. Chuyến đi từ bệnh viện Chợ Rẫy về Đà Lạt quả thật rất gian nan với huynh ấy. Giá Như đệ đệ lụi hụi làm entry này để chúc Khắc huynh bình an. Đây không phải là một sáng tác mới của Khắc huynh, nhưng Giá Như đệ đã "khoác" cho nó một sắc màu mới rồi. Xin được giới thiệu lên đây như một lời cám ơn gửi đến tất cả quý anh chị và bạn bè vốn lâu nay luôn là những bằng hữu chân tình của Khắc huynh!

Và, mừng Khắc huynh khỏe mạnh trở lại, huynh nhé!

NGƯỜI VỀ ĐÂU
Sáng tác: Võ Khắc Dũng
Trình bày: Ca sỹ Công Bình

Mãi bình yên...
Đà Lạt, 12/06/2009

Khắc Dũng cảm ơn mọi người nhiều, thật nhiều!

Các anh chị và bạn hữu quý mến của Khắc Dũng ơi! Lời đầu, sau hơn một tháng xa nơi này, cho phép Khắc Dũng được nói rằng: Khắc Dũng xin chân thành cảm ơn các anh chị và bạn hữu nhiều, thật nhiều! Những ngày qua, mặc dầu Khắc Dũng vắng mặt nhưng mọi người vẫn vào đây để sẻ chia với KD bằng những tình cảm không chỉ của bạn hữu mà là bằng sự chia sẻ của những tấm lòng đối với tấm lòng, từ nơi sâu xa nhất!
Các anh chị và các bạn quý mến! Vậy là hơn tháng qua, KD đã phải vật lộn với căn bệnh quái ác bằng không chỉ riêng nghị lực của mình mà còn bằng cả những động viên, sẻ chia của các anh chị và các bạn. Như vậy là đến lúc này, chỉ trong vòng chưa đầy 2 năm qua, Khắc Dũng đã phải trải qua 5 lần phẫu thuật, trong đó có hai lần đại phẫu. Tưởng, sự cay nghiệt của cuộc sống đã chiến thắng nhưng ơn Chúa, không phải thế! Và, có được điều ấy là nhờ một phần không nhỏ tấm lòng của các anh chị và các bạn đã đến với KD, đặc biệt là trong những giờ phút vô cùng hệ trọng trên giường bệnh.
Một lời cảm ơn của Khắc Dũng thôi trong giờ phút này hẳn chưa đủ - KD biết thế!

Viết bởi Khắc Dũng @ 14:42, 2009-06-13

Truyện dài: ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG (kỳ IX)

Mon, 25 May 2009 21:25:24 +0700

ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG

Truyện dài: VÕ KHẮC DŨNG

(kỳ IX)

Lời tâm sự: Nhẽ ra Khắc Dũng post kỳ IX của truyện dài "Đại ngàn độ lượng" lên từ lâu nhưng vì nhiều lý do, Khắc Dũng phải tạm ngưng lên mạng Vnweblogs một thời gian, khiến cho việc theo dõi tác phẩm bị gián doạn. Về điều này, kính mong quý anh chị và các bạn hãy tha thứ cho Khắc Dũng! Đêm nay, đúng 12 giờ, Khắc Dũng lại rời Đà Lạt để làm cuộc hành trình dài hơn 300km. Lại sẽ phải xa các anh chị và các bạn vài hôm, hoặc cũng có thể là cả tuần lễ. Tranh thủ trước giờ lên đường, Khắc Dũng đưa phần tiếp theo lên đây để trước là tạ lỗi và sau đó là xin ý kiến đóng góp của mọi người. Mong được các anh chị và các bạn quan tâm đến!
Và, bấy lâu, khi Khắc Dũng vắng nhà, đệ Giá Như của Khắc Dũng là người luôn biết lo toan mọi nhẽ! Hy vọng lần này, đệ Giá Như của Khắc Dũng cũng sẽ làm hài lòng mọi người đến thăm nhà khi Khắc Dũng đi vắng!

"... Cho vội nồi cơm chưa kịp nấu ấy vào gùi, K'Bret ra lệnh mọi người trong nhóm đi theo anh. Mấy chàng trai cắt rừng băng qua những con dốc dựng đứng với rậm rì gai bụi quấn lấy những thân cây to đến ba bốn người ôm. Khi mặt trời vừa ôm tròn cái bóng của K'Bret thì cũng là lúc anh thấy thấp thoáng trong một vạt rừng thưa mấy cái dáng trai làng quen thuộc...".

Ảnh: Internet

(Tiếp theo kỳ trước)
...
Rừng đêm lúc này vắng lặng lạ thường. Không một tiếng chim đêm lạc bầy. Chỉ có thằng K'Keo của làng Ben là lạc rừng không có tổ ấm đêm nay mà thôi. Những cơn gió rừng đêm cũng đã đi ngủ từ lâu rồi. Chỉ có thằng K'Keo cháu ngoại già làng là đang phải lang thang ở suối trên sông dưới và không có lấy một chỗ nằm để đặt cái lưng trần mà thôi. Rừng lặng đến nỗi mấy con dế núi cũng đã rúc vào hốc đá khép lại những đôi cánh mỏng không buồn cất tiếng gáy sợ hãi bởi lũ cú lũ quạ. Chỉ có thằng K'Keo con trai của Ka Diơn và K'Zưk là bất an với cái bụng liên hồi gõ trống đất và với đôi chân tự vấp vào nhau bởi trên đầu là rắn rết và dưới chân là hầm hố mà thôi. "Thương nó quá! Càng nghĩ càng thương!" - Chàng trai K'Bret thở dài.

Đã qua cánh rừng thưa kế làng, trảng cỏ tranh thứ nhất chạm mắt những chàng trai. Trảng cỏ này không rộng lắm nhưng cũng đủ làm cho những đôi chân đi chậm lại. Qua hết trảng cỏ là cánh rừng già thứ nhất. Họ tiếp tục băng qua cánh rừng già thứ nhất. Tiếp đến lại là một trảng cỏ tranh ngút ngát dài một phần ba cán rựa. Trảng cỏ tranh thứ hai bàng bạc dưới ánh trăng vàng nhạt. Sương quá khuya từ trên trời cao bắt đầu sà xuống.

- Tất cả dừng lại! - trưởng đoàn K'Bret ra lệnh, khi đã đặt chân lên bãi đất trống giữa trảng cỏ tranh thứ hai.

Mọi người sau một chặng đường khá dài đã bắt đầu thấm mệt. Những hạt sương li ti đọng lại trên những mái tóc xoăn quyện vào mồ hôi làm thành những hạt nước màu trắng đục dưới ánh trăng.

K'Bret phân công:

- Phía trước mặt chúng ta là cánh rừng già thứ hai. Qua khỏi khu rừng già thứ hai này là dãy đồi nhấp nhô kéo đến tận khu rừng già thứ ba. Chếch lên hướng tay trái tôi về phía xa mờ kia là khu rừng thiêng bất khả xâm phạm. Xuôi về hướng tay phải là khu rừng ông bà, là nơi dân làng Ben làm rừng làm rẫy, cũng là nơi người ta khai thác thiếc, khai thác vàng. Bắt đầu từ đây, chúng ta chia thành ba tốp để tìm thằng K'Keo cháu ngoại già làng. K'Ràng dẫn đầu tốp thứ nhất, gồm ba người, đi thẳng về phía khu rừng già thứ hai trước mặt. Tốp thứ hai do tôi - K'Bret - dẫn đầu, gồm bốn anh em, đi về phía khu rừng thiêng. Còn lại năm người thuộc tốp ba do K'Kliu dẫn đầu đi về phía rừng ông bà. Anh em đã rõ hướng đi của mình chưa?

K'Ràng nhanh nhảu:

- Tôi rõ rồi!

- Tôi cũng rõ rồi. Nhưng làm sao sáng mai ba nhóm chúng ta gặp nhau? - trưởng nhóm thứ ba K'Kliu tỏ ý băn khoăn.

K'Bret:

- Đoạn đường từ đây chạm đến chân rừng già đi bằng cái chân khỏe của mình thì cũng phải mất hơn một cán rựa, tức là cũng vừa đúng lúc ông mặt trời thức dậy. Nếu tiếp tục đi như dự tính là qua dãy đồi và qua luôn cả khu rừng già thứ ba thì phải mất hai lần ông mặt trời đi ngủ rồi thức dậy, cộng thêm một lần đi ngủ nữa. Cuộc tìm kiếm này là vừa đi vừa tìm thằng K'Keo nên dự kiến dài hơn bảy ngày bảy đêm, trong đó có hơn bốn ngày bốn đêm đi và ba ngày ba đêm về. Đến ngày thứ tư, điểm gặp nhau của chúng ta là suối Trời nằm ở phía bên kia khu rừng thiêng. Do vậy, bắt đầu từ bây giờ, ba nhóm chúng ta phải liên lạc với nhau bằng thứ tiếng của con thú trên rừng, đặc biệt là khi có việc cần thông báo. Anh em chúng ta đã rõ chưa nào?

Tất cả lại lên đường. Đội quân tìm kiếm chia thành ba nhóm như đã phân công. Nhóm thứ hai do K'Bret làm trưởng đoàn cũng là nhóm trưởng dẫn đầu rẽ hướng trái đi về phía khu rừng thiêng. Nhóm thứ nhất của K'Ràng đi thẳng. Còn nhóm của K'Kliu thì rẽ phải.

Trời sáng dần. Sương bắt đầu nặng hạt. Rừng ướt sũng. K'Bret nhắc mọi người vừa tiết kiệm đuốc để khỏi mất nhiều thời gian nhưng cũng vừa nhắc ánh đuốc của mọi người không được bỏ sót bất kỳ địa điểm nào có thể có thằng K'Keo cháu ngoại già làng K'Dứt lạc chân sa hố. Sắp một đêm trôi qua rồi, chắc thằng K'Keo mệt lả rồi. Có lẽ nó không còn sức đi tiếp nên nằm gục ở đâu đó giữa đại ngàn. Trời rạng những tia nắng đầu tiên trong ngày. Sương đêm biến thành những tia sáng huyền bí và ma quái.

Đã một đêm trôi qua. Mặt trời rực lên quầng đỏ phía đằng đông. Đói rã ruột. Theo hiệu lệnh của K'Bret, mọi người dừng lại bên tảng đá lớn có đám rễ cây bám quanh, rồi lôi những túi cơm ra nhai từng vốc nhỏ với cá khô và muối. Họ ăn dè thức ăn, nhất là muối, vì biết rằng cuộc đi rừng đặc biệt lần này còn kéo dài những vài hôm nữa. Hầu như không ai nói với ai câu nào. Tất cả các gương mặt đều tỏ rõ sự đăm chiêu như vầng trán của núi đá nghìn năm tuổi. Dấu vết của thằng K'Keo vẫn cứ mất hút như ánh sao khuya ngang qua bầu trời.

K'Bret bắt đầu sốt ruột nên phát đi tín hiệu dò hỏi thông tin ở nhóm thứ nhất. K'Ràng phát tín hiệu cho nhóm thứ ba. Tất cả các tín hiệu truyền đi và báo về cho thấy mọi người không tìm ra dấu vết gì không bình thường.

Ngày đầu tiên của cuộc tìm kiếm trôi qua. Lại tiếp tục một đêm và một ngày hôm sau trôi qua. Trên đầu, ông mặt trời vẫn đi ngủ rồi thức dậy lăn từ núi đông sang núi tây như xưa nay vẫn thế.

Ngày thứ ba. Sau vài tiếng ngủ lấy sức, cả nhóm của K'Bret uể oải thức giấc để tiếp tục tìm kiếm. Đúng vào lúc nồi cơm nấu vội giữa rừng vừa được bắc lên ba hòn đá thì K'Bret nhận được tín hiệu có vẻ gấp gáp của K'Ràng. Cho vội nồi cơm chưa kịp nấu ấy vào gùi, K'Bret ra lệnh mọi người trong nhóm đi theo anh. Mấy chàng trai cắt rừng băng qua những con dốc dựng đứng với rậm rì gai bụi quấn lấy những thân cây to đến ba bốn người ôm. Khi mặt trời vừa ôm tròn cái bóng của K'Bret thì cũng là lúc anh thấy thấp thoáng trong một vạt rừng thưa mấy cái dáng trai làng quen thuộc.

Đến nơi, K'Bret vừa thở dốc vừa hỏi:

- Con chim bling nào dẫn đường cho K'Ràng đến chỗ đứa lạc rừng K'Keo à?

Giọng K'Ràng buồn buồn:

- Lúc ông mặt trời vừa thức giấc, mình xuống suối lấy nước thì nhìn thấy bên mép nước những vết máu khô dẫn về phía khu rừng ông bà. Mình làm tín hiệu cho K'Bret xong thì cũng làm tín hiệu cho K'Kliu. K'Kliu cũng trả lời rằng sẽ đến đây. Nhưng lúc giữa buổi sáng, K'Kliu lại làm tín hiệu bảo mình rằng trên đường đến đây, nó phát hiện thấy chuyện lạ hơn nên bảo mình và K'Bret đến chỗ của nó. Mình chờ nhóm của K'Bret từ sáng đến giờ. Từ đây đến chỗ của K'Kliu mất chừng nửa cái cán rựa thôi. Cơm mình đã nấu nhưng chưa chín. Sẵn đây, ta nấu tiếp. Theo ý mình, tất cả chúng ta nhanh chóng ăn cơm rồi đi ngay đến chỗ K'Kliu. Trưởng đoàn K'Bret thấy sao?

- Tôi đồng ý với cái suy nghĩ trong đầu của K'Ràng.

Rồi anh quay ra nói với mọi người:

- Anh em ta chỉ có vài phút ăn cơm thôi. Vừa ăn cơm, vừa để cho cái chân đứng nghiêng một chút cho nó khỏe. Rồi ngay sau đó cắt đường sang phía cánh rừng ông bà, nơi có nhóm K'Kliu đang chờ!

Nồi cơm lại được bắc lên ba hòn đá. Cơm chín, cái nồi được bày ra giữa đất. Mọi người ăn rất vội.

Ông mặt trời bắt đầu hất cái bóng của nồi cơm về phía đằng đông. Ông mặt trời cũng đã bắt đầu hất cái bóng của mọi người về phía đằng đông. Cái bóng của cây rừng cũng thế. Cái bóng của con chim chrao, con chim bling trên trời cao cũng như thế cả. Duy chỉ có cái bóng của thằng K'Keo thì không ai biết chắc rằng hiện giờ ra sao mà thôi.

(còn nữa)

Ảnh: Internet

Truyện dài: ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG (kỳ VIII)

Fri, 17 Apr 2009 04:22:40 +0700

ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG
Truyện dài: Võ Khắc Dũng
(kỳ VIII)

"... K'Keo chỉ mới có sáu cái mùa rẫy thôi, còn nhỏ lắm, chỉ mới là con heo con chưa biết ủi đất. Nó đi vào rừng đón bạp me nhưng bạp me bận đuổi con khỉ, không cho khỉ bố khỉ mẹ và khỉ con bẻ bắp nên về nhà sau ông mặt trời đi ngủ. Vì đợi lâu nên thằng K'Keo cứ thế đi theo lối mòn lên nương. Nhưng cái óc nó không nhớ hết các lối mòn trong rừng đâu. Chắc nó lạc sang lối mòn của người đi tìm trầm hoặc là lối mòn của người đi tìm thú rừng nào ấy rồi...".

Ảnh: Internet

(tiếp theo kỳ VII)

Phần ba: XÁO ĐỘNG RỪNG THIÊNG

Buổi chiều ấy cách nay đã ba năm. Như nhiều buổi chiều khác, thằng K'Keo từ dưới suối phóng lên nhà bảo với ông ngoại:

- Già ngoại ơi! Cháu vào mé rừng đón bạp me đi nương về đây!

Không chờ ông ngoại trả lời, thoắt cái nó đã mất hút ra phía sau nhà. Cái tính nhanh như con sóc con chồn của thằng K'Keo giống hệt ông ngoại lúc còn nhỏ. Có khi miệng chưa kịp nói mà tay đã làm hoặc chân đã chạy rồi ấy chứ! Cái dáng chạy của nó cứ nhìn là nhớ cái thời trẻ con của ông. Giống hệt ông ngoại lúc nhỏ, cái cẳng chân của thằng K'Keo tuy dong dỏng nhưng ngấn nào ra ngấn ấy. Còn cái bàn chân thì như thể được bọc bằng một lớp mủ cây rừng nên vừa dày, vừa cứng lại vừa dẻo như dây mây trong rừng. "Con trai Mạ đi rừng cần phải có đôi chân như vậy!" - đang mải mê sửa lại mấy cái ná nhưng già làng K'Dứt cũng phải thốt lên một mình khi nghĩ về đôi chân của thằng cháu ngoại K'Keo. Ờ, còn cái tóc xoăn tít và có chỏm phía đuôi tóc như thế thì chắc chắn là rất thông minh. Rồi còn cái mắt nữa, cái mắt cứ rực lên nhưng ánh nhìn thì ướt như mắt hươu rừng thế kia thì con người ấy không chỉ cả quyết mà còn rất nhân hậu. Tuy không nói ra nhưng trong bụng của già làng luôn nghĩ rằng cháu ngoại K'Keo khi lớn lên sẽ là chàng trai của những chàng trai và khi về già sẽ là già làng của những già làng giống như ông.

Mải gọt tỉa cánh nỏ, già làng K'Dứt không hay biết ông mặt trời đã đi ngủ ở phía núi thiêng đằng tây tự lúc nào. Thằng cháu ngoại thứ hai K'Đâng thì hôm nay được mẹ đưa lên rẫy nên nhà lúc này chỉ có một mình già làng K'Dứt thôi. Xong việc với cái nỏ, ông đứng dậy khơi bếp lửa giữa nhà. Bếp than đã tàn. Nồi cơm gạo dẻo lúa rẫy tỏa mùi thơm khiến cái bụng ông cồn cào. Lũ chim rừng giờ này đã đi ngủ rồi đấy. Nghĩa là ông mặt trời đã đi ngủ từ lâu rồi nhưng sao vẫn chưa thấy bước chân của con gái, con rể và ba đứa cháu ngoại? Chắc là ở trên rẫy, bọn sóc bọn khỉ lại về phá vạt ngô đang chín đây mà. Già làng K'Dứt bước ra cửa. Gió rừng đêm vừa thổi tới nghe lạ lắm!

Bỗng ông cảm thấy nóng ran ở lưng. Ôi, từ hôm trượt chân ngã dúi dụi bên bờ suối cách nay nửa con trăng, mặc dầu đã được xoa bóp bằng một thứ vỏ cây rừng giã nhỏ trộn với rượu nhưng cái lưng vẫn cứ kéo cái cổ và cái đầu ông nghiêng về phía trước và thấp dần thấp dần xuống. Còn cái lưng thì... bỗng dưng cong vòng thế này mới chết chứ! Chao ơi là chán! Tuy vậy, nói gì thì nói, cú trượt chân ngã chỉ là một phần mà thôi, cái chính vẫn là thời gian và tuổi tác, đúng hơn là tuổi già. Với ông, đã tám mươi mùa rẫy trôi qua rồi chứ có ít đâu. Lưng còng là phải rồi. Chân run, tay mỏi, mắt mờ là phải rồi. Đến cây lim cây gụ trong rừng còn phải khô cành trụi lá kia mà. Già làng K'Dứt quay vào nhà và ngồi bệt xuống sàn nhà bên cửa, lưng tựa hẳn vào vách và mắt nhìn ra ngoài. Ông nghe rõ tiếng róc rách của suối Chà. Con suối ấy chưa bao giờ cạn nước. Tai ông cũng nghe rõ tiếng gió vờn qua cánh rừng Yàng phía sau nhà. Rừng Yàng từ bao đời nay luôn bao bọc, chở che cho dân làng Ben của ông.

Tuy mải nghĩ ngợi nhưng già K'Dứt vẫn nghe rõ những bước chân phía sau nhà. Gia đình con gái của ông đã về. Nhưng sao lạ kìa, trong những bước chân đang vòng qua trước nhà lại thiếu vắng cái cẳng dong dỏng và bàn chân cứng dẻo của đứa cháu ngoại K'Keo? Chưa kịp nhìn thấy mặt người, già làng K'Dứt hỏi ngay:

- Còn cái bước chân của thằng cháu ngoại K'Keo đâu rồi?

- Ơ, thằng K'Keo hôm nay ở nhà với ông ngoại mà! - con gái ông, chị Ka Diơn, lên tiếng.

- Không! Lúc chiều, khi ông mặt trời còn chưa đi ngủ, cái chân của nó làm con sóc con chồn chạy nhanh ra sau nhà và đi về phía rừng để đón bạp me của nó đi nương gần núi xa rồi mà!

- Ở trên rẫy, bọn khỉ về bẻ bắp hái ngô ném nhau nên phải đợi xua đuổi chúng về nhà chúng ở trong rừng xa núi gần rồi mới đi về đây. Vì vậy nên phải chờ ông mặt trời sắp đi ngủ rồi mới rời rẫy mà!

- Không thấy thằng cháu ngoại K'Keo của ta thật sao?

- Không thấy đâu hết thật mà!

- Hay là đợi lâu nên nó chân rừng chân rú sang nhà ai ở giữa làng Ben này rồi?

- Hay là nó lại xuống suối xem cái lờ cái đơm của nhà mình? - đến mãi lúc này, anh K'Zưk con rể mới lên tiếng theo suy nghĩ đang có trong đầu.

Trên trời, con trăng làm một vầng sáng bạc tự bao quanh lấy nó trông rất kỳ quái. Con trăng vừa tròn vừa to sà xuống rất thấp nhưng ánh sáng của nó thì vô hồn đến lạ.

Vừa đặt chiếc xà gạt bên chái nhà, không kịp nói thêm lời nào, anh K'Zưk ba chân bốn cẳng phóng thẳng xuống suối. Còn Ka Diơn thì cứ để nguyên chiếc gùi trên vai đi thẳng sang nhà hàng xóm. Chị vừa đi vừa gọi "Ơi K'Keo ơi... K'Keo à...". Dòng suối Chà mùa này nước lành. K'Zưk lội băng băng đến những chỗ đặt đơm đặt lờ. Có chỗ nước ngập đến tận ngực. K'Zưk cũng vừa tìm vừa gọi "K'Keo... K'Keo ơi... ơi... về nhà thôi... về nhà thôi...". Ở nhà, già K'Dứt như người mất hồn. Ông không buồn khơi lửa bếp than đang có nồi cơm tối cho cả nhà. Già K'Dứt vòng ra phía sau nhà và dõi mắt về phía cánh rừng. Rừng đêm bàng bạc ánh trăng ma quái. Thỉnh thoảng, một cơn gió thổi thốc vào rừng làm rạp cả một vạt cây to.

Cái tin thằng K'Keo sáu tuổi, cháu ngoại già làng K'Dứt bỗng dưng biến mất từ lúc mặt trời còn chưa đi ngủ chả mấy chốc được lan khắp buôn trên buôn dưới. Anh K'Zưk, bố của K'Keo, quyết định đốt đuốc. Cả chục chàng trai lực lưỡng của làng Ben cũng đã tập trung trước sân nhà già làng K'Dứt.

Già làng K'Dứt linh cảm điều chẳng lành:

- K'Keo chỉ mới có sáu cái mùa rẫy thôi, còn nhỏ lắm, chỉ mới là con heo con chưa biết ủi đất. Nó đi vào rừng đón bạp me nhưng bạp me bận đuổi con khỉ, không cho khỉ bố khỉ mẹ và khỉ con bẻ bắp nên về nhà sau ông mặt trời đi ngủ. Vì đợi lâu nên thằng K'Keo cứ thế đi theo lối mòn lên nương. Nhưng cái óc nó không nhớ hết các lối mòn trong rừng đâu. Chắc nó lạc sang lối mòn của người đi tìm trầm hoặc là lối mòn của người đi tìm thú rừng nào ấy rồi...

Ngừng một lát, giọng ông trở nên lo lắng và tính xa:

- Thay vì trở ra theo đường cũ để về nhà thì thằng K'Keo lại đi nhầm vào lối của con heo con báo. Ông mặt trời cũng đã đi ngủ từ lâu nên cái mắt của thằng K'Keo càng không nhận thấy lối mòn nó đang đi là lối dẫn vào phía rừng già chứ không phải là lối mòn dẫn về nhà. Vậy là càng đi, nó càng lạc; càng lạc, nó càng rối cái đầu. Vậy thì người nhà của già làng K'Dứt này phải đi tìm nó về thôi. Mà, rừng núi thì đi bảy ngày bảy đêm cũng không hết được. Vì vậy, già làng này phải cậy nhờ những thanh niên trai tráng trong làng; nhờ cậy những đôi chân khỏe, những cặp mắt tinh... Mà, đi thì lâu lắm đấy, xa lắm đấy. Phải chuẩn bị cơm muối, chuẩn bị xà gạt, chuẩn bị cả cung nỏ, giáo mác... Không phải đi một đêm nay mà còn phải đi luôn cả ngày mai nữa, ngày kia nữa. Vậy, anh em có đồng ý làm theo sự nhờ cậy của già làng này không, hỡi các chàng trai của làng Ben?

K'Bret - chàng trai của những chàng trai làng Ben - thay mặt nhóm thanh niên:

- Ở làng Ben xưa nay, những cái nhà sàn tuy rời nhau cái cột, cái mái tranh nhưng dính liền nhau một khúc ruột của con người sống bên trong những ngôi nhà ấy. Chuyện thằng K'Keo lạc rừng là chuyện của họ nhà K'Zưk - Ka Diơn nhưng đó còn là chuyện chung của cả làng Ben. Chuyện chung của cả làng Ben thì già làng K'Dứt phải đứng ra phân xử. Vậy thì thanh niên chúng tôi phải làm theo cái sự yêu cầu của già làng là đúng rồi! Cái chân cái tay cái mắt của mấy anh em thanh niên chúng tôi đã sẵn sàng rồi đây. Già làng cứ gật đầu ưng cái bụng là chúng tôi làm liền thôi mà!

Vậy là chuyện của nhà Ka Diơn đã trở thành chuyện chung của cả làng Ben. Cả làng cùng chung tay lo cơm nước, mắm muối, gùi nỏ, cung tên... cho chuyến đi rừng của nhóm thanh niên hơn mười người lội vào rừng xanh núi đỏ ngay trong đêm. Đến gần nửa đêm, mọi công việc chuẩn bị đã xong. Đội quân thanh niên làng Ben tay đuốc tay xà gạt lên đường, nhắm hướng rừng già thẳng tiến. Chàng trai của những chàng trai K'Bret dẫn đầu đoàn người.

(còn nữa)

Ảnh: Internet

PHÚT NGẪU HỨNG... PHÁ NHẠC CỦA "CÁI MẶT KHÓ... ĐĂM ĐĂM! HẾT BIẾT NÓI!

Thu, 09 Apr 2009 12:12:39 +0700

PHÚT NGẪU HỨNG... PHÁ NHẠC CỦA "CÁI MẶT KHÓ... ĐĂM ĐĂM"!

(Giá Như đệ làm entry này để "khủng bố" Khắc huynh đê!)

Ngả nghiêng đời trong một chiều bình yên trên đồi thông lộng gió, "cái mặt khó... đăm đăm" bỗng ngẫu hứng ra cái... "sự thể" này đây! Giá Như đệ "tóm" được phút "lạc giấc" của hắn, chẳng dám bình luận chi, chỉ post cái ầm lên đây rồi... chạy mất dép!!!

Ngẫu hứng... trời sợ luôn!

Ghi chú

Tên của ngẫu hứng: Lạc giấc

Nhạc: Võ Khắc Dũng

Phỏng thơ: Hatcafe

Trình bày: Cái mặt khó... đăm đăm!

(Chạy đê! Hehe...)

Truyện dài: ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG (kỳ VII)

Mon, 30 Mar 2009 12:25:48 +0700

ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG
Truyện dài: VÕ KHẮC DŨNG
(Kỳ VII)

"... Lúc này, hai chân K'Dứt hướng lên trời cao theo một góc chênh chếch so với chiều thẳng đứng của mặt đất, đầu quay xuống nhìn con vật bị ghim chặt trong lưỡi mác, rồi theo đà rơi, anh ghì mạnh cán giáo. Con báo không còn vùng vẫy được nữa. Một vũng máu từ từ loang ra từ chùm lông trắng của con thú. K'Dứt buông hai tay khỏi cây giáo và xoay người trên không rồi chạm chân xuống đất. Mọi người cũng vừa kịp ào đến và bế xốc K'Dứt lên rồi cồng kênh như một người anh hùng. Đứng né sang một bên, già làng K'Blàng nhìn chàng trai trẻ K'Dứt bằng ánh nhìn tin cậy và mỉm cười hạnh phúc...".

Ảnh: Internet

(tiếp theo kỳ VI)

...

Con thú mặc dầu đã có động tác né tránh lưỡi giáo nhưng thời gian không cho phép nó thực hiện một cách trọn vẹn. Tất cả đã muộn. Vả lại, chính động tác rướn hai chân trước về phía trước và đánh bật hai chân sau về sau lại là yếu điểm bộc lộ rõ nhất trong lúc này là làm để lộ cả phần ngực của nó. Vâng, đã muộn! Phần ức của con báo rơi đúng vào lưỡi giáo nghe đánh hực. Mũi giáo cắm sâu dần. Theo đà, nhanh như cắt, K'Dứt đẩy ngọn giáo về phía sau đầu để con vật "chạm đất" cùng lưỡi giáo; rồi búng người bay lên trời theo bán kính ngọn giáo. Lúc này, hai chân K'Dứt hướng lên trời cao theo một góc chênh chếch so với chiều thẳng đứng của mặt đất, đầu quay xuống nhìn con vật bị ghim chặt trong lưỡi mác, rồi theo đà rơi, anh ghì mạnh cán giáo. Con báo không còn vùng vẫy được nữa. Một vũng máu từ từ loang ra từ chùm lông trắng của con thú. K'Dứt buông hai tay khỏi cây giáo và xoay người trên không rồi chạm chân xuống đất. Mọi người cũng vừa kịp ào đến và bế xốc K'Dứt lên rồi cồng kênh như một người anh hùng. Đứng né sang một bên, già làng K'Blàng nhìn chàng trai trẻ K'Dứt bằng ánh nhìn tin cậy và mỉm cười hạnh phúc.

Song như thế không có nghĩa là cuộc chiến kết thúc. Bởi đoàn người không chỉ bị tấn công bởi một con báo mà là hai con. Nghĩa là vẫn còn một con và đang bị thương đang chờ họ ở cánh rừng già tiếp theo. Cả đoàn người lại tiếp tục lên ngựa truy tìm con báo còn lại theo vết máu ri rỉ trên đường.

Đi được một quãng xa, vừa ra khỏi cánh rừng già, đoàn quân gặp ngay một dãy đồi nhấp nhô nối tiếp nhau ở phía trước. Đang cho ngựa chạy nước kiệu, bỗng K'Dứt ghìm cương khiến cho con Bờm Dài đứng khựng rồi rướn người về phía trước:

- Thưa già làng! Hình như ở quả đồi phía trước mặt chúng ta có xác người!

Già làng K'Blàng cố nhìn theo hướng tay chỉ của K'Dứt nhưng ông không nhận ra. Ông ra hiệu cho mọi người tiến nhanh về phía ấy. Quả đúng như lời K'Dứt, trên quả đồi nhỏ, một người đang nằm sóng sượt dưới đất. K'Dứt, già làng và vài người nữa xuống ngựa. Phần đông tỏa ra xung quanh làm công việc cảnh giới. Già làng đến gần và xòe bàn tay nắm lấy cổ tay người bị nạn. Anh ta hầu như không còn thở, nhưng già làng K'Blàng vẫn quả quyết:

- Tay thợ săn này vẫn còn sống! Anh ta là người Kinh đấy, nhưng không biết ở phương nào dạt đến rừng này. Cứ nhìn thấy khẩu súng đã hết đạn và những vết cào cấu như thế này thì đủ biết anh ta là thợ săn vừa bị hai con báo lúc nãy rồi quật ngã hồi đêm qua. Những vết máu này còn chưa kịp khô cứng đâu. Trưởng đoàn K'Dứt nên phân công người đưa anh ta về làng để cứu chữa. Số còn lại tiếp tục truy đuổi con báo đang bị thương để nó không còn cơ hội gây ra hậu họa cho dân làng Ben và cho mọi người.

Theo sự phân công của K'Dứt, một nhóm gần mười người khiêng tay thợ săn bị nạn về làng. Số còn lại tiếp tục lên yên ngựa phi nước đại về phía cánh rừng già trước mặt. Vết máu của con vật để lại trên đường tháo chạy đã nhạt dần.

Và, cứ như theo kinh nghiệm mà suy đoán thì dường như biết được đồng đội của mình bị tiêu diệt và bản thân đang bị thương nên con báo còn lại đã chuồn thẳng vào rừng sâu, rất sâu.

Chiều ập vội xuống cánh rừng. Đã thấm mệt, đoàn quân làng Ben dừng chân bên một con suối giữa rừng và chuẩn bị rút về làng. Bỗng một người trong đoàn la lớn:

- Trưởng đoàn K'Dứt và già làng K'Blàng đến nhanh đây mà xem này! Ở chỗ này có vết máu! Máu nhiều lắm!

Nhiều người cùng lao đến chỗ người vừa thông báo tin mới. Ngay bên mép suối, trên những hòn đá to bằng đầu người, một đống máu đã bắt đầu đông cứng. Một vài mảnh thịt tím bầm vương vãi xuống tận mép nước. Vết máu từ chỗ này kéo lên một con dốc thoai thoải. Vết máu khá đậm đặc. Từ đỉnh dốc, vết máu ngược lên hướng tây dẫn vào một cánh rừng già khác.

Một người trong đoàn đưa ra phỏng đoán:

- Đây là máu con báo vừa bị trúng tên độc. Khi con báo tháo chạy đến đây, khi lội qua dòng suối này thì bị nước ngấm vào vết thương, chất độc vì thế mà ngấm vào da thịt con báo nên nó ra nhiều máu.

Một người khác:

- Có lẽ đây là máu của người thợ săn. Anh ta bị thương ở đâu đó bên trong cánh rừng già phía tây kia, chạy đến đây tự băng bó rồi lội qua suối để đi ra khỏi rừng theo hướng đông, nhưng đi đến trảng cỏ lúc nãy thì ngất xỉu.

Già làng K'Blàng nãy giờ vẫn im lặng. Ông cúi xuống dùng hai ngón tay gom một tí máu khô rồi bóp nhuyễn và lên tiếng:

- Ơi các chàng trai làng Ben! Ta muốn truyền cho các con một kinh nghiệm khi đi rừng nữa đây! Máu của con người tuy là dẻo nhưng khi khô cứng thì rất dễ vỡ. Còn cái máu này tuy đã khô cứng rồi nhưng rất ít vỡ và vẫn còn nhơn nhớt trong hai ngón tay khi ta vò nó đây này. Điều này chứng tỏ là "người" của cái máu này đã ăn thịt sống. Vậy theo ta đoán thì cái máu này là của con cọp hay con báo, con beo gì đó mà thôi. Mà con báo lúc nãy bị thương rất nhẹ nên máu không ra nhiều như thế này đâu. Vậy thì đây là máu của một con thú khác bị thương đêm qua chứ không phải máu cái tay thợ săn lúc nãy. Rất có thể người thợ săn đã bắn trọng thương một con thú lớn trong rừng; sau đó, anh ta bị những con thú lớn khác tấn công làm cho trọng thương.

Trưởng đoàn K'Dứt hỏi già làng:

- Già ơi, vậy có phải người thợ săn kia đã bắn con hổ hay con báo bị thương nặng làm nó chạy về cánh rừng già phía mặt trời lặn trên kia; rồi người thợ săn bị hai con báo đánh trả đến gần chết và bò ra trảng cỏ?

Già làng:

- Cái đầu suy ra như thế rất có thể là đúng đấy, K'Dứt ơi!

K'Dứt lên tiếng với tư cách là người chỉ huy cao nhất ở đây:

- Vậy thì có một con vật đang bị thương nằm trong cánh rừng phía tây trên kia. Nếu còn sống, nó chắc là đang đau đớn lắm!

Rồi, anh ra lệnh:

- Mọi người chưa về làng vội. Bây giờ, chúng ta có việc mới phải làm để trả nghĩa với rừng, để chứng tỏ dân làng Ben chưa bao giờ quay lưng lại với đại ngàn. Nơi rừng già ở phía mặt trời lặn trên kia, một đứa con nào đó của đại ngàn đang chờ chúng ta. Vậy thì tất cả hãy nghe đây! Mọi người ngay lập tức lên ngựa và theo ta cùng già làng K'Blàng tiến về phía ấy!

Đội quân làng Ben lại tiếp tục lên đường. Đêm đã bắt đầu buông xuống nhưng vết máu đậm đặc nên ánh sáng của những ngọn đuốc soi rõ lắm.

Và, đi khoảng nửa giờ sau, đến một hốc đá bên cụm cây cổ thụ, mọi người đã bắt gặp một con cọp cái. Con cọp cái ấy bị mất một mắt và què một chân, chính là con Một sau này theo cách gọi của dân làng Ben.

Chuyện của vài chục năm trước là thế! Còn bây giờ, đêm nay... Đêm đã gần sáng...

"Đây không chỉ đơn thuần là buổi họp của Hội đồng Già làng mà còn là ngày hội của cả cộng đồng làng Ben" - vừa bước qua khỏi bậc cửa ngôi nhà dài dài nhất làng, trong đầu già làng K'Dứt bất chợt lặp lại suy nghĩ này. Nhưng có một điều rất đáng quan tâm là sau cuộc họp với quyết định của Hội đồng Già làng làng Ben được đưa ra, cả cộng đồng cư dân Mạ ở đây phải tiến hành một công việc vô cùng quan trọng: Cần thiết phải tiêu diệt hoặc không cần phải tiêu diệt con Một ma rừng đang gây ra cho làng Ben bao nỗi hãi hùng ngay trong những mùa rẫy trăng tròn. Nếu con Một bị tiêu diệt là hợp với ý Yàng thì ý nghĩa của ngày hội hôm nay tốt đẹp biết dường nào. Nhưng nếu như việc con Một bị tiêu diệt không phải là ý của Yàng mà chỉ là sự thể hiện của suy nghĩ cực đoan của Hội đồng Già làng thì làm sao có thể gọi đây là ngày hội vui được.

Đằng nào cũng khó! Quả thực, cái đầu của già làng K'Dứt cho đến tận lúc này vẫn còn rối như tơ vò chứ không rành rọt ý nghĩ nào ra ý nghĩ đó đâu. Không phải vì ông không quyết đoán mà vì cái chết của thằng cháu ngoại K'Keo sáu tuổi của ông hình như vẫn đang có điều gì đó bí hiểm lắm, chưa thật rõ ràng lắm.

(hết phần hai, còn nữa)

Ảnh: Internet

VỘI XA - Ca khúc cho người xa, thật xa...

Fri, 20 Mar 2009 13:00:48 +0700

VỘI XA

Sáng tác: Võ Khắc Dũng

Thể hiện: Ca sỹ Công Bình

VỘI XA

Dốc núi chênh vênh

Ai đứng trong sương buồn hiu

Để gió ru mây

Mây nói cùng tôi lời yêu.

Dốc núi chênh vênh

Em đến bên tôi thật gần

Lời yêu chưa nói

Lời yêu chưa nói đã xa vội xa.

Vội xa như cánh gió

Vội xa như áng mây buồn tênh

Nhẹ rơi như tiếng lá

Lá không đưa em về cùng tôi.

Dốc núi chênh vênh

Em đến bên tôi ngập ngừng

Lời yêu chưa nói

Lời yêu chưa nói đã xa vội xa…

(Trại sáng tác Tam Đảo, tháng 3.2002)

Tải ca khúc về

Truyện dài: ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG (kỳ VI)

Mon, 16 Mar 2009 09:00:27 +0700

ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG

Truyện dài: VÕ KHẮC DŨNG

Kỳ VI

"... Và nhanh hơn cả sóc, K'Dứt đổ người cùng với cú giật cương cho cả ngựa lẫn người cùng lăn kềnh về phía ngược lại so với với chiều lao của con báo. Mất đà, con báo lăn tròn mấy vòng rồi cắm đầu chạy xa đoàn người chừng ba mươi mét. Rồi ngay lập tức, nó dừng lại trong tư thế sẵn sàng giao chiến...".

Ảnh: Internet

(Tiếp theo kỳ V)

... Mặt trời vẫn chưa kịp nhô lên khỏi đỉnh núi. Những chú ngựa như được dịp trổ tài: Được các chiến binh vừa giục cương, chúng chồm lên và lao về phía trước. Đội quân như một đoàn kỵ binh thời chiến hàng trăm năm trước. Họ chia thành hai hàng cắt đường lao nhanh về phía rừng. Hai người dẫn đầu hai hàng quân là K'Dứt và già làng K'Blàng. Sương sớm ướt đẫm bụng ngựa và chân người. Những chú ngựa cỏ của người dân tộc thiểu số Nam Tây Nguyên tuy không "chiến" bằng ngựa người Việt trên đường trường nhưng khá nổi tiếng về độ dẻo bền ở địa hình đồi dốc. Thoắt cái, hai hàng quân đã mất hút trong cánh rừng thưa đầu tiên gần làng Ben. Những chú ngựa tiếp tục băng qua một trảng cỏ mênh mông để tiến về cánh rừng già đầu tiên. Đội quân vẫn đi thành hai hàng dọc do một trẻ một già dẫn đầu. Chàng trai trẻ K'Dứt trong trận chiến này đóng giữ vai trò tổng chỉ huy. Còn già làng K'Blàng chính là vị quân sư dũng cảm, trí tuệ và đầy kinh nghiệm. Lối vào rừng già càng sâu, cây càng dày và càng lắt léo. K'Dứt ra lệnh cho đoàn quân đi chậm lại và đội hình giãn ra thành hình hai ngón tay xòe - hình chữ V. Đúng như dự đoán của K'Dứt, đoàn quân vừa ra khỏi cánh rừng già thứ nhất để tiếp cận với trảng cỏ tranh thứ hai rộng đến mênh mênh mông mông thì bất ngờ từ trong bụi rậm, một con báo rừng nhảy xổ ra chắn đường.

Hai chân trước con báo áp sát mặt đất, hai chân sau vươn cao trong thế lao thẳng về phía trước với cái đầu ngóc cao. Đôi mắt nó mở to trừng trừng nhìn về phía trước. Phía đoàn người, chỉ huy trưởng K'Dứt và già làng K'Blàng ra hiệu những người đi sau cho ngựa dạt ra hai bên. Phía đuôi chữ V, hai con ngựa Xám và Lam có tiếng là nhanh như cáo do K'Rít và K'Blơm điều khiển bình tĩnh chậm rãi từng bước một tiến thẳng về phía con báo đang say máu. Vào đúng tầm vồ của con báo, bất ngờ hai chiến binh giật mạnh dây cương về hai phía. Đúng lúc ấy, con thú hoang say mồi phóng tới. Nhưng, một khoảng trống đã được tạo ra trên đường lao tới của con vật. Lỡ đà, con báo bổ nhào xuống trảng cỏ và trượt một quãng dài về phía trước. Nhanh như cắt, hai con ngựa phía trước con Xám và con Lam là Hồng và Đốm đã quay ngược trước đó liền phóng tới và hai chiến binh K'Reo và K'Dí vung tay phóng hai mũi lao về phía con báo. Như đoán được đối phương làm gì, đang trên đường trượt dài, con báo lấy hết sức ghìm bốn chân và đứng khựng. Hai mũi lao cắm phập xuống đất ở ngay phía trước đầu con thú hoang. Rồi, cũng nhanh như cắt, nó lật người phóng thẳng về phía trảng cỏ bên kia lùm cây rậm rạp - nơi nó vừa lao ra chặn đoàn người. Đến một điểm an toàn, nó quay ngoắt đầu lại và thủ thế chờ đối phương đến gần. Nhưng khi quay đầu lại, con báo bất ngờ bởi mục tiêu và cũng là đối phương vừa giáp mặt với nó bỗng biến đằng nào mất tiêu. Thì ra là K'Rít, K'Blơm, K'Reo và K'Dí đã điều khiển bốn con ngựa chiến dạt sang hai phía rồi lao như tên bắn về hướng đầu đoàn quân.

Lúc này, ở phía trước, K'Dứt và già K'Blàng cũng vừa kịp quay lại tạo thế gọng kìm và nhanh như cắt, hai mũi giáo rời khỏi tay bay vút về phía con thú hoang. Con báo tỏ ra có khá nhiều kinh nghiệm trong giao chiến: Vừa kịp định thần, nó đã bật nhảy khỏi mặt đất để tránh hai mũi giáo. Cuộc quần thảo giữa đoàn người và con thú hoang tiếp tục diễn ra khoảng gần nửa tiếng đồng hồ nữa nhưng bất phân thắng bại. Đúng lúc con báo cắm đầu chạy thì cũng là lúc đoàn quân chạm đến cánh rừng già tiếp theo. Những mũi tên từ trên lưng ngựa lao vút theo hướng chạy của con báo. Một tiếng gầm rú điên dại và đau đớn cất lên. Hình như con báo đã bị thương nhưng khá nhẹ.

Con báo vừa giao chiến bất ngờ quay đầu chạy một mạch vào rừng già như thể chấp nhận phần thua. K'Dứt ra hiệu đoàn quân dừng lại và hét lớn:

- Cẩn thận! Quan sát xung quanh! Coi chừng mắc bẫy con báo!

Anh vừa dứt lời thì bất thần từ trên cao của một thân cây to, một con báo khác lao như cắt xuống phía đầu con ngựa Bờm Dài do K'Dứt điều khiển. Chỉ cần con Bờm Dài bước thêm một bước thì cả thân hình K'Dứt lọt đúng vào tầm vồ của con thú. Song, vị chỉ huy này khá có nhiều kinh nghiệm trận mạc. Con ngựa cũng tỏ ra kinh nghiệm không kém, nó đứng khựng trong thế cả bốn chân chụm lại. Và nhanh hơn cả sóc, K'Dứt đổ người cùng với cú giật cương cho cả ngựa lẫn người cùng lăn kềnh về phía ngược lại so với với chiều lao của con báo. Mất đà, con báo lăn tròn mấy vòng rồi cắm đầu chạy xa đoàn người chừng ba mươi mét. Rồi ngay lập tức, nó dừng lại trong tư thế sẵn sàng giao chiến. Người, ngựa và con thú hoang còn quần nhau trên năm hiệp nữa, con báo mới đâm đầu chạy thục mạng như con báo lúc đầu. Đoàn người tiếp tục đuổi theo. Lại những mũi tên xé gió lao vút, nhưng vẫn như lần trước, kết quả tốt đẹp vẫn chưa thể đến được.

Đến lúc bóng con báo vừa thoát khỏi tầm quan sát của con người thì K'Dứt lại lưu ý mọi người cảnh giác từ nhiều phía và cho ngựa đi thật chậm. Đúng vào lúc ấy, "tiếng gió" từ trên cao một cây cổ thụ lại lao vèo về phía K'Dứt. Nhưng khác với lần trước, lần này, thay vì phải đổ người theo chiều ngược lại với hướng "tiếng gió" thì anh cho con ngựa Bờm Dài cùng đổ theo anh, và hướng đổ xuôi "hướng gió". Và, nhanh như cắt, khi hai gót chân K'Dứt vừa chạm đất trong thế ngã ngửa thì cũng đúng vào lúc K'Dứt nghe tiếng thét như ra lệnh của già làng K'Blàng:

- Ngửa người treo thế thủ! Trụ vững chân! Hướng mũi giáo về phía mục tiêu, nhắm thẳng phần ức con vật!

Giọng của già làng vang đến nỗi tiếng gió không át nổi, và tiếng ngựa hí cũng phải nhường chỗ. Mọi người căng mắt chờ đợi. Về cái thế tấn công hiểm hóc này, K'Dứt đã được bạp K'Đờng dạy từ nhỏ, được già làng K'Blàng chỉ bảo từ hồi mới trở thành thành viên chính thức của cộng đồng trong những chuyến săn thú, nhưng chưa bao giờ có được cơ hội để đưa ra áp dụng. Bởi đây là lần đầu tiên nên sự nguy hiểm của nó khá cao, nếu nói về lý thuyết là K'Dứt không hành động kịp thời hoặc động tác thiếu chính xác. Bởi thế, anh trả lời già làng như là tự ra lệnh cho mình và đồng thời cũng là tự hạ quyết tâm:

- Con nhớ rồi! Con sẽ làm thật tốt!

Mọi cặp mắt đều đổ dồn về phía K'Dứt. Với cú ngã người chủ động theo kiểu tấn công trong tư thế phòng thủ như thế này thì kết quả sẽ là thắng tuyệt đối hoặc thua tuyệt đối, không có chuyện huề. Nếu K'Dứt thắng, con thú man dại kia sẽ nằm gọn trong lưỡi giáo và số phận của nó sẽ kết thúc tại đây. Còn nếu thua, cổ của K'Dứt sẽ bị hai chi trước của con vật siết chặt, phần bụng K'Dứt sẽ bị hai chi sau của con báo xé toạc trong tích tắc. Như vậy, lúc này, K'Dứt chỉ có một trong hai sự lựa chọn: Chiến thắng hoặc là chết. Sự lựa chọn ấy phụ thuộc hoàn toàn vào hành động nhanh hay không nhanh, chính xác hay không chính xác của chính K'Dứt.

Khi con ngựa Bờm Dài vừa nghiêng thân hình và hai chân bên trái hẫng lên khỏi mặt đất thì K'Dứt trong tư thế ngã người cùng với ngựa đã lấy đà phóng ra khỏi lưng con vật, hai tay giữ chặt cán giáo ghì đầu cán xuống đất thay chân trụ đang còn lơ lửng trên không và hướng ngay mũi giáo về phía con thú hoang. Đồng thời, ngay lập tức, chân trái của anh kéo rê về phía sau khi vừa chạm đất và nhanh chóng tạo thế trụ chân bằng đầu gối. Chân còn lại, cũng vừa lúc chạm đất bằng bàn chân để cả người K'Dứt tạo nên thế vừa quỳ vừa ngồi, lưng hơi ngửa về sau, hai tay giữ chặt cán giáo. Điều quyết định không chỉ là thế ngồi mà còn là cách giữ cán giáo và hướng của ngọn giáo. Hai tay anh nắm chặt cán giáo đang chạm đất theo phương hơi chếch so với mặt đất và thẳng đứng theo hướng lao của con thú từ trên cao đổ xuống. Hai hàm răng K'Dứt nghiến chặt, mắt nhìn thẳng vào con vật. Tất cả những động tác này chỉ diễn ra trong vòng không đầy hai giây đồng hồ. Đúng vào lúc chàng trai trẻ K'Dứt căng mắt trừng trừng nhìn con vật thì cũng là lúc cả thân hình con báo đổ ào xuống người K'Dứt theo thế vồ mồi nguy hiểm nhất của những loài thú săn mồi bốn chân. Cũng chỉ trong tích tắc, con báo nhận ra thứ vũ khí của con người đang "đón" nó trên đường chạm đất nên nó rướn người nâng hai chân trước về phía trước, hai chân sau đánh mạnh về sau. Mọi người trong đoàn nín thở chờ đợi. Trái tim của già làng K'Blàng "chai lỳ" là thế nhưng trong phút giây này, dường như cũng đập nhanh hơn thường lệ.

(còn nữa)

Ảnh: Internet

Truyện dài: ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG (kỳ V)

Tue, 10 Mar 2009 19:20:19 +0700

ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG

Truyện dài: Võ Khắc Dũng

(kỳ V)

"... Dân làng Ben ta từ bao đời nay sống chết với đại ngàn. Đại ngàn từ bao đời nay chở che, nuôi dưỡng dân làng Ben; rừng cho ta thịt, cho ta quả để con trai con gái làng Ben lớn nhanh và khỏe mạnh như ông mặt trời thức giấc phía đằng đông. Thần N'Du nuôi cái đầu trai tráng làng Ben biết nghĩ trước suy sau; giúp cho cái dạ trai tráng làng Ben sáng bằng ngọn giáo mũi tên nhằm giữ cho cho con suối không cạn nước, giữ cho cây rừng sáng vươn thẳng chiều đứng cao, giữ cho con nai con hoẵng biết nói lời của rừng, và giữ cho cả cộng đồng buôn trên làng dưới biết sống hòa mình với đại ngàn. Thanh niên làng Ben ta không sợ con dốc cao, không ngại con suối sâu. Nay, làng Ben có việc cần đến chúng tôi, chúng tôi sẽ làm cho cái ác không còn nơi chốn để đi về giữa nơi rừng xanh núi thẳm này nữa!...".

Ảnh: Internet

        (Tiếp theo kỳ IV)

        ...
        Đã mười bảy mùa rẫy trôi qua, mười bảy mùa rẫy trăng tròn trăng khuyết. Thời gian trôi, mẹ của K'Dứt giờ đã già. Bà Ka Kian đặt hai bàn chân xuống bến nước đầu làng thì cái nước suối ôi sao mà lạnh cóng, cái lưng bà ôi sao mà mỏi nhừ. Bà dệt trái bông làm khố cho thằng con trai nhưng hai bàn tay không còn nhanh nhẹn như hồi con gái mười lăm mười bảy. Bố của K'Dứt giờ cũng thế, cũng trở thành gốc si, gốc bằng lăng sần sùi, gân guốc. Cái gốc si, gốc bằng lăng ấy có lúc mỏi nhừ cái rễ, mệt nhoài cái thân. Bước chân của ông K'Đờng không còn vượt nổi con dốc phía đầu làng. Bước chân ấy cũng trở nên rã rời khi băng qua quả đồi cao trên nương. Nhưng quy luật là thế, họ trở thành gốc si gốc bằng lăng là để cho thằng K'Dứt vâm váp cánh tay và nhô vồng lồng ngực như sóng cuộn vỡ xoáy dòng cuốn vươn vai ầm ào thành dòng thác nơi đầu nguồn con nước. K'Dứt cũng biết điều mà bạp me mình cần nên nó càng cố gắng để chính thức trở thành một chàng trai của dòng họ và buôn làng.

        Có nghĩa là đúng mười bảy tuổi, nó phải trải qua một kỳ "sát hạch" của cộng đồng như những đứa trẻ khác để chính thức trở thành một "chàng trai" thực sự của cộng đồng người Mạ. Mùa trăng tròn đã đến. Đó là mùa trăng tròn của những chàng trai mười bảy thi tài để được công nhận. Những chàng trai ấy trong kỳ "sát hạch" phải một mình một cung tên, hoặc một rìu một xà gạt, vào tận trong một rừng sâu mà khu rừng đó xưa nay dân làng khi bước vào không phải sợ thần rừng quở phạt. Nghĩa là chàng trai ấy đã đủ lớn khôn để tự quyết định đường tên bay của mình khi nheo mắt nhằm vào một con thú hoang nào đó. Hoặc, với chiếc rìu hay xà gạt trong tay, khi vào tận rừng sâu núi thẳm, chàng trai biết lựa chọn cho mình những thân cây được sinh ra là để làm cái cột cái kèo mà đốn hạ và biết chừa lại những cây nào được sinh ra là để làm hạt giống cho rừng. Trong cuộc thi năm ấy, K'Dứt không những "đậu" nhờ bắn hạ một cánh chim mỏng trên trời cao bằng một và chỉ một mũi tên và nhờ một và chỉ một nhát phạt chéo làm đổ gục một thân cây rừng hơn gang tay, mà còn là chàng trai được bầu chọn là người xuất sắc nhất nhờ anh biết chọn con chim không mang thai trong bầy chim đang bay trên trời để hướng đường bay của mũi tên và biết chọn thân cây không cho hoa trong đám cây rừng đan lá vào nhau xanh kịt trên đầu để đốn hạ. Hội đồng Già làng người Mạ xưa nay vẫn tin chắc một điều rằng chỉ có những chàng trai như thế thì về sau mới có thể cầm chịch cả cộng đồng trong việc trả nghĩa cho rừng.

        Mẹ của K'Dứt vui lắm. Bố của K'Dứt cũng vậy. Như thế có nghĩa là thằng con trai của ông bà đã thực sự lớn khôn sau mười bảy cái mùa rẫy trăng tròn trăng khuyết. Cái tên cái ná, cái rìu cái xà gạt đã được làng buôn chính thức trao vào tay K'Dứt để nó đi vào rừng một mình. Nhưng như thế chỉ mới là bước khởi đầu của một chàng trai của buôn làng. Công việc tiếp theo của một chàng trai người Mạ thực sự là phải chứng minh cho được rằng mình là người biết sống ân nghĩa với rừng, với buôn làng, với từng thành viên trong cộng đồng. Thông thường, cơ hội để chứng minh thì nhiều, nhưng không phải chàng thanh niên nào cũng có thể chứng minh một cách xuất sắc nhất.

        Lại thêm năm, bảy mùa rẫy trăng tròn trôi qua. Và, một ngày nọ...

        Hôm ấy, lũ chó rừng ở tận giữa thung sâu mới tinh mơ đã nhao nhao tru réo nhau đi săn mồi. Già làng K'Blàng - già làng uy tín nhất làng Ben lúc bấy giờ - đã nổi khèn sừng trâu báo hiệu cho đám thanh niên thức dậy thật sớm. Tiếng khèn sừng trâu cất lên trầm hùng thúc giục. Nhớ lại đêm qua, lúc già làng K'Blàng còn đang ngon giấc thì thốt nhiên nghe tiếng súng săn nổ đì đùng giữa rừng. Tiếng súng lạ lắm, rất lạ. Có lúc nó, tiếng súng ấy, như kẻ chinh phạt, nhưng không ít lần vang lên như tiếng van xin hốt hoảng cầu cứu của kẻ chiến bại. Đàn bà và con nít làng Ben thì không mấy ai để ý. Có lẽ vì họ đã quá quen với thứ âm thanh ấy từ nhiều năm nay rồi. Còn những người như già làng K'Blàng thì khác. Ông linh cảm được điều chẳng lành đã xảy ra cho đám thợ săn, và cho cả những con thú trong rừng. "Ờ, mà mấy tay thợ săn này ở đâu đến đây thì ta chịu, không biết được!" - già K'Blàng một mình nói thành lời những suy nghĩ của mình. Ông tiếp tục độc thoại: "Mấy năm gần đây, không hiểu sao dân đi săn thú rừng đông như cây như cây như cỏ hoang dại. Họ đến từ tẩn tận đẩu đâu ấy! Rồi nữa, con nai con hoẵng trong rừng là của rừng, của thần núi thần cây mà họ cứ xem như là con heo con gà trong chuồng nhà họ ấy, cứ muốn bắn là bắn, muốn bẫy là bẫy. Họ lại còn phỉnh dụ cả đám con trai thích túm tụm rượu chè của làng Ben này đi săn đi bẫy cùng họ nữa chứ! Mà, mấy cái đứa thanh niên lười dân làng mình ấy cũng hư ghê lắm. Chúng thích rượu hơn là thích nghe lời răn bảo của người lớn...". Già làng K'Blàng độc thoại trong tâm trạng trĩu nặng.

        Khơi bếp than bùng lên thành ngọn lửa, già K'Blàng bước những bước chân nặng nề ra khỏi nhà. Ông điểm danh từng gương mặt trai tráng tin cẩn của làng: Đây là K'Dứt - chàng trai đứng đầu bảng ở kỳ thi trai tráng mấy năm về trước. Còn đây là những K'Rít, K'Reo, K'Blơm, K'Dí... Nghe tiếng khèn giục giã như ra trận, lũ trai trước khi đến tụ quần bên nhà dài của già làng, ai cũng mang theo bên mình cung nỏ, xà gạt, giáo mác, dao rựa đi rừng... Đội ngựa với trên năm mươi con ngựa cỏ dẻo dai của làng Ben cũng được đưa tới.

        Già làng một tay cầm cây lao, tay kia nâng chiếc tù và, thổi một hơi dài làm hiệu lệnh rồi cất giọng đanh gọn:

        - Hỡi các chàng trai - những cây rừng to khỏe dũng cảm của làng Ben! Đêm qua, ta nghe thần núi về mách bảo có chuyện không yên cho rừng, có chuyện không yên cho con người trong rừng già, có chuyện không yên cho những con thú tội nghiệp trong rừng già. Tiếng súng của người lạ đã làm giấc ngủ của thần rừng không yên. Tiếng thét gào của thần đá, thần suối báo cho ta biết về những số phận không may của con người, của con vật. Cũng đêm qua, Yàng N'Du - vị thần của tất cả các thần linh - cũng về báo với ta rằng người làng Ben mình không thể làm ngơ trước những gì đang xảy ra ở phía núi. Người làng Ben mình đã từ bao đời nay ân nghĩa với đại ngàn, ân nghĩa với cộng đồng người Mạ và với mọi người ở buôn xa bản gần, cho dù người đó là Bana hay Êđê, hay người Kinh. Và hôm nay là ngày để lũ làng ta lần nữa thể hiện cái nghĩa cái ân ấy với rừng núi, với con người. Làng Ben ta tin ở những đôi chân khỏe như chân sư tử, những đôi chân nhanh như hươu của những chàng trai khỏe mạnh của làng đang có mặt đông đủ ở đây. Làng Ben ta cũng tin ở những đôi tay sóng cuộn nhanh nhẹn như suối nguồn của những chàng trai. Rồi dân làng Ben ta cũng tin lắm lắm vào cái đầu suy trước đoán sau đúng theo ý Yàng như là tiếng gió lướt qua ngọn cây của các chàng trai. Hỡi các chàng trai nhanh chân khỏe tay và sáng cái đầu của làng Ben! Chúng ta hãy thể hiện mình, hãy là dân làng Ben!

        Đội quân tinh nhuệ của làng Ben nghiêm lặng nuốt từng lời răn dạy theo kiểu mệnh lệnh bất thành văn của già làng K'Blàng - già làng uy tín nhất làng Ben.

        Chàng trai tuổi chưa đến ba mươi K'Dứt, người được bầu chọn là chàng trai của những chàng trai làng Ben, tách ra khỏi đám đông, đến trước mặt già làng K'Blàng, giọng nghiêm tráng:

        - Dân làng Ben ta từ bao đời nay sống chết với đại ngàn. Đại ngàn từ bao đời nay chở che, nuôi dưỡng dân làng Ben; rừng cho ta thịt, cho ta quả để con trai con gái làng Ben lớn nhanh và khỏe mạnh như ông mặt trời thức giấc phía đằng đông. Thần N'Du nuôi cái đầu trai tráng làng Ben biết nghĩ trước suy sau; giúp cho cái dạ trai tráng làng Ben sáng bằng ngọn giáo mũi tên nhằm giữ cho cho con suối không cạn nước, giữ cho cây rừng sáng vươn thẳng chiều đứng cao, giữ cho con nai con hoẵng biết nói lời của rừng, và giữ cho cả cộng đồng buôn trên làng dưới biết sống hòa mình với đại ngàn. Thanh niên làng Ben ta không sợ con dốc cao, không ngại con suối sâu. Nay, làng Ben có việc cần đến chúng tôi, chúng tôi sẽ làm cho cái ác không còn nơi chốn để đi về giữa nơi rừng xanh núi thẳm này nữa!

        Già làng K'Blàng mỉm cười hài lòng lộ rõ sự tin tưởng:

        - Hỡi thần núi, thần sông! Hỡi ma ông ma bà! Lời đã trao và lòng đã quyết! Người làng Ben ngàn đời chung thủy, nghĩa tình với đại ngàn. Những chàng trai làng Ben không làm hổ mặt người làng Ben muôn đời được rừng chở che bao bọc. Hỡi các thần! Hãy phù trợ cho làng Ben, cho những chàng trai làng Ben!

        Ngay sau lời tuyên thệ, một cuộc hội ý chớp nhoáng về "chiến thuật" đã diễn ra giữa những người trẻ tuổi với người già có kinh nghiệm.

        Rừng đêm chưa kịp tỉnh giấc. Sương sớm còn vương dày trên cây lá. Cánh rừng già vẫn tĩnh phắc và chìm lặng trong nỗi bàng hoàng bởi tiếng súng nổ hồi đêm. Những gói cơm với muối và thịt khô cũng vừa kịp gói ghém bởi đôi tay phụ nữ làng Ben được trao vào vòng lưng các chàng trai. Chỉ có vài con ngựa trong bầy ngựa trên năm mươi con thỉnh thoảng lại cất vó hí vang khiến các chàng trai phải ghìm cương thật thấp.

        Và, họ ra trận... Họ ra trận thực sự! Họ ra trận bởi cuộc chiến giành lại sự yên bình cho đại ngàn!

        (còn nữa)

Ảnh: Internet

Truyện dài: ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG (kỳ IV)

Tue, 03 Mar 2009 23:14:54 +0700

ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG

Truyện dài: Võ Khắc Dũng

(Kỳ IV)

"... Ngay trong đêm, người mẹ vừa sinh con - chị Ka Kian - đã thắt địu đưa cậu bé còn đỏ hỏn xuống suối Chà. Đôi bàn chân của chị với những bước đi thật chậm rãi và chắc nịch bám vào đất men theo bờ cỏ, rồi dừng lại bên mép nước. Con trăng trên trời vằng vặc ánh vàng đổ dài bóng người đàn bà địu con xuống lòng suối phẳng lặng. Lũ cá dưới suối dường như cũng biết nơi này sắp diễn ra một điều gì đó rất quan trọng của cuộc đời một con người nên tất thảy chúng đã rúc vào những vệ cỏ ven bờ ngay từ lúc ông mặt trời vừa đi ngủ để trả lại sự yên tĩnh cho dòng suối...".

Ảnh: Internet

        (Tiếp theo kỳ III)
        ...
        Đêm ấy, trong căn nhà mới dựng dở dang còn ngổn ngang tre nứa trên đồi, K'Đờng đã ngủ một giấc say nồng như con sóc rừng già vùi người trong tổ ấm sau khi mang được thức ăn về cho sóc vợ vừa nằm ổ lần đầu. Phía sau làng nơi vùng đất mới, gió rừng mơn man qua thung dài. Phía trước mặt những ngôi nhà không có cửa, con suối Chà róc rách như nói thay lời nguồn cội rằng thành viên mới được bổ sung cho cộng đồng làng Ben sẽ là một chàng trai biết sống ân nghĩa với đại ngàn.
        Đã bắt đầu mùa rẫy chín, lũ chim chóc khắp nơi đổ về bên suối Chà. Rẫy của dân làng Ben đang canh tác vụ mới chỉ cách nơi vừa dựng làng chỉ gần một ngày đi đường, nằm dọc theo con suối Chà. Lũ chim rừng đông vui nhộn nhạo kéo nhau về ríu ran bên đoạn suối ven rẫy là dấu hiệu của sự no đủ chứ không như mùa rẫy vừa rồi ở nơi ở cũ thiếu hụt làm cho cả làng đến mệt lả vì đói kém. Lũ trẻ con trong làng nghe người già bảo rằng đó là mùa rẫy trăng tròn, nghĩa là mùa rẫy thật no đủ. Thường thì đã là mùa rẫy thì no đủ. Có nghĩa, đó là mùa rẫy trăng tròn. Rẫy vào vụ chỉ tập trung trong vòng nửa con trăng. Còn những ngày khác, dân làng Ben nói riêng và người Tây Nguyên nói chung cứ thế đủng đỉnh hái trái hái quả thêm vào bữa ăn hằng ngày. Thường thì năm, bảy năm mới có một mùa rẫy trăng không tròn. Mùa rẫy không tròn trăng ấy cũng tùy theo mức độ mất mùa mà sự đói kém ấy nghiêm trọng hay không nghiêm trọng. Mùa rẫy này, khi dân làng Ben vừa chuyển đến nơi ở mới, nhìn lũ chim chóc kéo bầy kéo đàn về tụ hội dưới chân núi, ven bờ suối như thế kia cũng đủ biết rằng dân làng Ben sẽ có cái bù đắp cho vụ lúa rẫy mất mùa vừa rồi. Bởi thế, tuy cuộc chuyển dời khiến cho nhiều cụ già nhức mỏi cái lưng cái ngực nhưng ai nấy đều vui. Chị Ka Kian cũng thế. Mặc dầu chuyến đi ba ngày ba đêm mang cái bụng vượt ngực làm cho đôi chân nhấc không nổi và lại phải vừa vượt cạn trong cơn đau vật vã để làm thiên chức người mẹ nhưng trong bụng Ka Kian cứ như có gió reo vui.
        Ngay trong đêm, người mẹ vừa sinh con - chị Ka Kian - đã thắt địu đưa cậu bé còn đỏ hỏn xuống suối Chà. Đôi bàn chân của chị với những bước đi thật chậm rãi và chắc nịch bám vào đất men theo bờ cỏ, rồi dừng lại bên mép nước. Con trăng trên trời vằng vặc ánh vàng đổ dài bóng người đàn bà địu con xuống lòng suối phẳng lặng. Lũ cá dưới suối dường như cũng biết nơi này sắp diễn ra một điều gì đó rất quan trọng của cuộc đời một con người nên tất thảy chúng đã rúc vào những vệ cỏ ven bờ ngay từ lúc ông mặt trời vừa đi ngủ để trả lại sự yên tĩnh cho dòng suối. Dòng nước mát lạnh ngọt ngào. Ka Kian đặt bàn chân xuống mép nước. Cảm giác tê tê lành lạnh ngấm vào ngón chân rồi lan tỏa đến tận đỉnh đầu. Chị nhắm mắt lại và hít một hơi thật sâu như đang thu nhận những hương gió, hương rừng, hương suối vào tận lồng ngực căng tràn. Đêm rừng bên con suối lạnh thật dễ chịu. Chị xoay chiếc địu nâng đứa bé đỏ hỏn về phía trước bụng rồi cuối xuống nhìn nó bằng ánh mắt ấm áp và mỉm cười. Thằng bé thiêm thiếp trong vòng tay mẹ nó. Người mẹ vục tay đón một vốc nước suối mát lạnh và xoa đều lên đầu đứa bé. Cậu bé thoáng rùng mình rồi hé mở đôi mắt tròn xoe ngơ ngác nhìn vào cõi vô định. Hình như cu cậu cảm thấy thích thú với "trò chơi" của mẹ nên cặp môi bỗng nhếch lên để lộ cái miệng xinh xinh phát ra những tiếng cười khe khẽ. Bàn tay người mẹ tiếp tục vốc nước suối xoa xuống mặt, xuống mũi, xuống cằm, rồi xuống bụng, xuống tay, xuống mấy ngón chân cũng tròn lẳn của đứa bé. Cu cậu hầu như không có biểu hiện phản kháng; hơn thế, dường như nó còn tỏ ra khá thích thú bằng cách đưa mấy ngón tay non nớt tròn tròn huơ huơ lên trời.
        Chị Ka Kian nhìn vào mắt thằng bé và nói như nói với một người lớn:
        - Con trai hãy nhanh lớn nhờ gió thổi!
        Trong suy nghĩ của chị, nó là con của Yàng, là con của mẹ núi và bố rừng. Yàng đã ban nó cho bạp K'Đờng và mẹ Ka Kian, thuộc về dân làng Ben, thuộc về xứ Mạ thần linh. Rồi mai này, ngày ngày ông mặt trời trôi qua, lũ nai rừng cứ chiều lại tác gọi bầy, cứ đêm đêm con chim bling trên đỉnh núi cao lại bay về tổ ấm, cứ thế và cứ thế, con trai của chị sẽ lớn lên trong tình yêu thương của cộng đồng làng Ben. Còn bây giờ, đứa con trai ấy hệt một chồi non vươn mầm trên tảng đá to nhưng sẽ biết cắm rễ thật sâu trong lòng đất, sẽ lớn nhanh như thổi thành chàng trai trẻ trung giữa đại ngàn độ lượng. Rừng nuôi nó lớn, suối nguồn nuôi nó lớn. Đôi mắt đứa con trai ấy rồi tinh anh hơn con sóc con hươu. Đôi chân đứa con trai rồi chạy nhanh hơn con sóc trong rừng già. Lồng ngực chàng trai rồi sẽ cuộn sóng như con suối rừng vượt thác ghềnh để về với biển cả. Đôi vai chàng trai rồi sẽ săn chắc như cây lim cây gụ giữa rừng xanh núi thẳm...
        Rồi, chị quay về hướng rừng già:
        - Đứa con trai này là con của thần rừng, thần núi, thần suối, thần sông! Ta tạ ơn các Yàng đã cho ta đứa con của làng Ben! Làng Ben bao đời nay luôn biết sống thủy chung với đại ngàn! Con trai ta cũng thế! Mãi mãi nó biết sống thủy chung với đại ngàn! Mãi mãi...
        Phía chân trời xa, một ngôi sao nhấp nháy. Chị Ka Kian nhắm nghiền đôi mắt rồi bất chợt mở ra và nhìn về phía ấy rồi đinh ninh rằng ngôi sao nọ chính là định phần của con trai mình. Xốc lại chiếc địu, người mẹ quay gót chậm rãi đi về phía chòi đẻ. Gió rừng vẫn mơn man da thịt. Như thế là đã xong "thủ tục" báo cáo với trời đất về đứa con trai mình, chị Ka Kian thấy trong lòng thật nhẹ nhõm. Cậu bé thiêm thiếp ngủ trên lưng mẹ. Rừng đêm yên lắng dịu dàng. Sáng hôm sau, đứa bé lại được mẹ đưa ra suối. Và, chẳng mấy chốc mà ông mặt trời đã thức dậy rồi đi ngủ, rồi lại thức dậy, để con gà rừng bảy lần cất tiếng gáy.
        Sau bảy ngày bảy đêm, đã đến ngày đặt tên cho đứa bé, để nó chính thức trở thành thành viên của cộng đồng. Chị Ka Kian sáng nay thức dậy từ lúc con gà rừng chưa kịp gáy tiếng thứ hai. Mọi thứ trong chòi đẻ đã được chị thu dọn từ chiều hôm qua. Chị bước ra khỏi cửa và hướng về phía suối rồi thì thầm điều gì đó chỉ có chị mới rõ. Và, dân làng Ben đang chờ chị, chờ mẹ con của chị.
        Sáng nay, ông K'Đờng cũng dậy thật sớm để cùng với cả nhà, cả họ, cả dân làng Ben làm lễ đặt tên công nhận đứa con trai của mình trở thành thành viên chính thức của cộng đồng. Đêm qua, một con gà trống vừa biết cất tiếng gáy đã được ông cậu của Ka Kian bắt cột chân bên chái nhà. Mấy ché rượu cần cũng đã được chuẩn bị - rượu cần do cả họ nhà K'Đờng và Ka Kian đóng góp. Nếp rẫy hạt tròn dẻo béo ngậy răng cũng được bà con dân làng đưa từ mấy cái chòi mới dựng tạm đem về góp vào cho bữa tiệc thêm đủ đầy. Ông thầy cúng của làng Ben đã đến và đang chỉ huy mọi người thịt gà, nấu xôi, bày rượu ra giữa nhà K'Đờng. Một con heo vài gang tay bị cột chân dưới bếp đang ủn ỉn đòi ăn như không hề biết chuyện gì đang xảy ra và sắp xảy ra với nó. Con gà trống thanh niên cũng vô tư cất tiếng gáy vừa vỡ giọng. Mặt trời vẫn chưa nhú lên phía núi đằng đông.
        Khi con gà vừa được đem ra cắt tiết thì cũng là lúc hai mẹ con Ka Kian vừa đặt chân vào cổng làng. Người mẹ đi thẳng về phía thầy cúng. Thầy đang khấn vái thần đất, thần rừng, thần núi, thần sông, thần suối và mời tất cả về đây cùng uống rượu và phù trợ cho buôn làng, phù trợ cho dòng họ nhà Ka Kian và K'Đờng cùng đứa con trai mới sinh của họ - thành viên chính thức của cộng đồng làng Ben kể từ buổi sáng hôm nay. Máu con gà trống choai được đong vào bát và mang ra cho thầy cúng. Thầy dùng ngón tay nhúng vào máu gà rồi bôi lên trán đứa bé. Xong, ông lại lâm râm cúng vái. Giọng thầy trầm bổng:
        - Gà đã thịt, heo đang mổ! Hỡi thần linh!
        Rượu bảy ché, gạo bảy gùi! Hỡi thần linh!
        Dân làng Ben già trẻ, gái trai, đàn ông đàn bà đã tựu tề đông đủ! Hỡi thần linh!
        Hỡi thần N'Đu! Hỡi các thần! Hỡi thần núi, thần suối, thần sông, thần cây, thần đá...
        Hỡi các thần! Hãy cùng về đây với dân làng Ben ăn thật no, uống thật say! Hãy về đây với dân làng Ben và với dòng họ của K'Đờng và Ka Kian chứng kiến ngày vui có thêm một thành viên của dòng họ, của buôn làng! Hãy về đây tất cả, hỡi các thần, hỡi thần ông, thần bà, hỡi thần lớn, thần bé! Hãy về đây và phù trợ cho thằng con trai của K'Đờng và Ka Kian, thằng con trai của dân làng Ben mới sinh lớn nhanh như ngọn gió đi qua nương lúa trên núi, như mũi tên chàng thanh niên làng Ben bắn thấu tận trời cao! Phù trợ cho thằng con trai mới đẻ da nâu mắt tinh và đôi chân khỏe săn như con gấu rừng già, bước nhanh như con sói, con hươu giữa mênh mông trảng cỏ tranh xanh rậm..., hỡi các thần, xin được phù trợ!
        Vừa cúng vái, sau khi bôi máu gà lên trán đứa bé, ông vừa mang chén máu đến bôi lên trán người cậu, người mẹ, người bố, rồi bôi lên cột nhà, bôi lên trên ché rượu, bôi lên những gốc cây xanh ven nhà...
        Và, sau khi hỏi ý kiến cả họ, cả làng, người mẹ xướng thật to giữa đất trời cho mọi người và cả các thần linh cùng nghe tên của đứa bé:
        - K'Dứt!
        Thằng K'Dứt mở đôi mắt ngơ ngác nhìn mọi người. Vậy là bắt đầu từ hôm nay, dân làng Ben chính thức thu nhận thêm một thành viên vào cộng đồng; thằng bé chính thức có tên, chính thức trở thành người được hưởng mọi quyền lợi như các thành viên khác trong làng và có nghĩa vụ chia sẻ mọi khó khăn của buôn làng. Cuộc vui bắt đầu. Mọi người đều mời bạp K'Dứt, tức là ông K'Đờng - gọi theo tên con - một cần rồi hai cần. Buổi sáng nay K'Đờng vui lắm, Ka Kian cũng vui lắm! Và, cả làng cũng vui, vui thật nhiều! Tiếng khèn Knưng sừng trâu trầm hùng cất lên làm xao động cả một cánh rừng ban mai tươi tắn. Mặt trời cũng vừa nhô lên khỏi đỉnh núi đằng đông.
        Kể từ buổi sáng hôm ấy, thằng K'Dứt cũng như mọi thành viên già trẻ, gái trai trong buôn làng, khi chia thịt con nai con hoẵng, nó cũng được một phần, khi phải góp cơm nuôi nấng một bà cụ già nào đó trong làng, nó cũng góp một vắt. Sáng sớm hôm sau, mẹ Ka Kian đưa thằng con K'Dứt bằng chiếc địu lủng lẳng sau lưng lên rẫy cùng các thành viên khác trong gia đình. Và cứ thế, K'Dứt lớn lên cùng với tiếng róc rách của suối nguồn, trong sự yêu thương của cộng đồng, trong sự chở che của đại ngàn. Nó lớn nhanh lắm, nhanh như thổi, như mặt trời mọc sớm, như mặt trăng mọc sớm. Một mùa rẫy trôi qua, hai mùa rẫy trôi qua, chẳng mấy chốc mà đã mười bảy mùa rẫy trôi qua. Thằng bé K'Dứt mới ngày nào đó còn đỏ hỏn oe oe, còn chập chững bước những bước chân đầu đời đi trên nương cao suối cạn, mà giờ đây đã trở thành một chàng trai khỏe như con cọp con báo trong rừng.
        (còn nữa)

Ảnh: Internet

Truyện dài: ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG (Kỳ III)

Mon, 02 Mar 2009 09:07:04 +0700

ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG
Truyện dài: Võ Khắc Dũng
(Kỳ III)

"... Tám mươi năm trước, cũng bên con suối Chà, nhưng ngày ấy, cái làng Ben này nằm ở phía tít xa về phía thượng nguồn, cậu bé K'Dứt đã khóc tiếng khóc chào đời. Bạp (bố) K'Đờng và me (mẹ) Ka Kian của K'Dứt kể lại rằng năm đó dân làng Ben đói rũ vì mất mùa lúa rẫy. Cả làng phải rời khỏi thượng nguồn suối Chà và chuyển dần về phía núi Yàng bây giờ...".

(Ảnh: Internet)

(Tiếp theo kỳ II)
        ...
        Trời rạng dần. Già làng K'Dứt uể oải đứng dậy rời khỏi bếp lửa, bước ra sân và đi về phía ngôi nhà dài dài nhất làng - nơi mà sáng sớm nay, ngay từ lúc mặt trời chưa kịp nhô lên đỉnh núi Yàng, ông và các thành viên khác trong Hội đồng Già làng quyết định việc nên hay không nên truy tìm, trừ khử con Một để sau đó tận diệt con ma rừng trú ở núi Yàng, đem lại sự bình yên cho dân làng. Lúc này, trời chỉ mới hưng hửng chút ánh sáng nhờ nhờ nhưng ở phía ngôi nhà dài dài nhất làng đã đông người lắm rồi. Ngay từ đêm qua, mọi khâu chuẩn bị cho sự kiện trọng đại của làng Ben đã được các trưởng tộc phân công đến từng nóc nhà. Cây nêu đã được dựng sẵn ngoài sân và một con trâu to ba vòng tay đã được thít sừng vào đó. Hai hàng ché rượu cần với khoảng hai mươi ghè đã được bày ra bên cọc nêu. Thêm một con gà lễ, mấy chén gạo rẫy, dăm trái cây rừng... cũng đã được bày biện khá chu tất. K'Dứt, già làng cửa những già làng, cảm thấy rất hài lòng về sự chuẩn bị cho sự kiện trọng đại của làng nhưng thực tình mà nói thì đến tận lúc này, sau nhiều đêm thức trắng vào những ngày trước mùa rẫy trăng tròn tháng thu hoạch lúa rẫy, trong bụng ông vẫn còn ngổn ngang trăm mối lo. Già làng K'Dứt cất bước leo lên mấy bậc thang trên lối cửa chính dẫn vào bên trong ngôi nhà dài một cách vừa nặng nề nhưng cũng vừa quả quyết.
        Và, trong đầu ông, quá khứ đời mình hiện về như một dòng nước ngược...

        PHẦN II: NHỮNG DẤU CHÂN TRẦN
        Tám mươi năm trước, cũng bên con suối Chà, nhưng ngày ấy, cái làng Ben này nằm ở phía tít xa về phía thượng nguồn, cậu bé K'Dứt đã khóc tiếng khóc chào đời. Bạp (bố) K'Đờng và me (mẹ) Ka Kian của K'Dứt kể lại rằng năm đó dân làng Ben đói rũ vì mất mùa lúa rẫy. Cả làng phải rời khỏi thượng nguồn suối Chà và chuyển dần về phía núi Yàng bây giờ.
        Bà Ka Kian lúc ấy đang mang thai đứa con đầu lòng và cũng là đứa con duy nhất của vợ chồng Ka Kian và K'Đờng. Ka Kian năm đó đã gần bốn mươi tuổi mới mang được cái thai, mặc dầu hai vợ chồng ông bà lấy nhau từ năm mười tám và mười lăm tuổi. Đã có lúc bà Ka Kian đánh tiếng với người cậu rằng mình đã buộc phải ưng cái bụng "gả" đứa em gái mới lớn chưa chồng của mình cho chồng theo phong tục người Mạ. Người cậu của Ka Kian đã gặp K'Đờng nhưng lòng K'Đờng đã quyết ăn ở thủy chung như sợi dây thừng thít chặt vào cột nêu nên không nghe theo lời cậu vợ và lời vợ. Thế rồi, thật may, vào một đêm, me Ka Kian bỗng thấy có cái gì đó rất khác thường bên trong cái bụng mình. Khi biết chắc vợ mình mang thai, K'Đờng đã thịt mấy con heo nhiều gang tay để tạ ơn Yàng và đãi đằng dân làng Ben nhằm thông báo với tất cả mọi người về chuyện Yàng đã cho vợ chồng ông một cái mầm của sự sống con người. Bởi thế, ngày chuyển làng, thấy vợ mình bụng đã vượt ngực, ông lo lắng vô cùng. Cuộc dời làng diễn ra dài những ba ngày ba đêm. Đến đêm thứ ba, Ka Kian không thể nhấc nổi bàn chân, bụng đau dữ dội. Bà khụy xuống ngay trong vòng tay dìu đỡ của chồng và thều thào thông báo tin vui:
        - K'Đờng ơi! K'Đờng sắp là bạp rồi!
        Tin vui của vợ chồng Ka Kian và K'Đờng nhanh chóng được truyền đi trong đêm rừng tối đen. Bởi thế, già làng K'Blàng quyết định dừng cuộc di chuyển và ra lệnh "hạ trại" ngay bên lưng chừng đồi, gần con suối Chà này. Với dân làng Ben thuộc tộc người Mạ (và với nhiều bộ tộc thiểu số khác ở Nam Tậy Nguyên), việc cả làng đang di chuyển để tìm đất mới lập làng mà trong đoàn người có người sinh cái mầm sống con người là một điềm lành. Vì như thế cũng giống như là Yàng bảo rằng nơi có mầm sống con người vừa ra đời là đất tốt. Bởi thế, già làng K'Blàng đã hạ lệnh cả đoàn dừng chân và quyết định lập làng ở nơi mà Ka Kian sắp sinh con. Một cái chòi nhỏ ngay tức khắc được dựng lên bờ suối, gần mép nước. Sáng hôm sau, lũ trai tráng vào rừng đốn cây gỗ, chặt cây nứa, cắt cỏ tranh, bứt dây mây... về làm nhà. Chiều hôm ấy, khi ở trên triền đồi, dân làng đang hối hả dựng nhà thì nghe dưới suối có tiếng khóc oe oe của đứa con nít phát ra từ căn chòi. Nghe tiếng khóc, K'Đờng nói chắc nịch rằng:
        - Đứa vợ mình nó sinh được thằng con trai rồi! Nó sẽ là một chàng trai khỏe mạnh sau mười mấy cái mùa rẫy nữa thôi!

Một bữa tiệc nho nhỏ diễn ra ngay trong chiều tối hôm ấy. Tối, mang cơm xuống chòi đẻ cho vợ, K'Đờng khấp khởi hỏi vọng vào:
        - Một đứa con trai da nâu, tóc quăn phải không?
        Trong bụng, K'Đờng thầm cảm ơn Yàng, cảm ơn thần núi, thần suối. Vì như thế là các thần linh đã cho ông môt chàng trai da nâu, tóc quăn, ngục cuộn sóng ngay trong lòng làng Ben trong tương lai.
        Vợ K'Đờng mỉm cười trong bóng tối:
        - Nó lớn như một con heo con. Da nâu như đã được mặt trời đốt nóng. Mắt sáng như con thỏ trong rừng...
        Theo phong tục của người Mạ, khi sinh con, người mẹ tự lo "phục vụ" tất tật mọi khâu; trừ trường hợp xảy ra sự cố thì mẹ cô gái mới mời thầy cúng về cúng ở bên ngoài chòi đẻ, và chỉ có người mẹ đẻ mới được vào bên trong căn chòi. Trường hợp người phụ nữ sinh con ấy không còn mẹ đẻ thì người làm cái công việc này là mẹ chồng hoặc một người đàn bà lớn tuổi nào đó trong dòng họ.
                                                                                                                                                               (còn nữa)

Ảnh: Internet

Truyện dài: ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG (kỳ II)

Fri, 27 Feb 2009 12:52:09 +0700

ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG

Truyện dài: Võ Khắc Dũng

(Kỳ II)

"... Người ta bảo rằng đã mấy chục năm qua rồi, tức là lâu lắm rồi, nên con cọp chịu ơn kia đã quên hẳn cái ngày nó được con người cứu sống. Bây giờ, nó đã có tên do dân làng đặt cho: con Một. Người ta bảo con Một chỉ còn một mắt nhưng nó nhìn tinh hơn lũ cú, bị mất một chân nhưng đường chạy của nó nhanh hơn cả mũi tên của đứa con trai lực lưỡng nhất làng..."

Ảnh: Internet

(tiếp theo kỳ I)
        ...
        Trong chuyến đi ấy, già làng K'Dứt - lúc bấy giờ chỉ mới là chàng trai trẻ đứng đầu trong những chàng trai của làng Ben - đã dẫn đầu đoàn quân luồn sâu vào một cánh rừng già theo dấu máu của một con báo vừa bị thương. Đang đi, bỗng cả đoàn nghe vẳng lại từ xa tiếng rên thảm hại của một con thú bị thương khác. Đoàn người lần theo tiếng rên và đến gần thì thấy một con hổ thanh niên đang gần như nát nhừ mình mẩy bởi những viên đạn súng trường; trong đó có một viên dính vào mắt và một viên làm một chân trước của hổ bị đứt lìa. Con hổ bị trọng thương nằm úp nghiêng bên cạnh một lùm cây rậm đang trút những hơi thở cuối cùng. Cả đoàn người nhanh chóng phân công nhau đi tìm lá cây thuốc trong rừng mang lại băng bó vết thương cho con vật xấu số, rồi gom lá rừng làm chăn làm chiếu cho nó nằm qua đêm. Nó cố sức hé mở con mắt còn lại nhìn mọi người với một thứ chất nhờn trắng đục lăn trên đám lông màu hung gần khóe mắt như là nước mắt. Ba hôm sau quay lại, chàng thanh niên K'Dứt còn nhận rõ dấu vết con thú bị thương trườn sâu về phía rừng rậm. K'Dứt cảm thấy nhẹ nhõm trong bụng. Nhiều năm sau đó, cứ thỉnh thoảng sáng ra cánh rừng ven sau nhà, ông K'Dứt lại "bắt được" một súc thịt thú rừng. Ông mang về chia cho dân làng và bảo rằng đó là thịt của con hổ trả ơn mọi người.
        Nhưng khoảng mười năm gần đây thì khác rồi. Nạn chặt phá cây cối, rồi săn bắn những con thú diễn ra cứ như là cơm bữa ở khu rừng Yàng này. Nhìn cảnh từng đoàn xe ùn ùn nối đuôi nhau chở những thân cây gỗ to xuôi về phía phố mà lòng già làng K'Dứt như có lửa nghiến. Thỉnh thoảng vào sâu trong rừng, ông cũng dễ dàng nhận ra cảnh đốn hạ không thương tiếc những cây rừng quý chuẩn bị rơi hoa rơi hạt để nở lũ cây con mà ruột ông đau như xé. Rồi nữa, đêm đêm ông còn nghe cả tiếng súng trường nổ đanh gọn hút sâu vào thinh không mà cứ ngỡ những viên đạn ấy đang bay thẳng về phía ông một cách man dại. Cũng trong những chuyến đi rừng, có lần K'Dứt giẫm phải bẫy thú do ai đó đặt ngổn ngang suýt đứt cả bàn chân. Chưa hết, chuyện về con cọp chột mắt cà thọt càng rùng rợn hơn. Người ta bảo rằng đã mấy chục năm qua rồi, tức là lâu lắm rồi, nên con cọp chịu ơn kia đã quên hẳn cái ngày nó được con người cứu sống. Bây giờ, nó đã có tên do dân làng đặt cho: con Một. Người ta bảo con Một chỉ còn một mắt nhưng nó nhìn tinh hơn lũ cú, bị mất một chân nhưng đường chạy của nó nhanh hơn cả mũi tên của đứa con trai lực lưỡng nhất làng.
        Nhưng điều đáng nói ở con Một chính là những "trò chơi" quái gở do chính nó bày ra. Dạo nọ, một tay lái xe tải chở gỗ đi giữa rừng đêm, lúc men theo con suối để ra bìa rừng thì bất ngờ nhìn thấy phía trước mặt một tia sáng xanh lè rọi thẳng vào mắt anh ta. Chưa kịp giảm ga thì anh ta nhìn thấy bất thần tia sáng ấy vụt tắt và một "thây ma" dựng đứng ngay trước đầu xe rồi bay xoẹt vào rừng già và mất hút. Rồi thì, dạo một đoàn cán bộ lâm nghiệp vào rừng Ben đo đo đếm đếm và chụp hình chụp bóng, đêm phải căng bạt ngủ lại giữa rừng đã một phen thất kinh hồn vía vì chuyện kỳ quái xảy ra với họ: Đang ngủ, bỗng nghe một tiếng lao vun vút từ mé rừng bên trái ào vào trại rồi mất hút về phía mé rừng bên phải. Cùng với cú lao như gió ấy là một người trong đoàn biến mất. Nửa tiếng sau, người mất tích ấy hớt hải về trại với gương mặt cắt không còn giọt máu. Mọi người xúm vào hỏi chuyện gì vừa xảy ra, anh ta lắc đầu và bảo rằng không thể hiểu nổi chuyện gì. Bởi khi anh đang ngủ, bỗng thấy mình bị nhấc bổng rồi ngay sau đó định thần thì thấy mình đã nằm sóng sượt ở nơi cách lán trại đến vài cây số. Sự việc lại tái diễn sau đó, lúc gần sáng. Nghĩa là lại thêm một phen khiếp vía. Sợ đến nỗi không cần đợi trời sáng, cả đoàn cán bộ lâm nghiệp ngay lập tức cắt rừng trở ra.
        Dạo nghe kể những chuyện ấy, xâu chuỗi lại, già làng K'Dứt đoán ngay đó là những trò ma quái của con Một. Và già nghĩ, không những quên ơn con người mà con Một còn bị con ma rừng nó nhập hồn vào mất rồi nên mới bày ra những trò gàn dở ấy để hù dọa con người. Nhưng dẫu sao thì đó cũng chỉ mới là "trò chơi" của con Một. Nếu chỉ dừng lại ở đó thì Hội đồng Già làng không phải triệu tập một cuộc họp bất thường để bàn định sự việc liên quan đến con Một. Đằng này, sự việc không chỉ dừng lại ở những trò hù dọa mà con Một càng ngày càng tỏ ra "được đằng chân lân đằng đầu".
        Thật vậy, già làng K'Dứt nghĩ: Đến mức con "Một ma rừng" làm cho đứa cháu ngoại đầu của ông là thằng K'Keo bị phơi xương giữa rừng thì quá quắt lắm. Rồi tiếp đến, mùa trăng tròn năm ngoái, đứa cháu ngoại thứ hai - thằng K'Đâng, tiếp tục bị con Một bắt đi thì không thể chịu đựng nổi nữa rồi! Từ kiểu ngồi lặng yên như pho tượng đồng bên bếp lửa, già làng bất giác nhìn về phía đứa cháu ngoại thứ ba - thằng K'Đinh, chỉ mới biết đi chập chững, đang ngủ say giấc trong vòng tay của mẹ nó mà lòng ông lo như có lửa đốt.
        Mẹ của hai đứa trẻ xấu số - con gái ông, chị Ka Diơn, thức giấc và lên tiếng:
        - Bố đi ngủ để giữ cái sức chớ! Sáng mai bố phải làm cái việc của Hội đồng Già làng nữa mà. Thức thế, bố bị đổ gục như cây lim già trước bão mất thôi!
        Ông già vẫn im lặng ngồi như pho tượng đồng đen. Ông nghe rõ tiếng con gái mình nhắc đi ngủ nhưng ông không trả lời, vì chỉ còn đêm nay để suy nghĩ và quyết định một việc hệ trọng liên quan đến không chỉ gia đình ông mà nó còn là chuyện sống còn của cả cộng đồng làng Ben và nhiều làng sống ven núi Yàng này nữa. Thấy bố không trả lời mà chỉ ngồi im trước đống lửa, chị Ka Diơn không nói thêm lời nào. Lòng người mẹ ấy đau như cắt khi liên tiếp hai mùa rẫy trăng tròn, chị mất hai đứa con. Biết bố ngày mai là người đưa ra quyết định cuối cùng về một chuyện hệ trọng có liên quan đến hai đứa con nên thực bụng thì Ka Diơn cũng muốn góp một câu gì đó với bố nhưng chị không phải biết bắt đầu từ đâu. Ruột gan chị cũng đang rối bời. Ôm đứa con nhỏ vào lòng, chị cố giấu những giọt nước mắt. Vòng tay của chị quàng siết thằng bé vào người mình như sợ nó vuột mất.
                                                                                                                                                            (còn nữa)

Ảnh: Internet

Truyện dài: ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG (kỳ I)

Tue, 24 Feb 2009 12:49:16 +0700

ĐẠI NGÀN ĐỘ LƯỢNG

Truyện dài: VÕ KHẮC DŨNG
(Kỳ I)

"... Trong suy nghĩ của già làng K'Dứt, con ma rừng một mắt ấy chính là con hổ già cà thọt bị chột một mắt mà ông đã nhìn thấy cách nay mấy chục năm. Lần ấy, trong một chuyến xuất quân đi tìm lại sự bình yên cho đại ngàn, ông và mọi người trong đoàn đã trải qua một trận chiến sinh tử giữa người và thú rừng; và sau đó, ông gặp được con hổ tội nghiệp này...".

Ảnh: Internet

Làng Ben là một trong những ngôi làng nổi tiếng của người dân tộc thiểu số Mạ - một trong những tộc người thiểu số ở Nam Tây Nguyên. Làng Ben nằm dựa lưng vào núi, mặt quay ra hướng suối. Dân làng Ben từ bao nhiêu đời nay sống yên bình với rừng già thâm u, với suối nguồn không bao giờ cạn nước.
Thế rồi, một ngày kia, sóng gió đã nổi lên, người làng Ben buộc phải đưa ra sự lựa chọn mang tính sống còn của cả cộng đồng. Liên tiếp trong hai mùa rẫy trăng tròn, làng Ben bị mất tích hai đứa bé một cách bí ẩn. Người thì bảo rằng con ma rừng ở phía sau làng đã bắt hai đứa trẻ. Nhưng cũng có người to nhỏ với nhau là lũ trẻ muốn "lạc rừng" vì thích làm người rừng nên tự bỏ làng Ben. Nhưng còn cái bộ xương như xương người nhỏ tuổi được người dân làng Ben phát hiện tận trong rừng sâu thì nói lên điều gì? Liệu đó có phải là bằng chứng để kết luận con ma rừng bắt trẻ con làng Ben ăn thịt rồi bỏ lại xương? Bởi thế, vào một buổi sáng trước mùa rẫy trăng tròn, khi ông mặt trời chưa kịp tỉnh ngủ, Hội đồng Già làng của cộng đồng dân tộc Mạ phải triệu tập một cuộc họp khẩn cấp để bàn luận và quyết định vấn đề...

PHẦN I: HÃI HÙNG MÙA RẪY TRĂNG TRÒN

        Đêm trước...
        Lại thêm một đêm già làng K'Dứt ngồi bó gối bên bếp lửa giữa nhà sàn. Ông ngồi như thế từ nhiều đêm nay rồi. Ông không ngủ được. Ông cứ ngồi như thế giống như dạo con trăng tròn mùa rẫy năm trước và năm trước nữa.
        Gió rừng hình như cũng không thể ngủ được, cứ thổi ngược, thổi xuôi rồi tạt ngang, tạt chéo đến rối rắm. Trời đêm tối đen như mực. Trên cao, đến cả mấy cái ngôi sao phần số của mấy con người nhà ông cũng biến đi đâu mất. Già K'Dứt như pho tượng đồng tạc vào đêm rừng thâm u. Trên khuôn mặt ông, những nếp hằn đan nhau ngoắc lên ngược xuống, chéo qua chéo lại rồi chảy dài lòng vòng bên dưới cái cằm bạnh rộng thành hình vuông một cách kỳ dị. Không biết già làng K'Dứt ngồi như thế bao nhiêu đêm rồi, đến ngay cả ông cũng không nhớ nổi.
        Ngay phía trước ngôi nhà sàn của già làng K'Dứt là một con suối nước trong leo lẻo. Con nước trong đến mức có thể in rõ từng nếp hằn trên gương mặt người già khi ông mặt trời sắp đi ngủ. Cái tên của suối không mấy gây cảm tình: suối Chà, có nghĩa là suối Ma. Trong khi suối có tên là suối Ma thì cánh rừng ngay phía sau lưng ngôi nhà của K'Dứt lại có tên là rừng Yàng, có nghĩa là rừng Thần.
        Già làng K'Dứt cứ ngồi như thế, tuy không nói gì nhưng trong cái đầu của ông có nhiều cái chuyện để nghĩ lắm. Một trong những điều làm ông trăn đi trở lại là tại sao lúc xửa lúc xưa ấy, ông bà của K'Dứt lại đặt tên là suối Ma bên cạnh khu rừng Thần. Mà cũng lạ lắm thay, cái suối gọi là Ma (Chà) nhưng lại hiền như cỏ hoa, còn cái rừng là Thần (Yàng) ấy lại tợn như lũ beo lũ cáo. Ồ, mà phải công bằng mà nói thì cái rừng ấy từ bao nhiêu đời nay chở che nuôi sống cả dân làng Ben của già K'Dứt chứ có phải tợn táo dữ dằn chi cho cam. Chỉ những năm gần đây nó mới nổi cơn thịnh nộ cuồng điên như thế. Rồi, ngay cả con suối ấy nữa, tuy có tên là Chà là Ma nhưng con cá, cái ốc, lũ cua núi... lại là nguồn thức ăn không bao giờ cạn kiệt của mấy họ làng Ben này chứ không tợn táo như tên gọi. Mà, từ ngày xưa đến giờ, từ lúc lẫm chẫm bước ra suối hoặc men ra phía rừng già đến lúc tóc biến màu và được tín nhiệm làm già làng, rồi già làng của những già làng, chưa bao giờ K'Dứt làm điều gì đó bất nghĩa với rừng, với suối. Ngày nhỏ, ông được dạy khi bắt con cá dưới suối thì không được ăn luôn cả mẹ cá. Nghĩa là những mẹ cá đang có trứng chuẩn bị nở lũ con nếu lỡ chui vào lờ thì cũng phải trả nó về với suối. Lớn lên, ông dạy lũ con cháu và khuyên răn dân làng rằng khi vào rừng đốn cây làm nhà, những cây già sắp rụng hoa để hoa cất đầu lên khỏi mặt đất thành lũ cây con thì cũng phải chừa lại; hoặc con nai có chửa thì cho dù nó nằm ngay trong đường ná cũng không được ấn lẫy.

Thế mà kỳ lạ quá, dạo trăng tròn ba mùa rẫy trước, thằng K'Keo sáu tuổi cháu ngoại của ông bị phơi xương sau bảy ngày lạc trong rừng. Con ma rừng đã bắt nó đi một cách oan nghiệt. Rồi tiếp đến, mùa rẫy trăng tròn năm sau, tức là năm vừa rồi, thằng K'Đâng ba tuổi, em ruột K'Keo, lại mất tích sau khi luẩn quẩn ven rừng phía sau nhà vào một buổi chiều tối. Hôm K'Đâng bị ma rừng bắt đi, cả làng nhốn nháo. Như lần trước, cả làng đốt đuốc đi tìm suốt bảy ngày bảy đêm, không ngõ ngách nào mà ánh đuốc không rọi tới nhưng vẫn không tìm thấy K'Đâng. Vậy là ông mất tiếp đứa cháu ngoại thứ hai. Rồi đến năm nay, đã sắp bước vào con trăng tròn mùa rẫy, liệu cái con ma rừng có tiếp tục gây thảm họa cho dân làng Ben này nữa không? Và sẽ là ai, là đứa trẻ con nào hay người lớn nào trở thành kẻ xấu số tiếp theo đây? Và nữa, đến mùa rẫy trăng tròn năm tới, năm tới nữa, liệu cái cảnh mất tích người làng Ben có tiếp diễn? Ông còn đứa cháu ngoại nhỏ - thằng K'Đinh, em trai của K'Keo và K'Đâng, nên lo lắm. Mà ông không chỉ lo riêng cho K'Đinh cháu ngoại đâu. Công bằng mà nói thì với lũ trẻ trong làng, đứa nào cũng vậy, cũng khiến ông lo đến rối ruột rối gan như mớ dây rừng xoắn cuộn bên gốc cây cổ thụ giữa đại ngàn. Bởi như theo suy nghĩ của ông thì con ma rừng chỉ có một mắt nên nó không phân biệt và không cần phải phân biệt đứa trẻ này với đứa trẻ kia.
Trong suy nghĩ của già làng K'Dứt, con ma rừng một mắt ấy chính là con hổ già cà thọt bị chột một mắt mà ông đã nhìn thấy cách nay mấy chục năm. Lần ấy, trong một chuyến xuất quân đi tìm lại sự bình yên cho đại ngàn, ông và mọi người trong đoàn đã trải qua một trận chiến sinh tử giữa người và thú rừng; và sau đó, ông gặp được con hổ tội nghiệp này...

(còn nữa)

Ảnh: Internet

Thơ - TRĂNG SAY

Sun, 08 Feb 2009 18:30:43 +0700

TRĂNG SAY

Ta biết rõ ngàn năm không vớt được

Bóng trăng xa điểm xuyết mặt hồ đầy

Thì sẵn rượu uống say nghiêng chân bước

Vấp đời nhau, hồ sánh ngỡ trăng say.

Nguyên tiêu, Kỷ Sửu 2009

cho những sóng sánh trăng xa...

(Ảnh sưu tầm)

Truyện ngắn: MÙA SUNG CHÍN

Tue, 03 Feb 2009 05:46:59 +0700

Truyện ngắn
MÙA SUNG CHÍN
Võ Khắc Dũng

"... Chỉ vài tháng sau, chậu sung cảnh đã lành lặn. Tất nhiên là không giống như xưa, nhưng hóa ra việc "bị thương" như thế lại đâm hay: Không những vẫn cành hướng thiên và cành kia thì bám địa mà hình dáng của chúng còn hay hơn, đẹp hơn cả trước kia. Đặc biệt, nhìn cái dáng mới trong thế "Ái tình hoan lạc", người ta nghĩ ngay đến sự toàn vẹn của tác phẩm chứ không như trước kia là gây cho người thưởng ngoạn một cảm giác thiêu thiếu cái gì đó. Và thế rồi, điều kỳ diệu tiếp theo đã xảy ra: Tết năm sau đó, cây sung cho quả. Những chùm quả mà rất hiếm những cây sung nào khác có được. Quả đẹp từ hình dáng đến màu sắc. Những chùm quả trìu trĩu, mọng mượt, lúc lỉu... từ gốc đến ngọn...".

Ảnh: Sưu tầm

Mấy năm gần đây, cứ đến tết, nhà ông lão trên tám mươi tuổi tên là Lâm luôn có các món ăn được chế biến từ quả sung để đãi khách. Nào là sung ngâm chua mặn nguyên cả quả làm mồi đưa chất cay, sung thái mỏng làm mứt, sung phơi héo héo đem luộc hoặc xào với thịt heo (hoặc thịt bò), sung nguyên quả còn tươi chấm với muối ớt... Khách đến nhà, đãi gì thì đãi nhưng riêng món sung thì không thể thiếu. Rồi nữa, quả sung còn được ủ lên men dầm với rượu mạnh, uống ngon ra phết. Lão Lâm thường đùa với bạn nhậu: "Đầu năm, ăn sung uống sung cho nó "sung"! Nào là "sung túc", "sung sướng", và dĩ nhiên là... "sung" nữa!". Công bằng mà nói thì các món sung do tự tay lão chế biến ngon tuyệt. Nhất là món rượu đế ngâm sung thì hẳn là độc nhất vô nhị rồi! Bởi lẽ, từ trước đến giờ, nào có ai nghĩ ra chuyện ủ sung ngâm rượu đâu! Vậy đích thị chỉ có mình lão mới nghĩ ra cái "trò" này thôi!
Nhưng năm nay thì khác: Đã tháng chạp rồi mà cây sung cứ lỳ ra như đá, chả buồn nảy chồi ra quả. Hai cái cành cổ thụ vẫn gân guốc như hai cánh tay lực điền nhưng nhìn kỹ thì thiếu sức sống một cách khó hiểu. Còn trên ngọn sung, mấy cái chồi non nhú ra nhưng chẳng buồn xanh mà cứ héo dần, teo tóp dần rồi khô quắt queo như đám lá già dưới gốc. Càng tưới tắm, càng chăm bẵm, cây sung như càng trêu ngươi lão bằng cách càng héo quắp héo quặp như lão lực điền mãn hạn làm người vậy. Mà, nghề chăm cây là nghề của lão, nên cây càng héo, lão càng bực bội như thể lão bị ông trời chơi khăm. Càng điên, càng sĩ, lão càng chăm. Nhưng cuối cùng, đêm ba mươi, nhìn cây sung chẳng còn "sung", lão thở đánh sượt như một lời tuyên bố đầu hàng vô điều kiện. Nhìn lên mấy chòm sao hiếm hoi đêm trừ tịch, lão biết thời khắc chuyển giao năm cũ và năm mới đã đến. Lão Lâm uể oải đứng dậy và bước từng bước một vào nhà với dự định thắp hương lên trang thờ. Bất giác, bàn chân lão vấp phải cái gì đó lảm lão ngã dúi dụi vào gốc sung cổ thụ đứng trong cái chậu kiểng to đùng ấy từ suốt bao nhiêu năm nay trong cái thế sung mãn nhất. Bất ngờ tiếng chuông điện thoại réo vang trong nhà. Đúng vào lúc ấy, nhũng âm thanh báo hiệu năm mới đến vang lên khắp xóm. Lão lê bước vào nhà và nhấc ống nghe điện thoại. Tiếng của lão bên ống nghe điện thoại chìm nghỉm trong vô vàn những âm thanh của thời khắc giao thừa.

Ấm áp hoa xuân (Ảnh: Khắc Dũng)

Lão Lâm nổi tiếng là người chơi cây kiểng từ thời còn trai trẻ. Từ hơn bốn mươi năm về trước, khi chỉ mới là chàng thanh niên chưa đến ba mươi tuổi, Lâm đã được người làng tôn là nghệ nhân cây cảnh. Vườn cây cảnh nhà Lâm nổi tiếng khắp vùng. Không chỉ là người sở hữu những cây kiểng quý (có cây được trả giá đến vài cây vàng) mà Lâm còn nổi tiếng bởi cái đầu nghĩ ra nhiều cái thế độc đáo để tạo dáng cho cây. Nếu thiên hạ chỉ có những thế phổ biến về mây, gió, thác đổ, suối tuôn... thì Lâm lại nghĩ ra không ít cái thế chả giống ai như "Rồng - rắn luân hồi", "Chân trời màu huyết dụ", "Siêu thần trăng gió"... Riêng chậu sung với thế "Ái tình hoan lạc" thì có lẽ chỉ Lâm mới nghĩ ra và tạo nên cái dáng lạ đến không ngờ. "Phải mất đến chục năm trời mới tạo được cái thế này đấy!" - Lâm khoe với bạn bè như thế.
       Mà đúng thế thật! Mười năm là Lâm nói về thời gian để tạo nên thế "Ái tình giao hoan" thôi. Còn nhìn bộ rễ của gốc sung cảnh này, người không mấy am hiểu về cây cảnh cũng đoán được là tuổi của nó lên đến cả trên trăm năm chứ chả ít. Theo lời Lâm thì từ hơn mười năm trước đó, trong lúc đào bờ lô xương rồng để thêm diện tích cho vườn cây cảnh thì bất ngờ Lâm bắt gặp được gốc cây này. Phải mất đến ba ngày ròng rã bới từng nắm đất một, Lâm mới lôi được bộ rễ cổ thụ ấy lên khỏi mặt đất. Lâm quệt mồ hôi ròng ròng trên mặt nhưng mỉm cười mãn nguyện khi nhìn bộ rễ được cấu tạo một cách ngộ nghĩnh: Ngay ở phần rễ giống như hổ lốn những dây nhợ nhằng nhịt là bốn cái khối u vồng lên như hai cái mông của người đàn ông áp sát vào hai mông của người đàn bà trong tư thế của thời điểm đạt đến cực khoái. Phía trên bộ rễ là cái gốc sần sùi với hai cành cây trong thế một cành to như dáng người đàn ông vươn lên trời và một cành là dáng người đàn bà nằm là là dưới mặt đất. Tiếp theo, Lâm mất thêm một tuần để đúc chiếc chậu chẳng theo khuôn mẫu nào để đặt gốc sung cổ thụ có bộ rễ kỳ dị ấy vào. Cái chậu kiểng cao to lừng lững, phải đến gần chục người khiêng mới nổi. Cũng từng ấy người mói đủ sức đặt gốc cây vào chậu. Rồi, phải mất hơn một năm sau đó, bộ rễ mới thực sự bám chặt vào đất trong chậu. Khi bộ rễ đã bám chặt, Lâm mới bắt tay vào việc tạo dáng cho cây theo cái ý tưởng khá độc đáo: "Ái tình giao hoan", hay còn gọi là "Ái tình hoan lạc". Hằng ngày, Lâm dành cả tiếng đồng hồ để vừa ngắm nghía, vừa gọt đẽo, cắt tỉa, uốn, kéo, buộc, ràng... Khó nhất, theo Lâm, là dáng của người đàn ông và người đàn bà đại diện cho trời - đất, âm dương, giống đực - giống cái... Phải tạo làm sao cho thế của chúng không những không được thô thiển mà cái thế ấy còn biểu đạt được nhiều ý nghĩa nữa. "Tạo cái thế sao cho người đán ông vươn lên cao nhưng không có cảm giác cách biệt người đàn bà; còn người đàn bà thì phải lấy mặt đất làm điểm tựa vững chắc nhưng vẫn gắn bó và gần gũi vói người đàn ông kia" - Lâm nói. Còn về ý nghĩa của giống đực và giống cái, giữa âm và dương lại là mối giao hòa đương nhiên như sự sắp đặt của tạo hóa phải được thể hiện bởi tính hài hòa trong bố cục của thế đứng hai cành trong cái nền hỗn độn với bốn cái u rễ giống đưc và giống cái ở phia dưới. Và bao trùm lên trên tất cả là tình yêu, là sự yêu thương, là sự hòa hợp. Như thế, mất đến cả chục năm để hình thành tác phẩm "Ái tình giao hoan" cũng là điều dễ hiểu.
       Nhưng điều kỳ lạ nữa là cả hơn chục năm được chăm chút hết sức kỹ lưỡng, cái cây thì vẫn "sung" nhưng không hề cho chủ nhân của nó chùm quả nào! "Quái thật! Giá mà được vài chùm quả thì đúng đây là tuyệt tác" - những nghệ nhân bạn bè của Lâm thực sự tiếc cho cây sung kiểng. Bản thân Lâm cũng tự hỏi là tại sao lại có chuyện kỳ lạ này xảy ra. Trong đời chơi cây kiểng, có không biết bao nhiêu cây sung cảnh đã qua bàn tay chăm sóc của Lâm, cây nào cũng cho quả, không sum suê trìu trĩu thì chí ít là teo tóp nhưng đích thị là quả từ cây sung đẻ ra chứ không như cây sung "câm" của Lâm. Có những gốc sung của bạn bè bỏ đến héo hắt dặt dẹo nhưng qua bàn tay của Lâm chăm, chỉ thời gian sau là cho quả tròn mọng, roi rói. Lâm biết tất cả những "phép thuật" làm cho rất nhiều thứ cây phải đơm hoa và kết trái đúng mùa, hoặc đúng theo ý thích của chủ nhân. Bởi thế, trước cái gốc sung trái tính của mình, Lâm đã bỏ khá nhiều công sức và tiền của để đi học nơi này, hỏi nơi kia, mua sách này, thuê sách nọ để tìm hiểu kỹ thuật, và cả những thủ thuật. Nhưng cuối cùng, học mãi, đọc mãi, Lâm nghe một người bạn thân "kết luận": "Ông đã là thầy của thiên hạ mà còn chịu thua thì chắc thế gian này đành "bó tay" thôi, ông ạ!". Bất lực! Lâm thực sự bất lực!
       Có lần, trong cơn bực bội, Lâm rủa câu độc:
       - Trông mày sung mãn thế kia nhưng chả khác nào con đàn bà "nâng"!
       Ông hàng xóm vốn là tình địch của Lâm chõ mồm sang rào:
       - Ông nâng thì có, chứ sung nào nâng!
       - Không phải việc nhà anh, nhé! - Lâm ăn miếng trả miếng.
       Hàng xóm cũng chả vừa:
       - Thì nghĩ lại mình đi, đã hơn năm mươi tuổi như ông mà chả biết mùi đàn bà là gì, không nâng thì gọi là gì?
       - Đồ đểu! Đúng là "rừng mái"! - mỗi khi xảy ra chuyện cãi nhau với tay tình địch hàng xóm, Lâm thường kết thúc bằng câu nói này, rồi bước thẳng vào nhà và đóng kín cửa.
       Riêng anh chàng hàng xóm là đối thủ của Lâm cứ như thể mỗi khi được nghe câu này từ miệng Lâm là đã "thắng lợi" rồi, nên không những không tự ái mà còn tỏ ra hứng chí cười khánh khạch, rồi lẩm bẩm: "Biết ai "mái", nhẩy!".
       Về sau, hai người đàn ông sống cách nhau cái bờ rào này không ít lần cãi nhau về chuyện cây sung. Trong một trận cãi, khi đã có đứa con nuôi, Lâm rủa ông hàng xóm: "Gì thì gì, tôi vẫn con cái đường hoàng. Chỉ có ông mới là đồ tiệt giống!". Lão hàng xóm chả chịu thua: "Cái thứ con nhặt, con lượm ấy mà cũng đáng để cho ông tự hào về cái giống đưc của ông à?". Lâm lại chửi: "Đồ đểu! Đúng là "rừng mái"!". Chửi là chửi thế, chứ cái câu của tay hàng xóm lắm chuyện này như cú đấm trúng vào huyệt hiểm của ông Lâm. Đúng là thằng Thuỷ - tên đứa con nuôi - là do ai đó "quẳng" vào ngay trước cửa nhà ông trong một buổi sáng sớm, nhưng ông chưa bao giờ coi nó là con rơi hay rớt, con nhặt hay lượm gì cả, mà là con là con, đứa con duy nhất của ông trong đời này. Lại nghĩ đến thằng Thuỷ: Buổi sáng hôm ấy còn rất sớm, khi tiếng gà vừa cất lên sau nhà thì ông Lâm nghe tiếng trẻ oe oe ngay trước cửa. Ông rời khỏi giường với ánh sáng leo lét của chiếc đèn dầu. Thằng bé được đặt trong bọc vải không quá sang nhưng cũng không phải là hèn thấp. Đứa bé nín bặt khi ông đưa chiếc đèn soi lên mặt nó. Không hiểu sao, ông Lâm lại có suy nghĩ đứa con này là của trời của phật ban cho ông vậy! Và rồi, nghề chăm cây cảnh đã giúp ông không ít trong việc nuôi con từ lúc nó còn đỏ hỏn cho đến khi lớn khôn.
       Nói thêm về chuyện Lâm "rừng mái" một chút! Sở dĩ Lâm gọi người hàng xóm là "rừng", bởi anh ta cũng tên là Lâm. Lại nữa, Lâm hàng xóm có cái tướng như đàn bà nên Lâm gọi anh ta là "rừng mái" là đúng rồi. Lại thêm chuyện "rừng mái" lấy cô vợ chẳng được mấy hôm thì cô ấy bỏ nhà đi biền biệt khiến thiên hạ đồn Lâm hàng xóm - rừng mái - không có khả năng làm đàn ông, làm cho biệt danh "rừng mái" của anh chàng càng thêm phần được khẳng định tính chân xác của nó. Mà, cô vợ của Lâm hàng xóm vốn là người mà Lâm yêu thương hết mực nên mối quan hệ giữa hai người cùng tên và là hàng xóm của nhau ấy càng ngày càng thêm xấu. Nguyệt - tên cô gái làng bên vốn là vợ của Lâm hàng xóm và cũng là người tình của Lâm - nổi tiếng là nết na, thuỳ mị. "Đứa nào lấy được con Nguyệt về làm vợ thì ba đời phúc để lại chứ chả đùa!" - thiên hạ kháo nhau như thế. "Ôi dào! Khó gì!" - Lâm hàng xóm thị giàu có đã khẳng khái tuyên bố như thế. Mà y như thế thật, chẳng bao lâu sau, người làng tận mắt chứng kiến một đám cưới rình rang đã diễn ra mà cô dâu là Nguyệt và chú rể chính là Lâm giàu có (tên và biệt danh trước đó của Lâm hàng xóm). Người ta không biết bằng cách nào mà Lâm có cái dáng vẻ như phụ nữ ấy lại có thể lấy được cô vợ nết na đến thế. Vì tiền ư? Trước đó, thiên hạ nể danh ông bà thân sinh của Nguyệt là người nho nhã, không hám danh lợi. Rồi, cô con gái lại thuỳ mị, nết na, nên thiên hạ càng khó tin chuyện xảy ra lại như thế.
       Nhưng riêng với Lâm thì khác. Rất có thể anh ta biết vì sao Nguyệt chịu lấy thằng cha hàng xóm tuy con nhà giàu nhưng rất "mái" kia, nhưng thú thật là quá bất ngờ! Bất ngờ bởi nhẽ: Lần ấy, trong một cơn giận hờn, Lâm và Nguyệt đến mấy ngày không gặp mặt. Cứ tưởng, chuyện rồi sẽ qua, tình lại thắm. Nhưng, thật không ngờ cô gái đành lòng đi lấy một gã trai chẳng ra giống đực nhưng cũng không thật là giống cái ấy.
       Ngày đám cưới của Lâm "mái và Nguyệt, Lâm lánh đi thật xa để khỏi nhìn thấy cảnh người yêu của mình trong bộ đồ cưới về làm dâu nhà người hàng xóm. Mấy hôm sau quay về nhà, Lâm hay tin chẳng biết lành hay dữ: Rằng cô gái, người mà mình yêu ấy, đã bỏ nhà chồng ra đi biệt tăm biệt tích. Lâm cười khẩy một mình: "Đồ rừng mái!". Cái biệt danh "rừng mái" của Lâm hàng xóm ra đời từ đó. Còn Lâm hàng xóm, vào cái đêm tân hôn, anh ta vô cùng bất ngờ trước lời thú nhận của vợ rằng cô ấy vốn là, đúng hơn là đang là, người yêu của Lâm, người sống ngay bên kia bờ rào. Thế là hai chàng cùng tên là Lâm sống cách nhau cái bờ rào ấy bỗng trở thành tình địch của nhau. Vợ cưới về hôm trước thì hôm sau bỏ đi, Lâm hàng xóm nhà giàu ấy càng điên tiết khi nghĩ rằng biết đâu gã trai bên kia bờ rào rủ rê, hẹn hò gì với vợ của mình, nên càng ghét cay ghét đắng tình địch. Nhưng rồi, quanh năm suốt tháng nhìn Lâm quẩn quẩn quanh quanh với cây cây cảnh cảnh trong vườn chứ chả rời khỏi làng lấy nửa bước nên cũng vơi đi phần mối nghi ngờ. Có điều, Lâm hàng xóm và Lâm đều không biết rõ Nguyệt bỏ đi vì lý do gì, thực ra là vì lý do gì. Nhưng "hậu quả" của việc bỏ đi của Nguyệt để lại quả là không nhỏ. Hậu quả thứ nhất, cái thông tin về gã trai Lâm "đàn bà" không có khả năng làm đàn ông trước cô vợ vốn là một phụ nữ nết na, thuỳ mị và rất "phụ nữ" ngày càng được khẳng định khi anh ta luôn bị tình phụ sau cuộc tình chớp nhoáng dẫn đến hôn nhân với Nguyệt. Thứ hai, sau khi người yêu đi lấy chồng trong cơn phẫn chí, Lâm trở nên chai lỳ cảm xúc trước mọi người phụ nữ.
       Mà đúng thế thật, sau cuộc tình với Nguyệt, Lâm không còn biết rung động trước bất kỳ người phụ nữ nào khác. Nói trắng ra, trong cuộc tình với Nguyệt, Lâm chưa một lần làm đàn ông. Lâm không thể nào quên được lời của Nguyệt nói mỗi khi Lâm cham vào da thịt nàng: "Hãy gắng đợi đến đêm tân hôn, anh ạ! Đó sẽ là đêm tuyệt vời nhất của hai đứa mình!". Và họ đã giữ gìn cho nhau. Thế nhưng, điều đáng buồn là trong một cuộc cãi nhau vô cớ, không đâu vào đâu, mức độ cũng chẳng có gì ghê gớm, thế mà cô gái lại gây nên cho chàng trai một cú sốc đến không ngờ nổi. Vậy là mọi lời hứa hẹn, bao nhiêu là giữ gìn giữa Lâm và Nguyệt bỗng chốc trở nên vô nghĩa. Cú sốc quá lớn đó chính là nguyên nhân làm cho Lâm trở nên chai lì mọi cảm xúc trước phụ nữ. Nghĩ lại, cái câu "Ông nâng thì có, chứ sung nào nâng!" của thằng cha cùng tên bị vợ bỏ không phải là vô cơ, làm Lâm càng thêm điên tiết trước cây sung cảnh quái dị trong vườn. Nhìn dáng cây thì oai vệ như một dũng tướng khi chiến đấu nơi sa trường nhưng khí chất của một người đàn ông được biểu lộ dưới góc độ về giống loài thì hầu như không có. Về sau, Lâm bỏ mặc cây sung, chả thèm chăm bón gì nữa suốt mấy năm liền. Nhưng có lẽ đã đến lúc cây sung không cần đến sự chăm của Lâm - càng bỏ mặc, nó càng phổng phao, vâm váp. Nhưng riêng cái khoản ra quả thì chịu, nó cứ trơ ra như thằng đàn ông không có cái khả năng của giống đực.
       Ấy nhưng, điều kỳ diệu đã xày ra. Đêm ấy...

Ảnh: Sưu tầm

Đó là một đêm cuối năm, đêm trừ tịch. Chuyện xảy ra vào thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới sắp đến. Khuya lắm rồi, mọi việc chuẩn bị cho giao thừa đã xong, ông Lâm đi nằm với dự định chợp mắt một tí rồi dậy đón năm mới. Nằm mãi, nhưng ông vẫn không ngủ được. Ông nghĩ ngợi lung lắm. Nhưng những điều ông nghĩ chẳng đâu vào đâu, chẳng ăn nhập gì với nhau; thậm chí, theo ông, chúng chẳng có ý nghĩa gì. Duy chỉ có một điều mà ông chợt nghĩ đến sau cùng thì xem ra là quan trọng nhất: Đã hơn một phần tư thế kỷ trôi qua kể từ ngày Nguyệt bỏ nhà chồng ra đi biệt tăm, nhưng thực tình mà nói thì hình ảnh người đàn bà ấy chưa bao giờ bị xóa nhòa trong tâm trí của ông. Kể cũng lạ, hồi đó, mãi đến gần ba mươi tuổi, ông mới có được mối tình đầu. Cứ ngỡ, chuyện của chàng Lâm và cô Nguyệt nết na ấy đã là tuyệt đỉnh của sự ái tình trong thiên hạ rồi, và cứ tưởng hạnh phúc chỉ trong tầm tay, thế nhưng, chuyện hôn nhân lại thật khó lường. Thế rồi, cái điều mà Lâm cũng không thể lường được là mọi cảm xúc của ông khi đứng trước phụ nữ đã biến tiệt kể từ ngày đó đến giờ. Để đến tận cái tuổi gần sáu mươi, ông vẫn mang tiếng là một chàng trai tân. "Vậy là mình chưa một lần làm đàn ông đúng nghĩa về giống loài, ngoại trừ cái nắm tay vụng về thời trai trẻ cùng với mùi da thịt đàn bà của Nguyệt quyện trong ta suốt từ bấy đến giờ!" - ông Lâm nói thành tiếng rồi chợt nhìn đồng hồ. Đã sắp mười hai giờ. Bỗng có tiếng gõ cửa. Tiếng gõ thật nhẹ, nhưng ra chiều giục thúc. Tiếng gõ nghe rất lạ nhưng linh tính mách bảo cho ông biết ấy là thứ âm thanh gần gũi, thao thiết lắm thay. Ông Lâm chồm dậy. Bàn tay ông hớt hải mở chốt then cài như sợ chỉ chậm một giây thôi là suốt đời ông không còn được nghe thứ âm thanh kia nữa. Người đàn bà hiện ra ngay trước mắt ông. Ông ngây thộn đứng như trời trồng với cái mùi da thịt duy nhất trong đời mà ông cảm nhận được.
       - Nguyệt! - ông Lâm chỉ thốt lên được như thế.
       - Em vào nhà được chứ? - người đàn bà hỏi.
       Ông Lâm mở rộng cánh cửa. Người đàn bà đi ngang qua ông. Mùi da thịt ấy vẫn thế!
       - Em về để nói với anh một lời xin lỗi! - bà Nguyệt lên tiếng trước khi đã ngồi vào bàn, đối diện với ông Lâm.
       - Anh già đi nhiều quá! - vẫn giọng bà Nguyệt.
       - Nhưng đến tận giờ này, tôi vẫn thế, vẫn là một chàng trai chưa vợ. Chưa vợ theo đúng nghĩa của từ này! - cuối cùng, khi đã bình tâm trở lại, ông Lâm mới nói được với bà Nguyệt cái điều đã làm cho ông... ấm ức từ mấy chục năm qua.
       Giọng bà Nguyệt:
       - Em về đây là để xin anh tha thứ, và để bù lại cho anh cả một đời... Đêm nay... là đêm giao thừa...
       Bà Nguyệt bỏ lửng câu nói, nhưng ông Lâm hiểu ra mọi nhẽ, hiểu lý do mà người tình cũ đột ngột xuất hiện trước mặt ông sau hơn một phần tư thế kỷ vô âm bặt tín.
       Họ bước ra vườn. Trời đêm gió lộng. Màn đêm đen tuyền phủ lấy hai người đàn ông và đàn bà không còn trẻ trung. Họ đi sát bên nhau như ngày nào cùng với sự cảm nhận mùi da thịt của nhau. Đến bên chậu sung kiểng già cỗi, bà Nguyệt dừng lại.
       - Đây là chậu sung theo thế "Ái tình hoan lạc" được tôi chăm sóc rất kỹ lưỡng. Có điều, rất buồn là chưa bao giờ cây sung này cho quả - ông Lâm tình thực giới thiệu tác phẩm kỳ công của mình.
       Không rõ bà Nguyệt tiếp nhận thông tin ấy như thế nào. Bỗng bà ôm ghì lấy người tình cũ vào lòng. Bản năng đàn ông trong người đàn ông tuổi đã sắp sáu mươi này trỗi dậy. Và hơn thế, tình yêu mà ông dành cho bà Nguyệt lúc này vẫn như ngày xưa.
       Phía bên kia bờ rào, người chồng cũ của bà Nguyệt hình như đã lục tục thức giấc để đón giao thừa. Nhưng không sao, bóng đen của đêm trừ tịch là sự đồng lõa cần thiết của ông Lâm và bà Nguyệt trong lúc này. Họ quấn lấy nhau. Lần đầu tiên họ quấn lấy nhau như thế này. Hơi thở gấp gáp. Mùi da thịt quyện vào nhau.
       - Chỉ có đêm nay thôi! Chỉ còn đêm nay mà thôi! Chỉ có lần này mà thôi! - bà Nguyệt nói trong hơi thở gấp. Vườn cây cảnh của ông Lâm đã chứng kiến cuộc ái ân đến tận cùng của sự tuyệt diệu.
       - Đêm nay, anh được biết tất cả những gì của em, một người đàn bà, như là quyền của anh được biết! - bà Nguyệt thì thầm. Rồi, bà xoay người lại, hai tay bấu chặt vào hai cành sung "đàn ông" hướng thiên và "đàn bà" bám địa ấy. Còn ông Lâm, mọi sinh lực của một thời trai tráng bấy lâu nay như bị đè nén ở đâu đó, giờ được dịp bùng phát. Hai cành sung khẽ rên thành tiếng. Rồi chúng phát ra thứ âm thanh răng rắc, răng rắc. Mặc, hai con người, một đàn ông, một đàn bà khát nhau từ mấy mươi năm nay, không hề hay biết gì về điều ấy. Hai cành sung toác ra và đổ gập xuống đám rễ hổ lốn.
       Họ không biết thời khắc giao thừa đi qua từ lúc nào. Nhưng ngay khi trời chưa kịp sáng, bà Nguyệt đã vội chia tay ông Lâm. Bóng đen đêm trừ tịch che chở cho bà, cho những bước chân vội vã kia. Ông Lâm cảm nhận rất rõ điều ấy.
       Không ai biết điều gi đã xảy ra vào cái đêm trừ tịch năm ấy. Kể cả ông Lâm "rừng mái" bên kia bờ rào vốn là chồng cưới hỏi đường hoàng của bà Nguyệt cũng không biết nốt. Nhưng chuyện về cây sung kiểng quý của ông Lâm bị toác ra một cách thảm hại thì ngay buổi sáng mùng một tết đã được lan truyền khắp làng trên xóm dưới. Mặc cho thiên hạ đoán già đoán non, ông Lâm chỉ cười cười khi bị hỏi. Cùng lắm, ông chỉ trả lời qua loa: "Thì chuyện thế phải thế!". Không ai biết chính xác nguyên nhân. Giới cây cảnh đoán mò: Chắc là trong một cơn giận dữ, ông Lâm đã bẻ toạc hai nhánh sung! Người thì bảo: "Cây sung ấy "nâng" nên trái lẽ trời. Trời sai thiên lôi làm cho một nhát!". Mặc thiên hạ, nhưng nhìn lại chậu sung kiểng, thấy thương nó quá. Cả đám rễ bám chắc vào đất của cành "thê" đã bật hẳn ra khỏi chậu. Còn cành "phu" thì chỉ còn mỗi một chiếc rễ cái cắm vào đất. May mà giữa cành vợ và cành chồng vẫn còn được chiếc rễ "dòng suối phồn thực" mọc ra từ "vùng kín" của hai cành cây. Hôm sau, ông Lâm tiến hành cái công việc mà ông vẫn thường làm trong nghề chơi cây kiểng: Băng bó vết thương cho cây.
       Những tưởng hai cành sung sẽ mất sức, muốn cho nó trở lại như cũ, phải mất nhiều thời gian và công sức, nhưng thật không ngờ là cả "phu" lẫn "thê" ấy vẫn cứ xanh tốt như không hề có chuyện gì xảy ra. Chỉ vài tháng sau, chậu sung cảnh đã lành lặn. Tất nhiên là không giống như xưa, nhưng hóa ra việc "bị thương" như thế lại đâm hay: Không những vẫn cành hướng thiên và cành kia thì bám địa mà hình dáng của chúng còn hay hơn, đẹp hơn cả trước kia. Đặc biệt, nhìn cái dáng mới trong thế "Ái tình hoan lạc", người ta nghĩ ngay đến sự toàn vẹn của tác phẩm chứ không như trước kia là gây cho người thưởng ngoạn một cảm giác thiêu thiếu cái gì đó. Và thế rồi, điều kỳ diệu tiếp theo đã xảy ra: Tết năm sau đó, cây sung cho quả. Những chùm quả mà rất hiếm những cây sung nào khác có được. Quả đẹp từ hình dáng đến màu sắc. Những chùm quả trìu trĩu, mọng mượt, lúc lỉu... từ gốc đến ngọn.
       Đến lúc này, giá cây sung được trả đến bao nhiêu cũng chỉ nhận được ở ông Lâm cái lắc đầu cùng với nụ cười bí hiểm.
       Thế nhưng, đùng một cái, năm nay, cây sung không còn cho quả, không có lấy một quả nào cả! Suốt mấy tháng nay, ông Lâm đứng ngồi không yên. Đến cận tết, niềm hy vọng của ông thực sự tắt ngấm khi hằng ngày ông phải ngắm chậu sung kiểng bằng ánh mắt cũng sần sùi và trơ lỳ như chính nó - hai cành sung phu và thê trong cái thế "Ái tình hoan lạc" quen thuộc ấy.
       Những âm thanh báo hiệu thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới đã rộn lên tứ phía. Ông Lâm là cà lập cập lê cái chân vừa bị vấp ngã đến tóe máu vào nhà và nhấc ống nghe. Phía đầu dây bên kia, giọng đứa con nuôi:
       - Bố ơi! Mẹ mất rồi, cách đây vài phút, đúng giao thừa!
       Ông ngạc nhiên:
       - Hả? Ai mất? Mẹ nào? Con nói rõ hơn xem nào!
       Tiếng của Thuỷ:
       - Là mẹ của con! Là mẹ Nguyệt đã sinh ra con! Là... vợ của bố!
       Chiếc ống nghe rời khỏi tay ông Lâm, rơi đánh cộp xuống bàn. Mười ngón tay của lão run rẩy trong sự khổ đau và cả hạnh phúc xen kẽ. Lại lẩy bẩy cầm ống nghe lên, miệng lão Lâm lắp bắp:
       - Thuỷ, thật... thật sao, con?
       - Thật, bố ạ! Mẹ đã gặp con!
       Trong trí nhớ của lão Lâm, cái đêm nhặt được thằng bé hiện ra. Đó là đêm cách cái đêm dạo nọ khoảng hơn chín tháng mười ngày.
       Ông Lâm rướn người và đứng thẳng dậy. Ông nhớ lại: Chiếc rễ nối liền hai cành sung được ông đặt tên là "dòng suối phồn thực". Và thật lạ, đứa con trai nhặt được ấy đã được ông đặt tên là "Thủy".
       Trong căn nhà, bên chiếc điện thoại, ông già hơn tám mươi tuổi gục hẳn xuống bàn. Thân hình còm nhom của lão Lâm gấp khúc, muốn gãy rời, như hai cành phu - thê ngày nào. Và ngoài vườn, cây sung già cỗi trong thế "Ái tình hoan lạc" đã trút đến chiếc là cuối cùng!

Viết tại quê hương Phù Cát (Bình Định), ngày mùng bốn tết Kỷ Sửu 2009

Tặng Tư Bầu - bạn cùng quê của tôi

V.K.D

Tản văn: E ẤP CÁNH ĐÀO SƯƠNG

Wed, 07 Jan 2009 21:30:26 +0700

Lời ngỏ: TÔI "NGHỈ ĐÔNG"

Quý anh chị và bạn bè thân hữu của cộng đồng blogs quý mến! Như vậy là tôi đã có 30 ngày tạm xa những người thân thiết và bạn hữu của cộng đồng yêu quý này. Tôi gọi đó là 30 ngày "nghỉ đông" không mấy vui của cá nhân với tư cách là một blogger trong cộng đồng. Các anh chị hãy miễn cho tôi một lời giải thích, và thay vào đó là lời xin lỗi chân tình! Đặc biệt, với những bạn đã vào comment trong nhà Khắc Dũng những ngày qua mà không được chủ nhân đáp lễ, tôi mong được các bạn tha thứ vì sự chậm trễ đó! Và, với từng comment, Khắc Dũng sẽ có hồi đáp sau - lại thêm một lời xin lỗi quý anh chị và các bạn!
Lần trở lại sau kỳ "nghỉ đông" này đúng vào lúc mùa xuân đang chạm cửa, nên một tản văn nhẹ như cánh đào sương e ấp sẽ là lời tỏ bày tự đáy lòng của tôi, mong các anh chị và các bạn đón nhận như món quà đầu năm mới!

E ẤP CÁNH ĐÀO SƯƠNG

Tản văn: Khắc Dũng

"... Cánh đào sương e ấp mang em về như mang cả mùa xuân về! Em về! Bình minh thức dậy phía bên kia mặt hồ. Và, mùa xuân cũng đã về! Và mặt trời mùa xuân cũng đã thức dậy ở phía bên kia mặt hồ. Rừng hoa đào ven hồ Xuân Hương đã bung nụ hồng...".

Gốc đào nhỏ nhắn khẳng khiu ấy khiêm nhường chọn chỗ đứng ngay bên cạnh những gốc đào cổ thụ chạy dọc theo bờ hồ Xuân Hương. Với Đà Lạt, hồ Xuân Hương nằm ngay giữa lòng thành phố được ví như chiếc gương soi. Buổi sớm, sương giăng đầy trên mặt hồ làm cho con nước như dềnh lên; và chiếc gương soi cũng trở nên đầy đặn hơn. Nhưng có điều là sương trời làm cho xứ sở này càng trở nên lạnh lẽo.

Gốc đào khẳng khiu đứng khiêm nhường bên những gốc đào cổ thụ kia tưởng như không thể chịu đựng nổi với cái giá rét buốt xương của xứ sở sương mù Đà Lạt. Và xuân này, cành đào khẳng khiu kia chọn làm mùa để khai hoa kết nụ. Gốc đào khẳng khiu càng trở nên nhỏ bé khi chọn đứng chung trong dãy đào cổ thụ chạy ven hồ nước gương soi Đà Lạt. Khi đông về, cả một dãy đào trút lá căng nhựa tràn trên những cành nhánh chuẩn bị cho mùa khai hoa theo quy luật tự nhiên. Nhưng với cành đào khẳng khiu ấy thì hơi khác: Nó chọn mùa khai hoa khá sớm. Trong lúc những gốc đào khác đang thay lá và tranh thủ suốt cả mùa đông căng nhựa tràn thì nó - gốc đào khẳng khiu ấy - đã bung nụ chúm chím. Những nụ hồng phớt như nét điểm xuyết của bức tranh mùa đông ven hồ lạnh buốt.

Cành đào thấp đến không quá một tầm tay với. Những bông hoa nở sớm của nó là tâm điểm của bọn nhóc thả diều ven hồ vào mỗi chiều. Những con diều của đám trẻ lượn lờ trên bầu trời cuối đông đầy mây như những chú chuồn chuồn rét mướt chực chờ hạ cánh trên những cây hoa ven hồ. Rồi, một chú "chuồn chuồn" hạ cánh thật. Nó chọn gốc đào khẳng khiu ấy để làm bến đỗ. Chủ nhân cánh diều hớt hải chạy lại bên gốc đào đang phơn phớt những nụ hồng sớm. Thằng bé sốt ruột bởi con diều hạ cánh bất thường nhưng vẫn đủ kiên nhẫn để tỉ mẩn gỡ từng đường rối của sợi chỉ trên cành đào. Sáng mai, một người phụ nữ đi chợ sớm ngang qua gốc đào khẳng khiu. Cơn gió lúc bình minh vừa rạng vô tình thổi vạt áo của chị vướng vào cành đào đang bung nụ cuối đông. Chị khựng lại. Và bước chân đang vội vã của chị quay trở về ngay với bản chất thường nhật của người phố núi - bước chân không vội vã, và đôi tay ấy thật khéo khi lần theo vạt áo rối tung giữa những cành đào.

Cánh đào sương e ấp mang em về như mang cả mùa xuân về!

Em về! Bình minh thức dậy phía bên kia mặt hồ. Và, mùa xuân cũng đã về! Và mặt trời mùa xuân cũng đã thức dậy ở phía bên kia mặt hồ. Rừng hoa đào ven hồ Xuân Hương đã bung nụ hồng. Em bảo: "Những bông hoa phớt hồng của gốc đào nhỏ xinh kia là thước đo được đặt ngay bên cạnh chiếc gương soi mặt hồ Xuân Hương Đà Lạt!". Trong tôi, buổi sớm xuân này, mặt trời phố núi rạng ngời hơn ngày thường!

Nhớ mình! Đà Lạt, một ngày đầu xuân!

7.1.2009

Phóng sự: KÝ ỨC MIỀN TRÀ CẦU ĐẤT

Sun, 07 Dec 2008 12:54:25 +0700

Lời nói đầu: Đêm nay - 7.12, Lễ hội Văn hóa trà Lâm Đồng lần 2 được khép lại sau 5 ngày tưng bừng diễn ra tại thị xã Bảo Lộc, "thủ đô" của cây chè Việt Nam. Với lễ hội này, có không ít điều đáng để lưu tâm. Và, "Ký ức miền trà Cầu Đất" là một trong những góc nhìn của cá nhân tác giả. Xin giới thiệu phóng sự theo góc nhìn riêng đó đã đăng trên Báo Lao Động số 283/2008 thứ bảy ngày 6.12.2008.

KÝ ỨC MIỀN TRÀ CẦU ĐẤT
Khắc Dũng

Thị xã Bảo Lộc trong những ngày này đang tưng bừng với Lễ hội Văn hóa trà Lâm Đồng 2008 (4 - 7.12) - lễ hội văn hóa trà lần thứ hai của cả nước. Cũng trong những ngày này, tôi về Cầu Đất (thuộc Đà Lạt, Lâm Đồng), cái nôi của cây chè trên đất Nam Tây Nguyên, như tìm về nguồn cội của một thuở thăng trầm đời cây - đời người. Và thật may mắn, tôi đã gặp được bà - người trồng trà xưa nhất còn sống trên xứ trà cội nguồn này. Bà tên là Phan Thị Đừng, công nhân thuộc thế hệ thứ hai của Sở trà Cầu Đất - cơ sở sản xuất trà đầu tiên của Nam Việt Nam.

Hình ảnh người nông dân trồng trà ở Cầu Đất (Xuân Trường, Đà Lạt, Lâm Đồng) được sân khấu hóa (ảnh: K.D)

Cầu Đất là địa danh thuộc thôn Trường Thọ, xã Xuân Trường, TP Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng; cách trung tâm Đà Lạt chưa đến ba mươi cây số. Cầu Đất nằm ở độ cao 1.600m so với mực nước biển, cao hơn 100m so với độ cao trung bình của Đà Lạt (1.500m). Chính cái sự "hơn 100m" này mà xứ Cầu Đất "1.600m" đã chứng kiến biết bao điều kỳ diệu xảy ra xung quanh cây chè.

CHỨNG NHÂN MỘT THỜI

Cô công nhân Phan Thị Đừng xưa (ảnh trắng đen, hậu cảnh) và cụ bà Phan Thị Đừng nay (ảnh: Võ Đình)

       Buổi sớm, bên gốc chè già cỗi, những giọt sương long lanh còn đọng lại nơi những đọt non tươi xanh mơm mởn. Cụ bà Phan Thị Đừng chậm rãi dừng bước chân của người già bên khu mộ linh trong một khu đồi ngút ngát màu xanh của cây chè giống mới. Bước chân của người già tuy chậm chạp nhưng khá dứt khoát khi dừng lại trước những ngôi mộ. Giờ, cụ Đừng tuổi đã 80 nhưng chưa hề nhầm lẫn trong mỗi bước chân khi dừng lại trước những nấm mồ cố nhân nằm trong khu mộ linh: "Hồi trước, những người làm phu cho Sở trà Cầu Đất khi mất đi đều được chôn cất ở đây. Họ, những người đã nằm lại nơi này, là những chứng nhân của cây chè thời lập làng trồng chè". Và, đến lúc này, sau hơn tám mươi năm có mặt của cây chè trên đất Nam Tây Nguyên, cụ bà vừa nói với tôi điều ấy chính là chứng nhân duy nhất còn sót lại.

       Trong phòng truyền thống của Công ty cổ phần chè Cầu Đất (tên gọi hiện tại của Sở trà Cầu Đất xưa), cụ bà Phan Thị Đừng dừng lại khá lâu bên một bức ảnh đen trắng khổ lớn chụp một cô gái cúi khom người sàng chè. Cô gái trẻ trung và khá xinh đẹp. "Tôi đấy! Lúc ấy, tôi chưa đến hai mươi tuổi!" - cụ Đừng lên tiếng. Rồi, bà kể: "Tôi quê ở tỉnh Quảng Ngãi, theo cha mẹ vào Cầu Đất năm lên 6 tuổi. 10 năm sau, tôi chính thức trở thành công nhân của Sở trà Cầu Đất do người Pháp cai quản. Ngày ấy, lớp người công nhân chúng tôi cực khổ trăm bề...". Hồi mới lập nên sở trà, người Pháp đã tuyển mộ nhiều lượt dân miền Trung như Quảng Ngãi, Bình Định, Quảng Nam... vào đây lập làng và làm phu cho người Pháp. Mà, nhóm cư dân miền Trung đầu tiên này hầu hết là những lực điền. Lớp người miền Trung đầu tiên ấy đi thành đoàn, gồm những lực điền độc thân hoặc những gia đình trẻ có khả năng lao động tốt. Cha và mẹ của bà Đừng là một gia đình như thế.

       Theo lời cụ bà Phan Thị Đừng thì lớp công nhân của những ngày mới lập nên Sở trà Cầu Đất ấy cứ gọi là quanh năm bới đất lật cỏ nhưng vẫn không đủ miếng ăn. Còn với trà - thứ mà chính họ làm ra, thì phải nói là thứ thức uống quý tộc. "Công nhân chúng tôi làm gì có được chén trà ngon mà uống! Xứ này, lạnh cắt da cắt thịt. Trà làm ra, mấy ông chủ Pháp mang sang tận bên trời Tây để bán. Còn công nhân chúng tôi phải mót thứ lá già về phơi khô rồi hãm với nước sôi". Tôi cảm thấy thật khó hình dung ra cảnh làm việc của những phu trà thuở ấy. Vì theo lời cụ bà Phan Thị Đừng thì ngay từ sáng sớm, mấy ông "cai kẻng" người Việt đã gióng kẻng thúc hối phu trà đến sở điểm danh. Nếu ai vắng nhiều thì tên của họ trở thành điểm đen trong cuốn sổ của mấy ông chủ tiệm thực phẩm người Pháp. Để đến kỳ, những mặt hàng thiết yếu của gia đình phu trà phải "được" bớt đi, trừ vào những ngày nghỉ.

       Về sau, đến lúc thất thời, mấy ông chủ người Pháp buộc phải sang lại Sở trà Cầu Đất cho chủ mới là người Tàu. "Thời người Hoa cũng không khá hơn là mấy. Người làm ra trà vẫn cứ uống mót lá chè già, còn búp và lá non thì vẫn cứ được người Hoa sấy tẩm mang ra nước ngoài" - bà Đừng nói. Nhưng người miền Trung chịu thương chịu khó vẫn bám trụ để giữ cho gốc chè Cầu Đất cắm rễ xuống đất. Tuy nhiên, thời gian trôi, cây chè dần dần không còn là cây quý tộc và thức uống này cũng không còn là một thứ xa xỉ. Người dân Cầu Đất tuy quanh năm suốt tháng bán mặt cho đất nhưng rồi họ cũng đã bắt đầu "tự thưởng" cho mình những bát nước chè xanh ủ trong nồi luôn được giữ ấm, hoặc pha chế ra chén uống sau bữa ăn. Nói cách khác, cây chè vào những năm 40, 50 đã được trồng phổ biến trong dân chứ không chỉ có mặt trong Sở trà Cầu Đất dưới thời Tây.

Những gốc chè cổ (hơn 80 tuổi) ở Cầu Đất (ảnh: Võ Đình)

TỪ TRÀ CẦU ĐẤT ĐẾN LỄ HỘI VĂN HÓA TRÀ

Đến lúc này thì quả thực là khó có thể nhớ nổi và nhớ hết có bao nhiêu thứ trà và kiểu uống trà. Ngay như chỉ ở Công ty cổ phần trà Cầu Đất này mà thôi, tên các sản phẩm trà và giống cây trà được ghi chép trong sổ tay một cách khá cẩn thận nhưng cũng làm tôi hoa mắt cả lên khi nhìn vào. Tuy nhiên, riêng con số mà ông Giám đốc Nguyễn Văn Khanh (ông Khanh vừa bàn giao quyền chỉ đạo cho người khác - ông Hoàng Văn Cương, Q.GĐ - kể từ đầu tháng 12 này) cung cấp thì tôi nhớ rõ: "Ngày trước, Sở trà Cầu Đất có khoảng 1.000 công nhân người Việt làm việc trong các khâu từ trồng trà cho đến chế biến và tiêu thụ. Ngay từ những năm 30, 40, danh tiếng trà Cầu Đất đã được lan tận đến trời Tây nhờ cái hương vị đặc trưng của đất này - vùng đất có độ cao 1.600m so với mực nước biển, cao hơn Đà Lạt 100m. Cái hương đất và cả tình người ấy đã tụ lại trong cây chè nên người tiêu dùng, đặc biệt là người nước ngoài, cảm thấy hết sức thú vị khi thưởng thức chén trà Cầu Đất với cái "hậu" vừa chát chát và ngòn ngọt của nó. Cái hương vị đặc trưng tự nhiên với kiểu vừa chát tự nhiên nhưng ngòn ngọt và thơm cũng rất tự nhiên ấy của trà Cầu Đất đến giờ vẫn thế, mặc dầu nhà máy chè Cầu Đất đã qua 3 đời giám đốc người Pháp, 2 đời giám đốc người Hoa và 9 đời giám đốc người Việt với thời gian lên đến hơn 80 năm nay".

Công nhân chế biến trà tại Nhà máy chè Cầu Đất (ảnh: K.D)

       Như lời ông Khanh nói, sương mù quanh năm bao phủ (sương mù Đà Lạt có theo mùa) là sự ban tặng của thiên nhiên cho xứ Cầu Đất; và cũng là sự lựa chọn đúng của người Pháp khi lần đầu tiên đưa cây chè cắm rễ xuống đây vào năm 1927 và lập nên Sở trà Cầu Đất (Plantation de L'arbre Broye à Cau Dat) vào năm 1930. Đưa tôi đi thăm khu vườn trà cổ, ông Khanh giới thiệu: "Vườn chè này có tuổi lên đến trên 80 năm. Đây là những gốc chè đầu tiên được người Pháp đặt xuống vùng đất Nam Tây Nguyên. Vườn chè cổ 50ha này hiện vẫn còn được khai thác tốt. Và đây là một trong số ít vuờn chè cổ nhất Việt Nam. Đặc biệt hơn, nó là vườn chè cổ duy nhất của Việt Nam được đưa vào kinh doanh du lịch". Lúc còn trong khuôn viên nhà máy, ông Khanh cũng đã giới thiệu với tôi hệ thống máy móc chế biến trà cổ nhất Việt Nam hiện vẫn đang hoạt động: Máy vò và máy sấy trà do hãng Marshall's tea Machinery Ltd. sản xuất năm 1945. Tôi nhớ lại thông tin này: Vào dịp Lễ hội Văn hóa trà 2006, lễ hội trà đầu tiên của Việt Nam, Ban Tổ chức Lễ hội đã chọn Nhà máy chè Cầu Đất (tên gọi lúc bấy giờ) làm "địa chỉ vàng" để du khách tham quan.

       Quả thật là hết sức có lý khi Việt Nam chọn Lâm Đồng làm nơi tổ chức lễ hội văn hóa trà đầu tiên vào năm 2006 và bây giờ là Lễ hội Văn hóa trà 2008 - lễ hội văn hóa trà lần hai. Bởi lẽ, không chỉ Lâm Đồng là vùng nguyên liệu chè nhất nhì của cả nước (26.000ha trong tổng số 125.000ha) với sản lượng chè cao nhất nước (chiếm 27%) mà vùng đất Nam Tây Nguyên này còn chính là cái nôi của cây chè Việt Nam ở phía nam, có nhà máy chế biến trà đầu tiên của Việt Nam (nhà máy chè Cầu Đất), là xứ sở tạo nên hương trà đặc trưng - trà Cầu Đất và cả trà Blao nổi tiếng... Rồi thì, với Lễ hội Văn hóa trà 2008, Ban Tổ chức còn đặt ra một kỳ vọng là xây dựng thương hiệu trà cho tỉnh trà Lâm Đồng (trà là một trong ba cây trồng chủ lực của tỉnh: trà, cà phê và dâu tằm) một cách đúng nghĩa để góp phần quan trọng vào việc vinh danh thương hiệu chè Viêt - "CheViet". Như vậy, nhìn dưới góc độ văn hóa thì khi nói đến thương hiệu chè Việt, không thể không nhắc đến sự đóng góp không hề nhỏ của cây chè Lâm Đồng và người lao động ngành chè Lâm Đồng với "thương hiệu con" là "Trà Blao" - một trong hai thương hiệu mà Lâm Đồng đang dốc sức xây dựng, đó là thương hiệu "Đà Lạt" và thương hiệu "Blao" (tên gọi khác của vùng đất trà Bảo Lộc). Và, trong thương hiệu trà của Lâm Đồng, chắc chắc những người như cụ bà Phan Thị Đừng đã có những đóng góp rất đáng ghi nhận cần được lưu tâm.

       Tôi nghĩ và viết ra chuyện phải ghi nhận công lao của những người như cụ bà Phan Thị Đừng còn vì một lẽ khác. Đó là, trước khi chia tay, tôi vẫn còn kịp nghe cụ bà Phan Thị Đừng nói rằng: "Bố mẹ tôi là công nhân của Sở trà Cầu Đất ngay từ những ngày đầu lập sở. Tôi thuộc thế hệ tiếp theo - năm 18 tuổi, chính thức trở thành công nhân. Rồi sau đó và đến tận bây giờ, hầu hết các con tôi, cháu tôi, cả dâu lẫn rể đều là công nhân của Nhà máy chè Cầu Đất". Rồi nữa, cần và rất cần làm một điều gì đó nghĩa ân đối với những cố nhân của cụ bà Phan Thị Đừng đã nằm xuống trong khu mộ linh cách nhà máy chè Cầu Đất không xa ấy. Bởi họ, cả ngàn công nhân của Sở trà Cầu Đất, trong hai cuộc kháng chiến đã góp phần không nhỏ vào công cuộc đấu tranh giản phóng dân tộc, ít nhất là bằng những cuộc biểu tình, bãi công... chống giới chủ. Tôi chia tay cụ bà Phan Thị Đừng, chia tay ông giám đốc Nguyễn Văn Khanh khi mặt trời mới lên non sào phía đông. Và, tôi đã kịp lưu vào trong đầu những giọt sương long lanh trên búp trà non mà bây giờ nó đã hóa thành những đôi mắt hạt chè- những đôi mắt đang muốn nói nhiều điều!

Sân khấu hóa nghề trà (ảnh: K.D)

Đà Lạt, 12.2008
K.D

Tản văn: ÁNH MẮT LỬA RỪNG

Sat, 29 Nov 2008 23:32:02 +0700

ÁNH MẮT LỬA RỪNG

-Khắc Dũng-

"... "Đến cả ngôi sao trên cao ấy cũng lạnh lẽo vô cùng, em ạ! Và, một trong hai ngôi sao ấy sắp tắt! Nó sắp tắt thật rồi! Như ngọn nến này vậy...!". Chị đưa cả bàn tay đặt nhẹ lên môi anh. Và chị lại nhìn anh. Ánh mắt của chị nồng tia nhìn cầu nguyện...".

Bàn tay chị khum che ngọn nến trước cơn gió lạnh thổi thốc qua rừng đêm. Gương mặt anh vàng ệch dưới ánh nến sắp tắt. Chị nhìn anh. Ánh mắt của chị nồng tia nhìn cầu nguyện...
         Rừng đêm lạnh âm âm. Gió hú dài qua thung sâu. Gió vờn trên những ngọn cây cổ thụ rồi chợt đâm chéo làm cho cả cánh rừng chao đảo. Chỉ có tiếng gió. Ngoài ra, tịnh không còn thứ âm thanh nào khác. Họ im lặng bên nhau và bên ngọn nến sắp tắt. "Anh! Hãy nhìn lên cao kìa! Ở đó có hai ngôi sao...!" - giọng chị rất khẽ. Anh uể oải gắng gỏi mở đôi mắt đờ đẫn ra nhìn vì không nỡ làm chị buồn, không muốn làm chị phật lòng. Nhưng bây giờ, điều mà anh nhận ra từ lâu, đã đến lúc cần phải nói để chị biết: "Đến cả ngôi sao trên cao ấy cũng lạnh lẽo vô cùng, em ạ! Và, một trong hai ngôi sao ấy sắp tắt! Nó sắp tắt thật rồi! Như ngọn nến này vậy...!". Chị đưa cả bàn tay đặt nhẹ lên môi anh. Và chị lại nhìn anh. Ánh mắt của chị nồng tia nhìn cầu nguyện..
         Sông chiều hôm xưa...
         Chị nhìn dòng sông mông mông mênh mênh tưởng như vô bến vô bờ mà thắt cả lòng. Chiều hắt ánh ngày tàn lên con nước vô hồn. Sông vắng. Cái mênh mông con nước vô bờ khiến ánh nhìn của chị bị chìm lấp trong khoảng không trống hoác về phía không có chân trời. Chiều chao ánh bạc của con nước lẫn trong ánh ngày muộn. Con đò mảnh như chiếc lá. Nó lướt trên mặt nước thật nhẹ, thật khéo. Mái chèo ấy là của chị. Mái chèo cũng thật mảnh nhưng đôi tay của người khua nước là chị thật tuyệt vời. Con đò trông mảnh như chiếc lá giữa dòng. Rất mảnh, rất mong manh, nhưng con đò như chiếc lá ấy cứ lướt đi trên sóng một cách tự tin, và kiên cường. Vẫn với hai cánh tay vững chãi hiếm có ở người phụ nữ, chị luôn đều nhịp mái chèo và mỉm cười hướng cái nhìn về đại ngàn bằng niềm tin mãnh liệt.
         Thốt nhiên gió nổi lên. Gió dữ như được trồi lên từ cõi chết chóc dưới lòng đất. Gió bủa vây. Gió nhe nanh như chực nuốt chửng con đò. Con sông dềnh nước và dậy sóng. Sóng tung bọt trắng phếu phủ tràn qua con đò mỏng manh. Gió thổi vô hướng và sóng tung bọt cũng vô phương. Con đò chòng chành, chòng chành. Mái tóc của người phụ nữ đơn độc giữa dòng với một con đò nhỏ rối tung. Gió thổi thốc qua mặt chị như muốn xé nát những thánh thiện của đường nét mà tạo hóa tặng ban cho chị. Gió rít từng cơn như những mũi lao ào ào phóng thẳng vào đôi mắt của chị. Hai cánh tay của chị mỏi nhừ. Mái chèo nặng nhọc xé nhỏ từng thớ nước dưới dòng - cả con sông mênh mông những nước là nước bỗng biến thành khối đá khổng lồ thách thức mái chèo. Mồ hôi đầm đìa trên khuôn mặt người phụ nữ. Tưởng chừng như vô vọng, tưởng chừng như đôi mắt của chị phải nhắm nghiền để không bao giờ mở ra được nữa. Nhưng không, chị vừa chạm phải ánh mắt của anh, ánh mắt nhìn của rừng.
         Rừng đêm nay tĩnh mịch...
         Ngọn nến sắp tàn. Chị cố che tay cho ngọn nến khỏi tắt trước cơn gió lạnh giữa rừng khuya. Chị nhìn anh và nhìn lên trời đêm. Cái nhìn của chị điếng đau và thảng thốt giữa khoảng không bao la. Trên cao ấy, một ánh sao vừa rụng! Đôi mắt anh khép rất từ từ. Nó khép từ từ trong sự mãn nguyện bởi anh vừa nhận ở chị một ánh mắt lửa rừng để mang theo. Ánh mắt ấy là của chị - ánh mắt lửa rừng sinh ra từ tia nhìn cầu nguyện!

         Cho mình đang về trong đêm đông!
         Đà Lạt, 29.11.2008